Chiến dịch "Mạng Nhện" của Ukraine tại Nga : Mỹ và NATO, bên hưởng lợi nhiều nhất ?

Minh Anh, RFI, 03/06/2025

Chiến dịch tấn công các căn cứ quân sự Nga bằng drone của Ukraine hôm Chủ Nhật, 01/06/2025, minh chứng sự sáng tạo trong tác chiến của Ukraine. Nhưng những thiệt hại gây ra cho các máy bay quân sự Nga không hẳn có tác động tức thì đến diễn tiến cuộc chiến tại Ukraine. Dù vậy, theo giới quan sát, trong một chừng mực nào đó, vụ tấn công này có thể mang lại nhiều lợi thế cho Hoa Kỳ và NATO.

Phân tích các hình ảnh nguồn mở về chiến dịch "Spider Web" của Ukraine và phân tích ban đầu về thiệt hại do chiến dịch "Mạng Nhện" của Ukraine gây ra. © Captures d'écran/X/ Umbra Space/ Montage RFI

"Ngày đen tối"

Chủ Nhật 01/06/2025, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo tình báo nước này tiến hành chiến dịch mang tên "Mạng Nhện" sau 18 tháng bí mật chuẩn bị, không kích bốn căn cứ không quân của Nga nằm sâu trên lãnh thổ Nga đôi khi xa biên giới Ukraine đến hơn 4.000 km.

Kiev cho biết đã triển khai 117 drone cùng với ngần ấy số người tương ứng tham gia để điều khiển drone từ xa, và đã đánh trúng các căn cứ : Belaia tại vùng Irkursk, Đông Siberia ; Olenia tại vùng Murmansk, gần với Phần Lan và Na Uy, cách biên giới Ukraine khoảng 1.900 km, và tại vùng Moskva với hai căn cứ là Ivanovo và Diaguilevo cách biên giới Nga – Ukraine chưa tới 1.000 km.

Trong một đoạn vidéo, tổng thống Zelensky cho biết đã giáng cho không quân Nga những "tổn thất đáng kể", phá hủy hơn 40 oanh tạc cơ chiến lược, bao gồm các máy bay trinh sát đường dài của Nga A-50. Trong số này phải kể đến các phi cơ Tupolev-160, Tupolev-95, và Tupolev-22. Ukraine khẳng định đã vô hiệu hóa hơn 1/3 phi đội bay của Nga. Thiệt hại gây ra ước tính lên đến gần 7 tỷ đô la.

Những con số mà giới quan sát tại Pháp tỏ ra cẩn trọng. Trên đài RFI, Jean-Claude Allard, chuyên gia về chính trị quốc phòng và an ninh, cộng tác viên với Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược (IRIS) trích dẫn các nguồn tin mở OSINT và các hình ảnh vệ tinh quan sát được, hiện thẩm định con số thiệt hại cho Nga dường như khoảng một chục chiếc.

Những hệ quả kinh tế - quân sự

Chiến dịch tấn công này có làm thay đổi diễn tiến cuộc chiến tại Ukraine hay không ? Về điểm này, giới chuyên gia quân sự và chuyên gia về Nga đều có chung một nhận định, tác động thực sự là hạn chế, và điều này còn phụ thuộc nhiều vào con số chính xác máy bay bị hư hại.

Theo Jeff Hawn, chuyên gia về an ninh Nga, thuộc London School of Economics, được kênh truyền thông France 24 dẫn lại, số máy bay bị phá hủy, phần lớn không trực tiếp được dùng trên mặt trận và do vậy, "việc phá hỏng chúng sẽ không có tác động trực tiếp đáng kể về khả năng Nga mở cuộc tấn công mùa hè chẳng hạn".

Chuyên gia phân tích về quân sự cho Viện Quốc Phòng Áo, Gustav Gressel, cũng có cùng một quan điểm, nhận định rằng chiến tuyến là "cuộc đọ sức của drone hơn là tên lửa". Dù vậy, những thiệt hại gây ra cho các chiếc máy bay trinh sát Ilyushin A-50 rất có thể có một tác động : "Chúng được dùng để hướng dẫn các tiêm kích Nga và nhanh chóng phát hiện máy bay địch, cho phép bắn trúng mục tiêu. Không còn những chiếc máy bay này, không quân Ukraine có thể di chuyển tự do hơn".

