Hy vọng mong manh về hòa bình lâu dài trên biên giới Thái Lan - Cam Bốt

Anh Vũ, RFI, 29/12/2025

Thái Lan và Cam Bốt vừa đạt được lệnh ngừng bắn thứ hai trong vòng vài tháng, sau những cuộc giao tranh ác liệt khiến ít nhất 101 người thiệt mạng và gần một triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Cuộc xung đột biên giới giữa hai nước láng giềng Đông Nam Á mang tính lịch sử, gắn với tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng thập niên, lần này liệu có thực sự chấm dứt lâu dài nhờ vai trò trung gian của Trung Quốc ?

Ảnh do hãng thông tấn Cam Bốt AKP công bố : Ngoại trưởng Cam Bốt Prak Sokhonn, thứ tư từ trái sang, chụp ảnh với ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, thứ năm từ trái sang và ngoại trưởng Thái Lan Sihasak Phuangketkeow, thứ sáu từ trái sang, cùng các thành viên phái đoàn dự cuộc gặp tại tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, ngày 29/12/2025. AP

Ngày 27/12/2025, ba tuần sau khi giao tranh bùng phát trở lại, Bangkok và Phnom Penh đã ký một thỏa thuận "ngừng bắn ngay lập tức". Hình ảnh bộ trưởng quốc phòng Thái Lan và Cam Bốt bắt tay nhau sau khi ký tuyên bố chung rất được mong đợi. Sau nhiều ngày đàm phán căng thẳng, cử chỉ mang tính biểu tượng này đánh dấu một bước tiến hướng tới hạ nhiệt căng thẳng.

Tuy nhiên, thỏa thuận này chỉ mang tính tạm thời. Hai bên thống nhất một lệnh hưu chiến kéo dài 72 giờ, được coi là cơ hội để chấm dứt đợt xung đột biên giới mới nhất, đã khiến ít nhất 47 người thiệt mạng, trong đó có dân thường, và hơn 900.000 người dân hai bên biên giới tranh chấp phải sơ tán. Theo thỏa thuận, một phái bộ quan sát của ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) sẽ giám sát việc thực thi lệnh ngừng bắn.

Trước đó, cuối tháng 7, năm ngày giao tranh dữ dội với pháo hạng nặng đã buộc phải dừng lại dưới sức ép của tổng thống Mỹ Donald Trump. Ngày 26/10, ông Trump đích thân tới Kuala Lumpur (Malaysia) để giám sát việc ký thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước, dưới hình thức một tuyên bố chung. Nhưng thỏa thuận này nhanh chóng đổ vỡ và cuộc xung đột còn dữ dội hơn đã tái diễn từ ngày 8 /12. Mỗi bên đều cáo buộc đối phương nổ súng trước.

Được ký tại Chanthaburi, miền đông Thái Lan, thỏa thuận mới nhất quy định giữ nguyên trạng các vị trí đóng quân, rút vũ khí hạng nặng khỏi khu vực biên giới, đồng thời cam kết tiến hành rà phá bom mìn, tạo điều kiện để thường dân chạy nạn được trở về nhà an toàn.

Tuy nhiên, sự nghi kỵ vẫn bao trùm tiến trình hòa giải. Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan Natthaphon Narkphanit, được nhật báo La Croix trích dẫn, cảnh báo :"Lệnh ngừng bắn 72 giờ không phải là hành động tin cậy, cũng không phải là sự chấp nhận vô điều kiện, mà là khoảng thời gian để kiểm chứng liệu Cam Bốt có thực sự chấm dứt mọi hành động khiêu khích hay không".

Trong khi đó, Phnom Penh cho biết chỉ vài giờ trước khi lệnh hưu chiến có hiệu lực, các tiêm kích F-16 của Thái Lan đã thả 16 quả bom xuống tỉnh Banteay Meanchey trên lãnh thổ Cam Bốt.

Gốc rễ tranh chấp vẫn chưa được giải quyết

Câu hỏi đặt ra là lệnh ngừng bắn này có thể kéo dài bao lâu ? Giới quan sát lo ngại rằng chỉ cần một sự cố mới liên quan đến mìn sát thương cũng đủ làm sụp đổ thỏa thuận mong manh này. Đặc biệt khi vấn đề tranh chấp lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết : Bangkok và Phnom Penh vẫn giữ nguyên các bất đồng về đường biên giới dài khoảng 800 km, được vạch ra từ thời kỳ thuộc địa Pháp.

Trên mặt trận ngoại giao, Liên Hiệp Quốc, Liên Hiệp Châu Âu đã hoan nghênh việc đạt được lệnh ngừng bắn, đồng thời bày tỏ hy vọng thỏa thuận này sẽ mang tính lâu dài. Washington kêu gọi hai quốc gia Đông Nam Á "ngay lập tức tôn trọng cam kết đã đưa ra".

