Từ "bốn cánh chim trời" tới sách giáo khoa lịch sử

Trần Đại Lâm, 03/01/2026

Trong tuần vừa qua, dư luận và giới học giả Việt Nam chứng kiến hai câu chuyện gây tranh luận hết sức sôi nổi.

Hai sự kiện này tuy khác nhau về lĩnh vực nhưng theo tôi rất đáng xem xét dưới góc độ lựa chọn, sử dụng công cụ quyền lực để xử lý các vấn đề xã hội.

Show chương trình "Bốn cánh chim trời"

Câu chuyện thứ nhất đó là bầu show chương trình "Bốn cánh chim trời" bị cơ quan chức năng khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với lý do cho rằng đã chiếm đoạt tiền vé của hàng nghìn khán giả.

Thực tế cho thấy quyền lợi của người mua vé bị xâm phạm là có thật, hành vi tổ chức sự kiện dấu hiệu thiếu trách nhiệm cần bị xử lý.

Theo quan điểm của tôi, vụ "Bốn cánh chim trời" các cơ chế kinh tế, dân sự và hành chính hoàn toàn có thể và nên được ưu tiên áp dụng trước, cụ thể :

Về kinh tế, dân sự : Buộc bầu show phải hoàn trả tiền vé, bồi thường thiệt hại cho khán giả ; xử lý vi phạm hợp đồng của bầu show đối với các ca, nghệ sĩ đã bỏ công sức tham gia chương trình.

Về chế tài hành chính : Các biện pháp hành chính như xử phạt, đình chỉ hoặc cấm tổ chức biểu diễn trong một thời hạn nhất định là những chế tài đủ mạnh, có sức răn đe phù hợp với bản chất phát sinh từ hoạt động kinh doanh dịch vụ biểu diễn nghệ thuật.

Điều đáng nói, vụ "Bốn cánh chim trời" cần đặt trong bối cảnh Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Quốc hội tiếp tục thông qua Nghị quyết số 198 cũng với tinh thần phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Tinh thần xuyên suốt của các nghị quyết này là hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, thương mại và coi hình sự là biện pháp sau cùng khi các công cụ khác không còn khả năng điều chỉnh.

Việc khởi tố hình sự quá sớm trong vụ việc như "Bốn cánh chim trời" không chỉ đi ngược tinh thần đó mà còn tạo ra tâm lý bất an không nhỏ đối với giới kinh doanh.

Sách giáo khoa môn Lịch sử - Địa lý lớp 5 (bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”)

Câu chuyện thứ hai đó là việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành văn bản gửi Cơ quan công an, đề nghị xử lý các cá nhân/nhóm cá nhân có tiếng nói phản đối, phản biện liên quan đến nội dung sách giáo khoa Lịch sử lớp 5.

Tranh luận xoay quanh việc sách giáo khoa lịch sử bị cho là chưa phản ánh đầy đủ vai trò và đóng góp của nhà Tây Sơn, đặc biệt là Hoàng đế Quang Trung.

Đọc các tranh luận về sách giáo khoa nêu trên, tôi phải thừa nhận một số ý kiến phản đối còn rất cảm tính, cực đoan, thái độ của họ là không hề dễ chịu, thậm chí có những phát ngôn quy chụp, gán ghép các khái niệm như "lật sử" hay "phản động" cho người biên soạn và cho Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tuy nhiên, dù gay gắt, cảm tính đến đâu thì đó vẫn là những tiếng nói xã hội là biểu hiện của tranh luận trong đời sống công cộng.

Đứng từ góc độ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo tôi, việc nên làm không phải là đưa vấn đề sang cơ quan công an mà Bộ cần chủ động giải trình, giải thích cho dư luận, công chúng hiểu rõ vấn đề.

