Liên Hiệp Quốc kêu gọi chấm dứt cuộc nội chiến

Hôm nay, ngày 01/02/2026, đánh dấu đúng 5 năm quân đội Miến Điện thực hiện cuộc đảo chính lật đổ chính quyền dân sự, đẩy đất nước chìm trong nội chiến đẫm máu. Ít nhất 92.000 người đã thiệt mạng, 3,3 triệu người phải dời bỏ nhà cửa. Liên Hiệp Quốc lên án vòng xoáy bạo lực ngày càng nghiêm trọng, với những vi phạm nhân quyền tràn lan.

Kiều dân Miến Điện biểu tình phản đối chính quyền quân sự, đòi trả tự do cho bàn Aung San Suu Kyi, ngày 01/02/2026, tại Đài Bắc, Đài Loan, nhân dịp 5 năm đảo chính quân sự, lật đổ chính quyền dân sự. AP - ChiangYing-ying

Phát ngôn viên của Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres, trong thông cáo ngày 30/01 nêu ra những nỗi khổ của người dân Miến Điện, trước cuộc đàn áp của chính quyền quân sự với các cuộc không kích nhắm vào thường dân và cơ sở hạ tầng. Chỉ riêng trong tháng 12 /2025, báo cáo của Viện Nghiên Cứu Chiến lược quốc tế (ISIS) ghi nhận hơn 800 cuộc đụng độ giữa quân đội và các lực lượng phản kháng. Bạo lực leo thang, an ninh lương thực bất ổn, gây ra hệ lụy nghiêm trọng không chỉ với người dân trong nước mà ảnh hưởng đến khu vực. Hoạt động của các nhóm tội phạm xuyên quốc gia bùng nổ.

Trong năm năm qua, tội ác của chính quyền quân sự ngày càng gia tăng, theo như báo cáo của Amnesty International. Tổ chức nhân quyền này cũng lên án cuộc bầu cử được quân đội tổ chức vừa rồi là "dàn dựng", "gian lận", để bảo đảm cho đảng được quân đội hậu thuẫn thắng cử.

Hội Đồng Châu Âu, trong một thông cáo, đăng ngày 31/01, cho biết những yếu tố về tự do và công bằng đã không được đáp ứng trong cuộc bầu cử này, và khẳng định sẽ "sát cánh cùng người dân Miến Điện trong khát vọng dân chủ và hòa bình của họ", cam kết tiếp tục hỗ trợ nhân đạo đối với hơn 16 triệu người.

Kể từ sau cuộc đảo chính, chính quyền quân sự đã cấm hàng chục đảng phái chính trị hoạt động, và giam giữ hơn 30.000 tù nhân chính trị. Hơn 3,6 triệu người phải di tản trong nước, hàng chục nghìn người dân Miến Điện đã phải chạy trốn sang các nước láng giềng để tìm kiếm sự an toàn.

Thông tín viên RFI Valentin Cambron tại Thái Lan cho biết thêm :

Dù mới 27 tuổi nhưng người thanh niên này đã phải ngồi tù 2 năm. Bị bắt giữ vào năm 2021 vì tham gia biểu tình phản đối cuộc đảo chính của quân đội, Zaw được thả vào tháng Năm, 2023, với những di chứng tâm lý nặng nề : "Tôi đã phải uống thuốc. Không một ngày nào tôi cảm thấy mình được an toàn. Tôi luôn sống trong trạng thái lo âu và phải đi gặp bác sĩ gần như mỗi tháng". Anh cũng lên án sự tàn bạo của quân đội : "Họ không phải là con người. Họ rất tàn bạo, tra tấn và giết hại bao người vô tội. Họ là những kẻ phát xít".

Vừa đến trại tị nạn ở Chiang Mai chưa lâu, chàng trai trẻ này hiện cảm thấy khá hơn, bình tâm hơn, hoạt động ủng hộ phong trào kháng chiến. Từ căn phòng ngủ của mình, anh tổ chức các lớp học trực tuyến, chủ yếu dành cho những sinh viên đang sống tại các khu vực nằm ngoài sự kiểm soát của chính quyền quân sự.

Anh chia sẻ : "Lỗ hổng giáo dục rất lớn. Tại một số vùng chiến sự, các trường học bị nhắm mục tiêu, trẻ em không còn được tiếp cận một nền giáo dục thực thụ. Ai sẽ chăm sóc các em ? Đó là lý do tại sao tôi cố gắng bù đắp sự thiếu hụt này".

 Là một nhà hoạt động vì sinh thái, anh giảng dạy về cách bảo vệ môi trường, nhưng cũng dạy tiếng Anh cho những người lính trẻ tuổi, đã cầm súng chống lại quân đội Miến Điện.

 Hôm nay, vào dịp kỷ niệm 5 năm đảo chính, chính quyền quân sự Miến Điện đã kêu gọi hàng chục nghìn công chức, bác sĩ và giáo viên từng đình công, tham gia phong trào "bất tuân dân sự" quay trở lại làm việc. Quân đội cam kết sẽ xóa tên họ khỏi "danh sách đen" nếu không vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Chi Phương