Nếu đúng như Ukraine tuyên bố là nhiều chiếc Tu-95 bị phá hủy thì điều này cho phép bảo đảm cuộc sống của thường dân ở hậu phương. Theo giải thích của ông Jeff Hawn với France 24, "những chiếc máy bay quân sự này tham gia vào các chiến dịch oanh tạc các thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự nhằm khủng bố tinh thần người dân cũng như là các vị trí quân sự ở phía sau chiến tuyến của Ukraine".

Dù vậy, các nhà quan sát cũng đánh giá rằng cuộc tấn công "táo bạo" của Ukraine đã giáng một đòn đau cho lực lượng không gian Nga. Trả lời France 24, Jean-Paul Palomeros, cựu tham mưu trưởng không quân Pháp nhận định :

"Thậm chí nếu chúng ta so sánh giữa một chiếc xe tăng và một chiếc máy bay loại này, thì không phải một sớm một chiều họ sẽ tái lập được phi đội của mình. Ngay cả khi có 20 đến 30% phi đội bị ảnh hưởng, thì cũng nên biết rằng ngay trong điều kiện bình thường Nga đã gặp khó khăn về số lượng máy bay sẵn sàng hoạt động, về kỹ thuật, về phụ tùng thay thế… để thành lập một phi đội lớn gồm cả máy bay ném bom và chiến đấu cơ. Vì vậy, đây là một cú sốc chiến lược có những hậu quả chiến thuật mà chúng ta chắc chắn có thể thấy trong ngắn hạn".

Còn theo ông Jean-Claude Allard, đòn tấn công "ngoạn mục" này của Ukraine sẽ có một tác động đáng kể cho nền kinh tế Nga.

"Điều đó sẽ buộc quân đội Nga phải làm nhiều việc. Đầu tiên là chi phí xây dựng các nhà chứa máy bay để bảo vệ, ngoài việc giá mỗi chiếc oanh tạc cơ cao, gây tốn kém cho nền kinh tế Nga.

Thứ hai, lực lượng an ninh Nga sẽ bắt đầu kiểm tra các xe tải và phương tiện giao thông đường bộ. Chiến dịch này sẽ tác động đến nền kinh tế bởi vì lưu thông hàng hóa sẽ không còn thông suốt trên lãnh thổ Nga nữa. Tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng có thể xảy ra và do vậy nền kinh tế cũng sẽ bị ảnh hưởng".

Thắng lợi của Mỹ và NATO

Đánh chìm tuần dương hạm Moskva, ám sát các tướng lĩnh Nga, đánh phá cầu Crimée và giờ đây là tấn công căn cứ không quân Nga bằng drone, Ukraine đã cho thấy không một nơi nào ở Nga là "chốn thoát thân" trước các cuộc tấn công phi quy ước. Đương nhiên, sau chiến dịch này, Kiev phải trông chờ những đòn trả đũa tàn khốc từ Moskva như bao lần đã thấy. Nga vẫn còn nhiều phương tiện quân sự, từ không quân cho đến tên lửa để tiếp tục bắn phá các thành phố của Ukraine.  

Nhưng sự việc đã làm lộ rõ những kẽ hở của ngành an ninh tình báo cũng như là việc thiếu những biện pháp bảo vệ các mục tiêu có giá trị lớn như chiến đấu cơ của Nga. Nhiều khả năng Moskva sẽ phải sắp xếp luân chuyển các chiến đấu cơ giữa nhiều căn cứ khác nhau.

Nếu như trong ngắn hạn, vụ việc chưa thể kềm hãm tham vọng bành trướng của Nga tại Ukraine, thì trong dài hạn, chiến dịch này có một ý nghĩa quan trọng. Bởi vì, những chiếc oanh tạc cơ chiến lược này là một yếu tố quan trọng cho răn đe hạt nhân của Nga : Phần lớn các chiếc Tupolev đều được trang bị để có thể chuyên chở các đầu đạn hạt nhân.

Nói một cách khác, chiến dịch "Mạng Nhện" này có thể được coi như là một thắng lợi cho Mỹ và NATO. Trên đài RFI, tướng không quân Pháp Bruno Mignot giải thích : "Đây là một thiệt hại to lớn cho Nga. Tổng tham mưu trưởng quân đội Anh đã từng bày tỏ quan ngại về việc Nga có thể mở cuộc tấn công chống NATO trong những năm sắp tới. Với tổn thất này, Moskva sẽ phải lên kế hoạch khác, hoãn kế hoạch hoặc sử dụng xe tăng trên bộ, chứ không phải là chiến đấu cơ. Với chiến dịch này, Ukraine vừa thực hiện điều gì đó đáng kể cho an ninh Châu Âu".

