Ảnh trên tài khoản Telegram chính thức của tổng thống Ukraine cho thấy một người được cho là binh sĩ Bắc Triều Tiên, đang bị tạm giữ tại một địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine. © Compte Telegram V_Zelenskiy_official / via AFP

Vụ hai tù binh Bắc Triều Tiên diễn biến ra sao ?

Các lực lượng Ukraine đã bắt giữ hai quân nhân Bắc Triều Tiên này tại tỉnh Kursk của Nga vào tháng 1/2025, khi kiểm soát vùng lãnh thổ này. Đây là hai trong số hàng nghìn binh sĩ mà Bình Nhưỡng cử đi chiến đấu tại Nga. Cả hai tù binh sau đó đều bày tỏ mong muốn đến Hàn Quốc, quốc gia vốn có chính sách coi dân Bắc Triều Tiên là công dân nước mình. Vào tháng 7, hai tổng thống Zelensky và Lee Jae Myung đã nhất trí giải quyết vấn đề này trên tinh thần tôn trọng "ý nguyện" của các tù binh.

Theo trang mạng Singapore CNA, ban đầu Kiev cho biết Ukraine sẵn sàng bàn giao tù binh cho Bình Nhưỡng, nếu nhà lãnh đạo Kim Jong-un có thể tạo điều kiện cho việc trao đổi các binh sĩ Ukraine đang bị Nga giam giữ. Tuy nhiên, các tổ chức nhân quyền đã kêu gọi ông Zelensky không để hai người này trở lại Bắc Triều Tiên do lo ngại nguy cơ họ bị trừng phạt, khi Bắc Triều Tiên có chính sách đòi hỏi quân nhân tự sát để không bị lọt vào tay đối phương. Nghị sĩ Hàn Quốc Youn Kun-young cho biết hai binh sĩ này đã được chuyển đến Hàn Quốc vào giữa tháng 9/2026.

Mâu thuẫn bùng phát giữa Kiev và Seoul không xoay quanh việc Hàn Quốc tiếp nhận các binh sĩ Bắc Triều Tiên, mà nằm ở việc Ukraine quyết định công khai thông tin về vụ chuyển giao. Theo CNA, cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc trong một cuộc họp với các nghị sĩ nước này đã cho biết ban đầu, chính phía Ukraine yêu cầu giữ bí mật tuyệt đối do lo ngại việc tiết lộ thông tin có thể ảnh hưởng đến các đàm phán trao đổi tù binh trong tương lai với Nga.

Tại sao Ukraine lại công khai việc chuyển giao tù binh ?

Nhà chính trị học Chaesung Chun, giám đốc Trung tâm An ninh Quốc gia (National Security Research Center), Viện Nghiên cứu Đông Á, giáo sư Đại học Quốc gia Seoul, nhấn mạnh trước hết đến việc tổng thống Zelensky quyết định thông báo về chuyển giao tù binh chiến tranh Bắc Triều Tiên tại diễn đàn phiên họp cấp cao của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc là nằm trong chiến lược "phơi bày tối đa" các nỗ lực của Nga thu hút sự hỗ trợ của các đồng minh trong cuộc xâm lăng chống Ukraine. Việc tiết lộ các chi tiết như việc các tù binh chiến tranh Bắc Triều Tiên xin tị nạn tại Hàn Quốc, và việc một trong số họ đã cố gắng tự tử ngay khi bị bắt, có thể được hiểu là "nhằm đồng thời làm nổi bật bản chất đàn áp của chế độ Bắc Triều Tiên và thảm cảnh của những người đứng về phía Nga".