Cụ thể, Bộ có thể họp báo hoặc phát hành công văn lên tiếng chính thức giải thích vì sao chương trình và sách giáo khoa lại được thiết kế như vậy ; cần giải thích trên cơ sở khoa học giáo dục rằng đối với học sinh tiểu học, không thể và không nên nhồi nhét quá nhiều kiến thức lịch sử phức tạp (Vấn đề này chỉ được xem xét khi nhóm phản biện, lên tiếng thu hút được 100.000 ý kiến đồng thuận yêu cầu Bộ lên tiếng giải trình).

Đồng thời, cần khẳng định rõ rằng lịch sử nhà Tây Sơn và vai trò của Quang Trung không hề bị phủ nhận mà vẫn được giảng dạy xuyên suốt trong toàn bộ mười hai năm học ở những cấp độ phù hợp hơn với nhận thức của học sinh.

Nếu được tiếp nhận giải thích, giải trình đầy đủ mà vẫn còn ý kiến cho rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo làm chưa đúng hoặc chưa đầy đủ.

Xã hội vẫn còn rất nhiều cơ chế văn minh khác để xử lý như gửi kiến nghị, khiếu nại tập thể, khởi kiện hành chính ra tòa án, chất vấn Bộ trưởng trên nghị trường Quốc hội hoặc tham gia phản biện học thuật một cách nghiêm túc.

Theo quan điểm của tôi, việc đưa các vấn đề kinh tế, giáo dục hay học thuật ra cơ quan công an quá sớm không làm xã hội tốt hơn mà chủ yếu tạo ra nỗi sợ hãi và hiệu ứng tự kiểm duyệt trong dân chúng.

Xã hội văn minh là xã hội không biến các anh công an thành các ông "ngáo ộp", như cách phụ huynh lấy ra hù doạ để trẻ con phải biết ăn, biết ngủ, biết học hành mới là ngoan.

Xã hội văn minh là xã hội mà ở đó mọi người dân tin rằng họ có thể nói, có thể tranh luận, có thể phản biện mà vẫn được bảo vệ bởi pháp luật.

Trần Đại Lâm

Nguồn : https://www.facebook.com/TranLamn, 03/01/2026.

*************************

Lịch sử dân tộc không phải để chia phần

Nguyễn Ngọc Chu, 03/01/2026

1. Chương trình môn Lịch sử trong sách giáo khoa phổ thông có sai lầm khó hiểu.

Không thể hiểu nổi tại sao sách giáo khoa có những sai sót sơ đẳng, nhưng rất trầm trọng

Cụ thể là trong bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống", từ lớp 5, Lịch sử Việt Nam được giảng dạy với các giai đoạn từ Văn Lang, Âu Lạc, qua Bắc thuộc tới Đinh Lý Trần Lê, mà bỏ thời Quang Trung – Nguyễn Huệ, sang Triều Nguyễn đến hiện đại. Chỉ mãi đến lớp 8, tức là ba năm sau ở tuổi 13-14, học sinh mới biết Lịch sử Việt Nam có Quang Trung – Nguyễn Huệ.

2. Lich sử Dân tộc phải được đi vào tâm trí học sinh ngay từ tuổi thơ, với một bức tranh toàn cảnh hoàn chỉnh. Lịch sử không phải để chia phần mỗi lớp dạy một giai đoạn.

Nhà Tây Sơn (1778 – 1802) tuy ngắn, nhưng Quang Trung – Nguyễn Huệ với cuộc hành quân thần tốc đại phá 20 vạn quân Thanh là một trang chói lọi bậc nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam. Quang Trung – Nguyễn Huệ phải là một trong các bậc anh hùng Dân tộc mà học sinh Việt Nam phải biết từ bậc tiểu học. Không khó gì để tóm tắt Lịch sử Việt Nam trong ít trang mà không bỏ qua triều đại nào cả.

Nếu bản đồ Việt Nam, chỉ vẽ từ Lạng Sơn đến Nghệ An, bỏ Bình Trị Thiên, mà vẽ tiếp theo từ Quảng Nam vào Bình Định, bỏ tiếp các tỉnh, vẽ đến Cà Mau – rồi dạy học sinh tiểu học đó là nước Việt Nam thì có được không ?