Một điều chắc chắn là chiến dịch "Mạng Nhện" của Ukraine sẽ đi vào lịch sử như một thất bại lớn cho tình báo quân sự và phòng không khi Nga đã không thể bảo vệ các căn cứ không quân chiến lược nhất ngay trên chính lãnh thổ của mình !

Minh Anh

**************************

Chi tiết 'Chiến dịch Mạng nhện' của Ukraine nhằm vào máy bay ném bom của Nga

Laura Gozzi & BBC Verify, BBC, 03/06/2025

Đây là một cuộc tấn công thể hiện sự sáng tạo đáng kinh ngạc – chưa từng có tiền lệ, với quy mô lớn và được chuẩn bị suốt 18 tháng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là người trực tiếp giám sát chiến dịch

Vào ngày 1/6, hơn 100 thiết bị bay không người lái (drone) của Ukraine đã tấn công các căn cứ không quân nằm sâu trong lãnh thổ Nga, nhắm vào các máy bay ném bom tầm xa có khả năng mang vũ khí hạt nhân.

Quy mô của chiến dịch, có mật danh là "Mạng Nhện", đã lộ rõ gần như ngay khi bắt đầu, khi có thông tin về những vụ nổ xảy ra ở các khu vực trải dài nhiều múi giờ của Nga – từ cực bắc Murmansk trên Vòng Bắc Cực, cho đến vùng Amur ở phía đông, cách Ukraine hơn 8.000km.

Bộ Quốc phòng Nga xác nhận các cuộc tấn công đã xảy ra tại năm khu vực – Murmansk, Irkutsk, Ivanovo, Ryazan và Amur – nhưng tuyên bố chỉ có các máy bay ở Murmansk và Irkutsk bị hư hại, và đã đẩy lùi thành công các đợt tấn công ở những địa điểm khác.

Trong các bức ảnh được công bố ngay sau vụ tấn công, ông Vasyl Maliuk – người đứng đầu Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) – đang xem bản đồ vệ tinh của các sân bay quân sự.

Nguồn : BBC, 02/06/2025

**************************

Ukraine đã tấn công Nga như thế nào ? Các bên nói gì ?

BBC, 02/06/2025

"Chiến dịch Mạng nhện" (Operation Spider's Web) táo bạo của Ukraine được cho là đã đánh trúng ít nhất 40 máy bay ném bom tầm xa có khả năng mang vũ khí hạt nhân của Nga ở vùng Siberia và một số căn cứ quân sự khác, gây ra tổng thiệt hại khoảng 7 tỷ USD.

Ảnh chụp màn hình từ vụ tấn công của Ukraine tại Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết chiến dịch này đã mất một năm rưỡi để lên kế hoạch. "Tôi có thể nói với độ chắc chắn rằng nó là một chiến dịch hoàn toàn độc đáo", ông nói trên kênh Telegram chính thức của mình.

Phía Ukraine cho biết họ đã thực hiện cuộc tấn công tầm xa lớn nhất kể từ khi cuộc chiến với Nga bắt đầu, sau khi sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) được bí mật đưa vào lãnh thổ Nga để tiến hành hàng loạt cuộc không kích nhắm vào 40 máy bay quân sự tại bốn căn cứ không quân.

Tổng thống Zelensky nói rằng 117 chiếc drone đã được sử dụng trong chiến dịch do do Cơ quan Tình báo SBU thực hiện, đánh trúng "34% số máy bay mang tên lửa hành trình chiến lược" của Nga, nêu rằng Nga đã phải gánh chịu "tổn thất rất rõ rệt và hoàn toàn xứng đáng".

Các mục tiêu bị tấn công bao gồm máy bay TU-95 (máy bay ném bom chiến lược cỡ lớn, còn được gọi là "Gấu"), TU-22M3 (máy bay ném bom tầm xa siêu thanh) và A-50 (máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát).

Nguồn : BBC, 02/06/2025

**************************

Bốn căn cứ không quân Nga bị drone Ukraine tấn công

Thùy Dương, Thanh Hà, RFI, 02/06/2025

Bốn căn cứ không quân của Nga bị Ukraine tấn công bằng drone, phá hủy 34% lực lượng chiến đấu cơ. Một ngày trước khi phái đoàn Nga và Ukraine nối lại đàm phán tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, Cơ quan An Ninh Ukraine SBU hôm 01/06/2025 thông báo đã phá hủy tổng cộng 41 chiến đấu cơ của Nga tại 4 căn cứ không quân từ vùng Murmansk, gần Bắc Cực, đến tận miền đông Siberie. Moskva xác nhận các thông tin trên.