Đáng chú ý, Trung Quốc lần này tỏ ra chủ động hơn trong vai trò trung gian sau những nỗ lực không thành của Donald Trump. Bắc Kinh khẳng định đang đóng "vai trò mang tính xây dựng theo cách riêng" nhằm giúp Thái Lan và Cam Bốt "khôi phục lòng tin". Một cuộc gặp ba bên giữa ngoại trưởng Trung Quốc, Thái Lan và Cam Bốt đã diễn ra vào ngày 29/12 tại tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Thông cáo chung do Trung Quốc công bố hôm nay cho biết hai bên xung đột cam kết "khôi phục lòng tin chính trị để đạt bước ngoặt trong quan hệ và duy trì hòa bình khu vực". Ngoại trưởng Trung Quốc kêu gọi hai bên không bỏ dở giữa chừng thành quả mới đạt được. Tuy nhiên, thông cáo chung không đề cập đến vai trò của ASEAN trong giám sát ngừng bắn, làm dấy lên lo ngại về thiếu cơ chế ràng buộc quốc tế mạnh mẽ. Niềm tin lẫn nhau giữa hai bên vẫn ở mức thấp và việc "khôi phục quan hệ từng bước" được nhấn mạnh cho thấy những nghi ngờ vẫn tồn tại.

Dù vậy, có những tín hiệu tích cực. Các nhà ngoại giao và quan chức quốc phòng Thái Lan và Cam Bốt đã thể hiện thái độ "tích cực và cởi mở" trong các cuộc họp song phương, mở ra cơ hội để xây dựng một cơ chế trao đổi thông tin và tham vấn liên tục, yếu tố quan trọng giúp duy trì ngừng bắn trong trung hạn.

Phần đông giới phân tích nhận định, lệnh ngừng bắn hiện tại có thể tạm thời ổn định tình hình trong vài tuần hoặc vài tháng tới, nhưng khó có thể bền vững lâu dài nếu không giải quyết được các vấn đề cơ bản về lãnh thổ và xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả. 

Anh Vũ

*************************

Trung Quốc : Thái Lan và Cam Bốt "cam kết khôi phục lòng tin và củng cố lệnh ngừng bắn"

Anh Vũ, RFI, 29/12/2025

Thái Lan và Cam Bốt đã nhất trí kế hoạch khôi phục lòng tin và từng bước củng cố lệnh ngừng bắn sau nhiều tuần giao tranh ở biên giới, theo thông báo của Bắc Kinh sau cuộc họp giữa ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị với người đồng cấp của hai nước tại tỉnh Vân Nam kết thúc hôm nay.

Ảnh hãng thông tấn Cam Bốt AKP công bố : Ngoại trưởng Cam Bốt Prak Sokhonn (bên trái) bắt tay người đồng cấp Thái Lan Sihasak Phuangketkeow (bên phải), trước sự chứng kiến ​​của người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, ngày 29/12/2025. AP

Theo Reuters, sau khi ký thỏa thuận ngưng bắn ở biên giới hôm 27/12, ngoại trưởng Thái Lan và Cam Bốt đã tới Vân Nam dự cuộc họp ba bên với ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong hai ngày Chủ nhật và Thứ Hai để thảo luận tình hình biên giới.

Ông Vương Nghị đánh giá lệnh ngừng bắn là "thành quả đạt được khó khăn ", kêu gọi hai bên không để xung đột tái diễn và tiếp tục duy trì hòa bình. Theo bộ Ngoại Giao Trung Quốc, các cuộc thảo luận mang tính xây dựng và đạt được đồng thuận quan trọng, dù không đề cập vai trò của ASEAN.

Thông cáo chung do Tân Hoa Xã công bố cho biết Thái Lan và Cam Bốt cam kết khôi phục lòng tin, cải thiện quan hệ và duy trì hòa bình khu vực. Trung Quốc nhấn mạnh trong việc thực thi ngừng bắn cần trao đổi và tham vấn liên tục, còn tiến trình khôi phục quan hệ song phương phải diễn ra từng bước.

Ngoại trưởng Vương Nghị cho biết các nhà ngoại giao và quan chức quốc phòng của Thái Lan và Cam Bốt đã tiến hành một loạt cuộc gặp song phương, đồng thời cho biết thêm cả hai bên đã có những trao đổi sâu rộng và thể hiện "thái độ tích cực và cởi mở".

Anh Vũ

******************************

Xung đột Thái Lan – Campuchia : Hai bên đồng ý củng cố lệnh ngừng bắn

BBC, 29/12/2025

Thái Lan và Campuchia có kế hoạch thiết lập lại sự tin tưởng lẫn nhau và từng bước củng cố lệnh ngừng bắn sau nhiều tuần giao tranh dọc biên giới, theo Reuters.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (phải) bắt tay với Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn tại Vân Nam, Trung Quốc hôm 28/12

Thông tin này được Bắc Kinh đưa ra trong thông cáo chung với hai nước sau các cuộc đàm phán tại vùng tây nam Trung Quốc.

Hai quốc gia láng giềng Đông Nam Á vào hôm 27/12 đã ngưng nhiều tuần giao tranh khốc liệt khiến ít nhất 101 người thiệt mạng và hơn nửa triệu người phải sơ tán. Đây là thỏa thuận ngừng bắn thứ hai của họ kể từ cuối tháng 10.