Khác gì dạy cho học trò con ngựa mà chỉ có đầu cổ, mông và đuôi, mất đi thân và hai chân trước !

3. Bộ nhớ của học sinh ở tuổi thơ rất trong sáng. Những gì được sắp xếp vào bộ nhớ đầu tiên thì được lưu giữ rất lâu. Lịch sử Dân tộc phải được đưa vào trí nhớ học sinh sớm nhất có thể được, một cách trọn vẹn, với các điểm sáng chói hào hùng. Hãy học cách cha ông từ bé đã dạy cho con thơ về Thánh Góng phá giặc Ân. Lịch sử Dân tộc không phải chờ đến lớn mới đủ trình độ để hiểu biết.

Học sinh nước ta biết sử tàu nhiều là do đọc truyện xem phim từ bé. Hà cớ chi vị hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ oai hùng lẫm liệt lại xuất hiện trong trí nhớ học trò sau các hoàng đế trung hoa ?

Đừng quên là khi giới thiệu thời Âu Lạc, Bắc Thuộc, trong môn Lịch sử ở lớp 5, thì đã xuất hiện bóng dáng các triều đại trung quốc rồi nhé.

Cũng như vậy là các áng văn thơ bất hủ, ví như Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo… phải được truyền dạy cho học trò từ thơ bé, chứ không thể "để dành" lên bậc Trung học phổ thông mới được giảng dạy.

4. Không thể hiểu nổi tại sao có những sai sót sơ đẳng, nhưng rất trầm trọng, như thế này từ các nhà biên soạn sách giáo khoa môn Lịch sử ?

Thật không muốn tốn thêm tiền của nhân dân, nhưng việc có một bộ sách giáo khoa không có lỗi mãi vẫn là điều canh cánh.

Nguyễn Ngọc Chu

Nguồn : https://www.facebook.com/chu.nguyenngoc, 03/01/2026.

*****************************

Lại báo động giả

Hoàng Dũng, Tiếng Dân, 03/01/2026

(Về việc tố cáo sách giáo khoa đề cao Nguyễn Ánh – Gia Long và xem nhẹ Nguyễn Huệ – Quang Trung)

Quan điểm, cấu trúc, chương trình SGK Lịch sử và Địa lí 5 - Chương trình 2018

Trong mấy ngày qua, trên mạng xã hội có nhiều ý kiến về một nội dung giáo dục trong sách giáo khoa (sách giáo khoa) Lịch sử và Địa lý lớp 5, bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống". Nhiều người cho rằng cuốn sách giáo khoa này chỉ có bài học về Triều Nguyễn mà không có bài học về phong trào Tây Sơn và Quang Trung, như vậy là đề cao Nguyễn Ánh – Gia Long và xem nhẹ Nguyễn Huệ – Quang Trung. Thậm chí có ý kiến phê phán sách giáo khoa nặng nề hơn khi nói rằng sách giáo khoa Lịch sử mới không dạy về Quang Trung, mà không dạy về Quang Trung thì coi như chưa dạy lịch sử Việt Nam.

Hôm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có thông báo rằng, các ý kiến trên là không có cơ sở. Tuy vậy, tôi chưa thấy các chuyên gia của Bộ giải thích rõ ràng từ góc độ chuyên môn để giúp công chúng hiểu rõ vấn đề, từ đó chia sẻ với quan điểm của Bộ.