Ảnh do cơ quan An ninh Ukraine phổ biến ngày 01/06/2025 : Chỉ huy Vasyl Malyuk đang nghiên cứu các mục tiêu căn cứ không quân chiến lược Nga. AP

Theo trang thông tin độc lập Osint được nhật báo Le Monde trích dẫn, các căn cứ không quân của Nga bị tấn công gồm phi trường quân sự Diaguilevo (tại Riazan), Olenia (khu vực Murmansk), Ivanovo (thuộc vùng cùng tên) và Belaia (vùng Irkrutsk).

Trong thông cáo trong đêm 01/06/2025, bộ quốc phòng Nga ghi nhận đã đẩy lùi được tất cả các vụ tấn công nói trên. Nhưng AFP cho biết Moskva công nhận "nhiều máy bay tại các phi trường quân sự đã bốc cháy" do các đợt tấn công bằng drone của Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelensky phát biểu tối qua cung cấp thêm nhiều thông tin về chiến dịch mang tên "Mạng Nhện – Spider Web" đã được Ukraine chuẩn bị bí mật từ hơn một năm rưỡi nay. Ông hoan nghênh những thành quả "sáng chói" của "chiến dịch tấn công vào sâu nhất trên lãnh thổ của đối phương" từ khi Nga xâm chiếm Ukraine .

Thông tín viên RFI từ Kiev, Emmanuelle Chaze cho biết thêm về kế hoạch tấn công :

"Một năm rưỡi để chuẩn bị trong vòng bí mật tuyệt đối một chiến dịch trực tiếp đặt dưới sự chỉ đạo của tổng thống Volodymyr Zelensky và lãnh đạo tình báo Ukraine Vasyl Malyuk. Cơ quan An Ninh Nga FSB không hề hay biết. Kiev tiết lộ đã sử dụng 117 drone loại FPV và với số lượng tương đương các nhân viên điều khiển những chiếc drone này nhằm phá hủy 34% số lượng máy bay ném bom của Nga đang đóng ở các căn cứ không quân, đôi khi cách xa lãnh thổ Ukraine hàng ngàn cây số.

Ngoài việc đây là một chiến dịch chưa từng được thực hiện, cần lưu ý rằng drone của Ukraine được cất giấu trong những chiếc xe tải và chỉ được phóng đi vào phút chót từ nóc xe để tấn công máy bay của Nga. Đây là một vố đau đối với Moskva về mặt tài chính. Kiev khẳng định hơn 40 chiến đấu cơ của Nga bị phá hủy hoặc hư hại. Thiệt hại vật chất về phía Nga lên tới hơn 7 tỷ euro.

Cùng lúc Ukraine đã đạt được hai mục tiêu : tấn công vào ngay giữa lòng nước Nga để nhắc nhở quốc gia đang xâm chiếm Ukraine cũng như phần còn lại của thế giới rằng Kiev vẫn chủ động trên chiến trường. Chiến dịch vừa qua cũng nhằm bảo vệ bầu trời Ukraine nhờ vô hiệu hóa một phần lớn các thiết bị mà Nga vẫn sử dụng để tấn công đối phương gần như từng ngày".

Đàm phán Nga-Ukraine tại Thổ Nhĩ Kỳ : Cơ hội đạt thỏa thuận ngừng bắn vẫn mong manh

Hôm nay 02/06/2025 phái đoàn đàm phán của Nga và Ukraine gặp lại nhau ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn. Cuộc họp Nga - Ukraine, qua trung gian của ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, đã bắt đầu vào 13 giờ (10 GMT), tại điện Ciragan.

Trước khi diễn ra cuộc họp ở Istanbul, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định Kiev sẵn sàng có các biện pháp "cần thiết" để thúc đẩy đàm phán với Nga tiến triển, với xuất phát điểm là một lệnh ngừng bắn và các hành động nhân đạo, trả tự do cho tù binh và hồi hương những trẻ em bị cưỡng chế đưa ra khỏi đất nước.

Tại Istanbul, trước cuộc họp với phái đoàn Nga, phái đoàn Ukraine đã gặp gỡ đại diện của các nước đồng minh Châu Âu của Kiev như Ý, Đức và Anh.