Tuy nhiên, mục tiêu chính ẩn đằng sau việc công khai thông tin này có thể là hoàn toàn khác. Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc đã tổ chức một cuộc họp kín với một ủy ban Quốc hội hôm thứ Tư, 30/09, về vấn đề này. Theo chính trị gia cánh hữu đối lập Hàn Quốc, Yoo Yeong-ha, được AP dẫn lời, cơ quan tình báo Hàn Quốc nhận định tổng thống Zelensky có thể đã tiết lộ thông tin về việc chuyển giao này nhằm tranh thủ sự ủng hộ của công chúng Hàn Quốc đối với việc cung cấp vũ khí sát thương và có thêm các hình thức hỗ trợ khác cho Ukraine. Nghị sĩ Yoo không cho biết chi tiết về nhận định của cơ quan tình báo.

Hàn Quốc, vốn là một nhà sản xuất vũ khí lớn, đang chịu áp lực từ một số quốc gia phương Tây và Kiev trong việc cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine. Cho đến nay, Seoul tuân thủ chính sách lâu nay là không trực tiếp cung cấp vũ khí sát thương cho các quốc gia đang có chiến tranh, mặc dù họ đã xem xét các yêu cầu cung cấp vũ khí phòng thủ.

Trả lời CNA, chuyên gia về quan hệ quốc tế vùng Đông Á Ryu Yongwook, giảng viên Trường Lý Quang Diệu (Lee Kuan Yew School of Public Policy), Singapore cho rằng động thái công khai thông tin của tổng thống Zelensky có thể là một tín hiệu gửi tới Hàn Quốc : "an ninh quốc gia của họ cũng có thể bị đe dọa trong tương lai nếu không hỗ trợ Ukraine giành chiến thắng trong cuộc xung đột quân sự với Nga", tuy nhiên tổng thống Ukraine đã "không lường trước được những vấn đề phức tạp có thể nảy sinh từ việc tiết lộ thông tin về việc chuyển giao tù binh".

Đã có thỏa thuận về bí mật thông tin ?

Sau khi tổng thống Zelensky tiết lộ vụ chuyển giao, trên mạng X, tổng thống Lee Jae-myung khẳng định Ukraine đã vi phạm "thỏa thuận không tiết lộ thông tin" và gọi đây là điều đáng tiếc. Trên Facebook, ông Dmytro Lytvyn, cố vấn của tổng thống Zelensky bác bỏ một thỏa thuận như vậy.

Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đã thông báo với đại diện ngoại giao Ukraine rằng đã có một "thỏa thuận rõ ràng". Trả lời báo Anh The Guardian, liệu thỏa thuận đó có phải được ghi trong văn bản hay không, bộ Ngoại Giao chỉ cho biết hai bên "đã quyết định xử lý vụ việc một cách kín đáo". Đại sứ quán Ukraine tại Seoul đã không phản hồi câu hỏi của báo Anh về vấn đề này.

Vì sao Seoul một mực yêu cầu Kiev xin lỗi ? Vì sao Hàn Quốc cần giữ bí mật ?

Theo CNA, có ba lý do chính khiến Hàn Quốc coi trọng việc giữ kín thông tin. Một là sự an toàn đối với các tù binh Bắc Triều Tiên và gia đình họ. Các quan chức Hàn Quốc cho rằng việc công khai vụ chuyển giao có thể đặt hai người này cũng như người thân của họ đang ở Bắc Triều Tiên vào tình thế nguy hiểm. Ngoài ra còn có những cân nhắc về mặt chính trị. Chuyên gia Ryu Yongwook trường Lý Quang Diệu, Singapore, cho biết việc công khai thông tin về việc chuyển giao binh sĩ Bắc Triều Tiên sang Hàn Quốc có thể gây trở ngại cho những nỗ lực của chính quyền Lee Jae-myung nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng.

Trả lời CNA, chuyên gia về Bắc Triều Tiên Park Won-gon, Đại học Ewha ở Seoul, cũng chia sẻ cùng quan điểm, khi nhấn mạnh là tổng thống Hàn Quốc dường như lo ngại việc thông tin về tiếp nhận binh sĩ Bắc Triều Tiên có thể làm gia tăng thái độ thù địch của Bình Nhưỡng, trong bối cảnh "Bắc Triều Tiên đã tận dụng hình ảnh các binh sĩ này để xây dựng câu chuyện về chủ nghĩa anh hùng, phục vụ công tác tuyên truyền của chế độ".