Tôi không phải là người có chuyên môn về Sử học cũng như không phải là người xây dựng chương trình và biên soạn sách giáo khoa Lịch sử. Cuộc tranh luận đụng chạm đến một vấn đề thú vị mà lâu nay tôi rất quan tâm. Vì vậy, tôi đã nhờ người tìm kiếm tài liệu và dành một ngày để tìm hiểu chương trình và sách giáo khoa Lịch sử, xem thử có đúng với những gì mà người ta đã chỉ trích hay không. Chỉ với tư cách một người đọc bình thường, xin có mấy ý kiến như sau :

1. Việc triển khai các nội dung giáo dục lịch sử trong sách giáo khoa Lịch sử và Địa lý lớp 5, bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" không phải là phương án riêng của bộ sách này. Đó là quy định chung của chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lý năm 2018. Tức tất cả ba bộ sách giáo khoa vừa qua ("Kết nối tri thức với cuộc sống", "Chân trời sáng tạo", "Cánh diều") đều phải tuân thủ.

2. Nếu chỉ căn cứ vào mạch triển khai ở sách giáo khoa lớp 5, không xem xét toàn hệ thống, tức nội dung chương trình và sách giáo khoa từ lớp 4 đến lớp 12 mà đã chỉ trích chương trình và sách giáo khoa mới không dạy hay xem nhẹ phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung thì không phù hợp. Nội dung này không dạy ở lớp 5, nhưng có dạy kỹ ở các lớp khác.

3. Nội dung giáo dục lịch sử triển khai ở ba cấp theo những logic khác nhau, phù hợp với mục tiêu chương trình của từng cấp và đối tượng tiếp nhận là học sinh. Ở Tiểu học, cụ thể là lớp 4 và lớp 5, nội dung giáo dục lịch sử được triển khai theo chủ đề. Chẳng hạn, ở lớp 5 có những chủ đề chính như : Những quốc gia đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam (Văn Lang, Âu Lạc, Phù Nam, Champa), Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam (Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc, Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long, Triều Trần và kháng chiến chống Mông – Nguyên, Khởi nghĩa Lam Sơn và triều Hậu Lê, Triều Nguyễn, Cách mạng Tháng Tám năm 1945…). Các sự kiện lịch sử được lồng ghép trong những câu chuyện làm cho bài học thêm sinh động và phù hợp với tâm lý tiếp nhận của học sinh.

Ở Trung học cơ sở, nội dung giáo dục lịch sử được triển khai theo lối thông sử, tức lịch sử được dạy theo trục thời gian như một dòng chảy liên tục, nhấn mạnh trình tự các sự kiện, triều đại, nhân vật lịch sử. Theo logic triển khai này, ở lớp 8 (cấp học Trung học cơ sở), học sinh được học phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung trước, Triều Nguyễn tiếp sau đó.

Lên Trung học phổ thông, lịch sử lại được dạy theo chủ đề, ở lớp 11, phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung được dạy ở chủ đề "Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam (trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945), cụ thể có bài học về phong trào Tây Sơn và bài học về kháng chiến chống quân Thanh năm 1789 ; còn Triều Nguyễn được dạy ở chủ đề "Một số cuộc cải cách lớn trong lịch sử Việt Nam (trước năm 1858), cụ thể có bài học về cuộc cải cách của vua Minh Mạng nửa đầu thế kỉ XIX.

Nếu hiểu logic triển khai ở ba cấp như vậy thì sẽ không thắc mắc vì sao Triều Nguyễn được dạy trước (lớp 5, lớp 8, lớp 11), còn phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung được dạy sau (lớp 8, lớp 11).

4. Vậy, vì sao không dạy phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung ở lớp 5 ? Tôi đọc mạch triển khai ở lớp 5 thì thấy chương trình sắp xếp 4 triều đại lớn Lý, Trần, Hậu Lê và Triều Nguyễn, sau đó là Cách mạng Tháng Tám và sự ra đời của nước Việt Nam Mới. Ở lớp 5, với số tiết ít, sách giáo khoa chỉ dạy một số triều đại như vậy là phù hợp. Việc dạy đầy đủ theo lối thông sử các sự kiện, triều đại, nhân vật lịch sử lớn phải đến Trung học cơ sở mới có điều kiện triển khai.