Theo AFP, như trong vòng đàm phán thứ nhất hôm 16/05, lần này dẫn đầu phái đoàn Nga vẫn là Vladimir Medinski, một nhân vật diều hâu, vốn cho rằng Ukraine không phải là một quốc gia thực sự, còn phái đoàn Ukraine vẫn do bộ trưởng quốc phòng Roustem Oumerov dẫn đầu.

Bộ Ngoại Giao Nga, được hãng thông tấn TASS trích dẫn, cho biết ngoại trưởng Sergei Lavrov đã điện đàm với đồng nhiệm Mỹ Marco Rubio vào hôm qua để trao đổi về các cuộc đàm phán. Moskva cho biết sẽ công bố một "bản ghi nhớ" về các điều kiện cho một thỏa thuận ngừng bắn, nhưng từ chối chuyển cho Ukraine trước cuộc họp theo yêu cầu của Kiev.

Từ Ankara, thông tín viên Anne Andlauer tóm lược tình hình :

"Cuộc họp lần gần đây nhất ở Istanbul không mấy hiệu quả, chỉ dẫn đến một cuộc trao đổi tù binh. Dẫu đó là một cuộc trao đổi quan trọng, nhưng phái đoàn Ukraine đã rời cuộc họp mà không đạt được một lệnh ngừng bắn nào. Phái đoàn Nga đã từ chối đàm phán về lệnh ngừng bắn "toàn diện và vô điều kiện" cho dù Ukraine khẳng định đã sẵn sàng. Nga đã yêu cầu các nhà đàm phán Ukraine trình bày "bằng văn bản" "quan điểm" của Kiev về một lệnh ngừng bắn như vậy.

Cơ hội để đạt được lệnh ngưng bắn này tại cuộc họp thứ hai là rất mong manh. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố việc ngừng bắn chỉ có thể thực hiện được sau các cuộc đàm phán về điều mà ông xem là "nguyên nhân sâu xa" của cuộc chiến, ngụ ý nói đến hàng loạt yêu sách ở mức cao nhất của điện Kremlin.

Hôm nay, tại Istanbul, phái đoàn Nga được cho là ​​sẽ trình bày một "bản ghi nhớ" nêu chi tiết các điều kiện của Moskva về một thỏa thuận hòa bình. Đối với Ukraine, việc Moskva từ chối công bố tài liệu này trước khi diễn ra cuộc họp cho thấy Nga không có ý định tạo bước tiến cho đàm phán và vẫn tiếp tục đưa ra những yêu sách mà Kiev xem là "không thể chấp nhận được".

Sau cuộc họp vừa rồi ở Istanbul, Ukraine đặc biệt đã cáo buộc Nga yêu cầu Kiev nhượng thêm lãnh thổ thì mới chấp nhận ngừng bắn".

Thùy Dương - Thanh Hà

**************************

Ukraine tấn công Nga, 'bắn trúng hơn 40 máy bay ném bom'

BBC, 01/06/2025

Ukraine tuyên bố đã bắn trúng hơn 40 máy bay ném bom của Nga, được cho là một trong những đòn tấn công táo bạo nhất từ trước đến nay nhằm vào lực lượng không quân Nga.

Ukraine tuyên bố đã bắn trúng hơn 40 máy bay ném bom của Nga - Reuters

Theo một tuyên bố từ Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), "các máy bay ném bom chiến lược của kẻ thù đang cháy hàng loạt trên lãnh thổ Nga".

SBU cho biết Ukraine đang tiến hành "một chiến dịch đặc biệt quy mô lớn nhằm tiêu diệt máy bay ném bom của đối phương" và nói rằng đã có hơn 40 máy bay bị tấn công.

Cơ quan này đã công bố một đoạn video ấn tượng, được cho là ghi lại cảnh một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại căn cứ không quân Belaya ở tỉnh Irkutsk, vùng Siberia. Các máy bay ném bom đang bị tấn công, với những vụ nổ hiện rõ và khói bốc lên.

Đây là một địa điểm nằm sâu trong lãnh thổ Nga, rất xa về phía đông, cách miền đông Ukraine hơn 4.300 km. Với khoảng cách xa như vậy, khả năng Ukraine phóng drone từ trong lãnh thổ của họ là không cao. Nhiều khả năng Ukraine đã phóng drone từ trong lãnh thổ của Nga.

Nguồn : BBC, 01/06/2025