Các ngoại trưởng của Thái Lan và Campuchia đã đến tỉnh Vân Nam để tham gia các cuộc đàm phán ba bên với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nhằm thảo luận về tình hình biên giới trong hai ngày 28-29/12.

Trong cuộc gặp với những người đồng cấp Thái Lan và Campuchia, ông Vương Nghị gọi cam kết ngừng bắn này là kết quả "khó khăn mới giành được", đồng thời đề nghị hai quốc gia không bỏ cuộc giữa chừng hoặc để giao tranh tái diễn.

"Các cuộc thảo luận giữa ba bên rất hữu ích và mang tính xây dựng, một sự đồng thuận quan trọng đã đạt được", tuyên bố do Bộ Ngoại giao Trung Quốc dẫn lời ông Vương.

Tuyên bố này không đề cập đến vai trò của ASEAN trong việc thúc đẩy lệnh ngừng bắn.

Ông Vương nói thêm rằng các bên liên quan phải "nhìn về phía trước và tiến về phía trước".

Theo thông cáo chung do hãng thông tấn Tân Hoa Xã của Trung Quốc công bố, Thái Lan và Campuchia sẽ "xây dựng lại lòng tin chính trị lẫn nhau, đạt được bước ngoặt trong quan hệ và duy trì hòa bình khu vực".

Đợt đụng độ mới nhất bắt đầu vào đầu tháng này sau khi một lệnh ngừng bắn bị đổ vỡ.

Lệnh ngừng bắn trước đó được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đứng ra hậu thuẫn bên lề Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN tại Kuala Lumpur hồi tháng 10.

"Việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn đòi hỏi sự liên lạc và tham vấn liên tục, đồng thời việc khôi phục quan hệ song phương cũng phải tiến hành từng bước một", ông Vương Nghị phát biểu hôm 29/12.

Các quan chức quốc phòng Thái Lan và Campuchia cũng tham gia các cuộc đàm phán tại Trung Quốc. Vị ngoại trưởng Trung Quốc cho hay các nhà ngoại giao và quan chức quốc phòng hai nước đã tổ chức một số cuộc gặp song phương, thảo luận sâu rộng và thể hiện "thái độ tích cực, cởi mở".

Ông Vương vào hôm 28/12 khẳng định Trung Quốc sẵn sàng cung cấp viện trợ nhân đạo cho Campuchia để giúp đỡ những người dân sơ tán ở các khu vực gần biên giới.

Trung Quốc – quốc gia tự nhận là "người bạn" và "láng giềng thân thiết" của cả Campuchia lẫn Thái Lan – đang tìm cách xây dựng vai trò trung gian hòa giải.

"Trong một khu vực có những nhạy cảm lịch sử phức tạp, ít bên nào có được sự tin tưởng và thiện chí cần thiết để duy trì các nỗ lực trung gian như Trung Quốc.

Cách tiếp cận cân bằng và mang tính xây dựng của Trung Quốc tạo ra động lực ổn định để hạ nhiệt căng thẳng, tương tự như cách mà nước này dàn xếp hòa giải giữa Iran và Ả Rập Xê Út vào năm ngoái", tờ Trung Quốc Nhật báo thuộc sở hữu nhà nước viết trong bài xã luận hôm 22/12.

Thỏa thuận ngừng bắn hôm 27/12

Lễ ký thỏa thuận ngừng bắn hôm 27/12

Bộ trưởng quốc phòng của Thái Lan và Campuchia vào hôm 27/12 đã ra tuyên bố chung, cho hay hai bên đồng ý thực hiện một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.

Theo tuyên bố chung, hai bên chính thức thực thi việc ngừng bắn từ 12 giờ trưa 27/12, cam kết ngưng mọi hoạt động quân sự và chấm dứt các cuộc tấn công vào cả mục tiêu quân sự lẫn dân sự.

Thỏa thuận này cho phép gần một triệu người dân sơ tán được trở về nhà sau nhiều tuần giao tranh.

"Theo tinh thần của Tuyên bố Kuala Lumpur" được ký kết hồi tháng 10 dưới sự chứng kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thái Lan sẽ trả tự do cho 18 binh sĩ Campuchia sau khi lệnh ngừng bắn được duy trì ổn định trong 72 giờ.

"Cả hai bên phải không được nổ súng, tiến quân hay điều động lực lượng về phía vị trí hoặc binh sĩ của bên kia nếu không có lý do khiêu khích", tuyên bố nêu.

Dù tranh chấp biên giới giữa Thái Lan và Campuchia đã tồn tại hơn một thế kỷ, nhưng xung đột chỉ thực sự bùng phát dữ dội trở lại từ tháng Năm sau cái chết của một người lính Campuchia.

Đỉnh điểm xảy ra vào tháng Bảy, cuộc chiến kéo dài 5 ngày dọc biên giới đã khiến hàng chục binh sĩ và dân thường thiệt mạng, buộc hàng ngàn người phải sơ tán.

Nguồn : BBC, 29/12/2025