Có lý do chính đáng để dạy Triều Nguyễn ở lớp 5. Đó là một triều đại tồn tại và phát triển trong gần 150 năm, ghi dấu nhiều chuyển biến thăng trầm trọng đại của đất nước, trong đó có nội dung liên quan đến việc xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa, Trường Sa. So với thời gian trị vì chỉ khoảng 4 năm mà cũng chưa phải là trên toàn đất nước Việt Nam của Quang Trung thì Triều Nguyễn, với tư cách là một triều đại, xứng đáng có một bài học riêng ở lớp 5 với nhiều nội dung và câu chuyện lịch sử phong phú, sinh động, thú vị xung quanh các nhân vật lịch sử có công lớn với đất nước như Minh Mạng, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Tường Tộ, Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết, Phan Đình Phùng…

Đó là chưa kể phải dạy Triều Nguyễn để giúp học sinh bước đầu có hiểu biết về chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa, Trường Sa và kết nối được với nội dung cuộc kháng chiến chống Pháp và Cách mạng Tháng Tám dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tuy thời gian tồn tại ngắn ngủi, nhưng phong trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ – Quang Trung được dạy rất kỹ ở lớp 8 (theo mạch thông sử) và lớp 11 (theo chủ đề).

5. Tôi thử làm một thống kê sơ bộ và phát hiện ra một sự khác biệt có ý nghĩa. Trong cả sách giáo khoa Lịch sử và Địa lý ở Tiểu học và Trung học cơ sở và sách giáo khoa Lịch sử ở Trung học phổ thông, bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống", tên vị vua Gia Long xuất hiện 10 lần, trong đó có một số lần gắn với việc xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa và Trường Sa ; Nguyễn Ánh 5 lần, trong đó có 2 lần được nhắc đến trong bối cảnh bị Nguyễn Huệ đánh bại, không có ảnh chân dung hay tượng đài ; còn tên vị vua Quang Trung xuất hiện 18 lần, Nguyễn Huệ 14 lần, có ảnh tượng đài bên cạnh di tích Gò Đống Đa, ở trang 39, sách giáo khoa lớp 8, ảnh tượng ở Bảo tàng Quang Trung, ở trang 58, sách giáo khoa lớp 11. Con số thực tế có thể có chút sai biệt, nhưng cơ bản không làm thay đổi tỉ lệ. Chỉ là con số thống kê đơn giản, nhưng không phải là không đáng được ghi nhận.

6. Từ những phân tích trên, có thể thấy các nội dung giáo dục lịch sử liên quan đến Nguyễn Huệ – Quang Trung và Nguyễn Ánh – Gia Long trong sách giáo khoa Lịch sử mới là phù hợp, theo đúng tinh thần mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu trong thông báo gửi cho báo chí : "Không tiếp cận lịch sử theo hướng thần tượng hóa hay phán xét đạo đức cá nhân ; đặt nhân vật và sự kiện trong bối cảnh lịch sử cụ thể ; bảo đảm tính khoa học, khách quan, cân bằng trong giáo dục lịch sử".

7. Những phân tích trên đây tuy đơn giản nhưng đủ cho thấy việc la ó sách giáo khoa "lật sử" khi chỉ dạy Nguyễn Ánh – Gia Long mà bỏ qua Nguyễn Huệ – Quang Trung chẳng qua là dựng lên "hiện trường giả", để "báo động giả". Nếu không phải do ác ý, cố tình bóp méo sụ thật, thì việc này có thể do lối đọc cắt xén, không đặt trong tổng thể sách giáo khoa, không tìm hiểu kỹ tinh thần của Chương trình.

* Tôi chỉ đọc hiểu chương trình và sách giáo khoa Lịch sử, bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" từ hiểu biết của một người không chuyên. Hy vọng, các chuyên gia về giáo dục lịch sử của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ có những giải thích đầy đủ và sâu sắc hơn, nhưng chắc không khác với nhận thức của tôi là mấy.