Theo các nhà phân tích Hàn Quốc, tổng thống Lee có những phản ứng gay gắt trong lúc thông báo của tổng thống Ukraine làm dấy lên hàng loạt cáo buộc trong chính giới về việc lãnh đạo Hàn Quốc - người đang có tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục ở mức 38% - đã nói dối. Báo Anh The Guardian đặc biệt chú ý đến các áp lực gia tăng trong nội bộ phe cầm quyền, với việc nghị sĩ đảng Dân chủ Kim Byung-joo, tuyên bố "không có lý do hay sự cần thiết nào" để hỗ trợ Ukraine và kêu gọi chính phủ "ngay lập tức" xem xét lại các khoản viện trợ.

Nhà chính trị học Shin Yul, Đại học Myongji, ghi nhận việc công khai thông tin của Kiev hoàn toàn trái ngược với lập trường "cẩn trọng tột độ" của chính quyền Lee Myung-back, trong bối cảnh các động thái hòa giải mới đây với Bình Nhưỡng cho đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể nào, và đặc biệt là sau sau vụ nổ mìn Bắc Triều Tiên tại Khu giới tuyến phi quân sự khiến ba sĩ quan Hàn Quốc bị thương ngày 21/09.

Bất đồng nghiêm trọng đến mức nào ? Quan hệ song phương có nguy cơ rơi vào khủng hoảng không ?

Ngày 24/09, tổng thống Ukraine tiết lộ vụ việc. Chủ nhật 27/09, tổng thống Hàn Quốc yêu cầu Kiev xin lỗi, văn phòng tổng thống khẳng định hành động của Kiev "gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin" giữa hai chính phủ. Ngày thứ Hai, 28/09, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc triệu đại diện ngoại giao Ukraine yêu cầu xin lỗi ở cấp chính phủ. Hôm nay, 02/10, tổng thống Hàn Quốc cảnh báo Seoul sẽ có "các biện pháp", nếu Kiev vẫn từ chối xin lỗi chính thức.

Trả lời truyền thông trong nước, ngoại trưởng Ukraine Andriï Sybiga chỉ thừa nhận "một hiểu lầm về ngoại giao". Bộ Ngoại giao Hàn Quốc hôm nay cho hãng tin AFP biết ngoại trưởng hai nước đang liên lạc để tìm cách giải quyết bất đồng. Theo chuyên gia Ryu Yongwook trường Lý Quang Diệu, Singapore, lợi ích trong quan hệ song phương gắn bó quá mật thiết nên hai bên không thể để bất đồng gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ. Tuy nhiên, theo CNA, bất đồng ngoại giao này có thể gây trở ngại cho các cuộc thảo luận về việc tăng cường hỗ trợ quân sự từ Seoul, mặc dù Bộ Ngoại giao Hàn Quốc khẳng định rằng bất đồng này sẽ không ảnh hưởng đến viện trợ nhân đạo hay hợp tác tái thiết sau chiến tranh.

Nhà chính trị học Chaesung Chun, Trung tâm An ninh Quốc gia (National Security Research Center), Viện Nghiên cứu Đông Á Hàn Quốc, lưu ý đến ba ẩn số có thể ảnh hưởng đến quan hệ song phương Hàn Quốc – Ukraine trong vụ tiết lộ thông tin chuyển giao tù binh. Thứ nhất là, nếu "Ukraine vẫn giữ nguyên lập trường hiện tại, quan hệ có thể trở nên nguội lạnh". Điều này ảnh hưởng đến các kênh hợp tác cấp chuyên viên giữa Hàn Quốc và Ukraine trong lĩnh vực viện trợ nhân đạo và chia sẻ thông tin. Ẩn số thứ hai là thông tin về hai binh sĩ Bắc Triều Tiên có thể tiếp tục rò rỉ, và vấn đề an toàn của thân nhân gia đình hai người ở miền Bắc, cùng phản ứng từ chính quyền Bình Nhưỡng. Ẩn số thứ ba là mức độ căng thẳng chính trị nội bộ tại Hàn Quốc có gia tăng và kéo dài, do sự cố ngoại giao nói trên không được giải quyết, hay không.