Hoàng Dũng

Nguồn : Tiếng Dân, 03/01/2026

*************************

Một hành động cương quyết hiếm thấy của một bộ nhà giáo đứng đắn

Phạm Ngọc Hưng, 03/01/2026

Công văn đề nghị xử lý xuyên tạc nội dung lịch sử trong sách giáo khoa của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một hành động cương quyết hiếm thấy của một bộ nhà giáo đứng đắn luôn chọn đứng ngoài tranh cãi.

Trong vòng 30 năm (1258-1288), quân và dân Đại Việt dưới sự lãnh đạo của nhà Trần đã phải ba lần kháng chiến chống lại tham vọng bành trướng, xâm lược của đế chế Mông - Nguyên, một thế lực du mục hùng mạnh, hung hãn bậc nhất thế giới thời bấy giờ. Ảnh : Internet.

Sự cương quyết ấy khiến tôi nghĩ rằng, liệu ở tầng cao hơn xuất hiện nhận thức rằng "chống lật sử" có khả năng phát triển thành một đe doạ cho chính danh cải cách của NQ68 về phát triển kinh tế tư nhân ?

Bởi lẽ, về logic lập luận, thì "chống lật sử" về căn bản là sử dụng chủ nghĩa dân tộc phòng vệ cộng với lý tưởng xã hội chủ nghĩa để bảo vệ ký ức lịch sử hào hùng trong 2 cuộc kháng chiến.

Mà chủ nghĩa dân tộc phòng vệ — xem lịch sử Việt Nam là một bản trường ca chống ngoại xâm dựa trên căn tính phòng vệ của người dân đồng bằng sông Hồng — nằm trên quỹ đạo va chạm với tính thực dụng của Nghị quyết 68.

Hơn nữa, ký ức tập thể mà nhóm "chống lật sử" muốn bảo vệ có cả Cải cách ruộng đất lẫn phong trào "đánh tư sản", là hai sự kiện mà xét trên trục tái cấu trúc xã hội, thì NQ68 là hành động "hiệu chỉnh".

Như những gì chúng ta chứng kiến trong hai cuộc tranh luận Gia Long — Nguyễn Huệ và Nỗi buồn chiến tranh, những người "chống lật sử" luôn luôn cần có một kẻ thù trên hệ quy chiếu đạo đức của mình.

Trong hệ quy chiếu ấy, mọi thứ đe doạ chính danh quá khứ đều có khả năng bị xem là kẻ thù, từ Bảo Ninh viết về thân phận cá nhân đến những ai bảo vệ đức Thượng công — và vừa rồi là Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc chọn sách giáo khoa.

Nếu thành công trong chuyện phê phán sách giáo khoa lịch sử, thì hoàn toàn có khả năng "chống lật sử" lớn mạnh thành một phong trào chính trị bảo thủ, tuy không trực diện chống lại NQ68, nhưng sẽ chĩa mũi dùi vào những tư nhân hưởng lợi từ Nghị quyết.

Thế nên, công văn của Bộ Giáo dục và Đào tạo rất có thể là hành động dẹp loạn từ trứng nước, có sự đồng ý của lãnh đạo cấp cao hơn.

Tuy nhiên, lời lẽ giải thích hợp lý của công văn phản ánh tâm thế chính trị mềm dẻo, nên tôi cho rằng việc xử lý có lẽ sẽ chỉ dừng lại ở nhắc nhở.

Nhưng ngay cả khi là "nhắc nhở", thì công văn cũng cho thấy lịch sử đã sang trang, và những ai "chống lật sử", một khi đi quá đà, sẽ trở thành "kiêu binh văn hóa tư tưởng" và lạc ngoài quỹ đạo vận động của xã hội.

Và sẽ bị lịch sử bỏ qua.

Hưng Phạm Ngọc

Nguồn : https://www.facebook.com/hung.phamngoc, 03/01/2026.

****************************

Cảnh báo thông tin, bình luận thất thiệt, xuyên tạc nội dung lịch sử trong sách giáo khoa

Bộ Giáo dục và Đào tạo, 02/01/2026

Thông tin về việc sách giáo khoa "chỉ ca ngợi Nguyễn Ánh, bỏ qua triều đại Tây Sơn và vua Quang Trung" là thông tin THẤT THIỆT, XUYÊN TẠC

Bộ nhớ của học sinh ở tuổi thơ rất trong sáng. Những gì được sắp xếp vào bộ nhớ đầu tiên thì được lưu giữ rất lâu.

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện một số thông tin, bình luận thất thiệt, xuyên tạc nội dung lịch sử trong bộ sách giáo khoa (sách giáo khoa) "Kết nối tri thức với cuộc sống", tạo ra những đánh giá sai lệch về nội dung của bộ sách. Điều này có thể tạo ra sự lo lắng, nghi ngờ chất lượng bộ sách, gây hoang mang xã hội, ảnh hưởng tới chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo. Trong đó, tiêu biểu là thông tin : sách giáo khoa Lịch sử – Địa lí lớp 5 chỉ có nội dung dạy về Nguyễn Ánh (Gia Long) nhưng không dạy về Quang Trung – phong trào Tây Sơn ; từ đó, đi đến phủ nhận vô căn cứ nội dung lịch sử trong sách giáo khoa.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức rà soát và kết quả cho thấy : (i) Nội dung dạy học về Quang Trung và phong trào Tây Sơn được bố trí đầy đủ, có hệ thống, từ Trung học cơ sở như lớp 8 (môn Lịch sử và Địa lí), Trung học phổ thông như lớp 11 (môn Lịch sử) ; (ii) Nội dung dạy học về nhà Nguyễn với tư cách là một triều đại được thể hiện khách quan, đầy đủ. Trong đó, nội dung về Nguyễn Ánh được bố trí theo mạch logic lịch sử ở lớp 5 (môn Lịch sử và Địa lí), lớp 7 và lớp 8 (môn Lịch sử và Địa lí), lớp 11 (môn Lịch sử).

Việc bố trí các nội dung trên trong bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" phù hợp với logic tiến trình lịch sử, phù hợp với mục tiêu và đặc điểm tâm lí lứa tuổi, thể hiện đúng quan điểm của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (không tiếp cận lịch sử theo hướng thần tượng hóa hay phán xét đạo đức cá nhân ; đặt nhân vật và sự kiện trong bối cảnh lịch sử cụ thể ; bảo đảm tính khoa học, khách quan, cân bằng trong giáo dục lịch sử).

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định : Việc cho rằng bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" không dạy hoặc coi nhẹ Quang Trung – phong trào Tây Sơn là bóp méo thông tin và vu khống có chủ đích ; việc sách giáo khoa môn Lịch sử – Địa lí lớp 5 học bài "Sự ra đời của nhà Nguyễn" là phù hợp với mạch lịch sử và mục tiêu chương trình, không thể tách rời khỏi tổng thể nội dung đã học ở các lớp trước và sẽ tiếp tục học ở các lớp sau.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản đề nghị Bộ Công an và các cơ quan chức năng xác minh, làm rõ động cơ, mục đích của việc tạo dựng, phát tán các thông tin, bình luận thất thiệt, xuyên tạc nội dung lịch sử trong sách giáo khoa để xử lí nghiêm các vi phạm (nếu có) nhằm bảo đảm an ninh chính trị trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo (kèm theo văn bản là Danh mục một số tài khoản mạng xã hội đưa tin, lan truyền thông tin thất thiệt, xuyên tạc về nội dung trên).

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị người dân không chia sẻ thông tin nêu trên, không đưa ra các bình luận thiếu căn cứ, cơ sở liên quan đến nội dung này.

Nguồn : https://www.facebook.com/thongtinbogiaoducvadaota, 02/01/2026.