Trọng Thành

****************************

Hàn Quốc trách cứ Ukraine lộ bí mật về việc chuyển giao tù binh Bắc Triều Tiên

Chi Phương, 28/09/2026

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tối Chủ Nhật, 27/09/2026 đã đề nghị Kiev giải thích và "chính thức xin lỗi" vì không giữ bí mật về việc chuyển cho Seoul tù binh Bắc Triều Tiên bị bắt giữ trong cuộc chiến với Nga. Vụ việc đã khiến quan hệ đồng minh giữa Kiev và Seoul trở nên căng thẳng.

Nghị sĩ Yu Yong-weon thuộc Đảng Quyền lực Nhân dân (People Power Party), đảng đối lập chính của Hàn Quốc, tại Seoul ngày 28/09/2026 giới thiệu những bức ảnh chụp hai tù binh Bắc Triều Tiên vừa được chuyển từ Ukraine về Hàn Quốc. Reuters - Kim Hong-Ji

Vào tuần trước, tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev gần đây đã chuyển đến Seoul hai tù binh Bắc Triều Tiên, bị bắt giữ hồi đầu năm 2025 trên chiến trường ở vùng Kursk của Nga. Lãnh đạo Kiev lưu ý rằng "bắt sống được họ không phải là điều dễ dàng", theo trích dẫn của hãng tin AFP.

Tổng thống Hàn Quốc sau đó đã chỉ trích Kiev phá vỡ thỏa thuận về bảo mật thông tin. Tuy nhiên, cố vấn của tổng thống Zelensky đã biện minh rằng Ukraine là "một nước cởi mở" và sẽ rất kỳ cục nếu phải bí mật chuyển giao những tù binh này.

Tối Chủ Nhật, Seong Ghi-hong, thư ký phụ trách đối ngoại của tổng thống Hàn Quốc khẳng định rằng việc Kiev tiết lộ thông tin mật rất nghiêm trọng. Hơn nữa, phòng báo chí của phủ tổng thống Ukraine lại đưa tin rằng không có thỏa thuận bảo mật nào (…) và điều này gây tổn hại nặng đề đến lòng tin giữa hai chính phủ cũng như quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Seoul yêu cầu giải trình và chính thức xin lỗi, đồng thời xem xét có nên đưa ra các "biện pháp cần thiết hay không".

Vốn là một trong những nhà sản xuất vũ khí lớn, Hàn Quốc bị cấm không được xuất khẩu vũ khí sang các nước có chiến tranh, nhưng dường như Seoul chuyển giao đạn dược cho Ukraine thông qua đồng minh Mỹ.

Trả lời AFP, giáo sư Park Won-gon tại đại học Ewha, nhận định rằng "Bắc Triều Tiên triển khai binh sĩ đến hỗ trợ Nga và viết ra những câu chuyện anh hùng nhằm mục đích tuyên truyền. Chính phủ Hàn Quốc về phần mình dường như lo ngại rằng việc xác nhận và công khai thông tin các tù nhân chiến tranh này được gửi đến Hàn Quốc, sẽ làm gia tăng thêm sự thù địch của Bình Nhưỡng đối với Seoul".

Tổng thống Lee Jae-myung có chính sách hòa hảo hơn với láng giềng, và hiện đang tìm cách nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng, đề xuất thực hiện các cuộc đàm phán vô điều kiện, nhưng Bắc Triều Tiên chưa phản hồi.

Chi Phương