Lãnh đạo Nga – Trung thể hiện sự đoàn kết trước áp lực của phương Tây

Minh Anh, RFI, 02/09/2025

Đến Trung Quốc từ hôm Chủ Nhật 31/08 để dự hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác An ninh Thượng Hải SCO ở Thiên Tân, tổng thống Nga Vladimir Putin hôm nay, 02/09/2025, đã hội đàm với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nguyên thủ hai nước tái khẳng định mối quan hệ song phương gần gũi trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chụp ảnh trước cuộc hội đàm tại Bắc Kinh, ngày 02/09/2025. via Reuters - Sergey Bobylev

Thông tín viên Clea Broahurst tại Bắc Kinh tường thuật :

"Mối quan hệ giữa hai nước chúng ta đang ở một cấp độ chưa từng có", đó là những gì ông Vladimir Putin tuyên bố trước người đồng cấp Tập Cận Bình vào sáng nay tại Bắc Kinh. Tổng thống Nga còn nhắc lại rằng Trung Quốc và Nga đã từng cùng nhau chiến đấu trong Đệ Nhị Thế Chiến, đồng thời khẳng định "Chúng ta luôn sát cánh bên nhau, thì ngày nay vẫn thế".

Về phần mình, Tập Cận Bình ca ngợi một "mối hợp tác chiến lược toàn diện", mối quan hệ "láng giềng hữu hảo", và lên án "hành động bắt nạt" của phương Tây, một lời châm chọc nhắm đến Hoa Kỳ.

Trong chương trình nghị sự có những thông báo cụ thể : Moskva và Bắc Kinh tuyên bố năm 2026 và 2027 là "những năm cho giáo dục" Nga – Trung, với tham vọng tăng cường hợp tác khoa học và công nghệ, được coi là then chốt cho quyền chủ quyền của cả hai nước.

Nhưng ẩn sau những nụ cười còn có cả chính trị. Bắc Kinh chưa bao giờ lên án cuộc chiến xâm lược Ukraine và mối quan hệ "đối tác vô bờ bến" được đúc kết với Moskva năm 2022 tiếp tục gây lo lắng cho các nước phương Tây. Tổng thống Putin còn tận dụng hội nghị Thiên Tân để bảo vệ cho chiến dịch tấn công của ông khi cáo buộc phương Tây đã kích hoạt cuộc chiến.

Nhưng mọi cặp mắt đang đổ dồn về thủ đô Trung Quốc. Bởi vì, vào ngày mai, Bắc Kinh sẽ trải thảm đỏ và treo cờ đỏ cho một cuộc diễu binh hoành tráng. Tập Cận Bình, Vladimir Putin và Kim Jong Un ngồi cạnh nhau : Một sự dàn cảnh được dựng rất cẩn thận, một màn phô diễn quân sự, và đó còn là biểu tượng cho một mặt trận chống Mỹ.

Minh Anh

Nguồn : RFI, 02/09/2025

******************************

Khai mạc thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải : Trung Quốc và Nga đả kích phương Tây

Thanh Hà, Anh Vũ, Minh Anh, RFI, 01/09/2025

Sau lễ tiếp đón trọng thể hơn 20 lãnh đạo quốc tế tại Thiên Tân, Trung Quốc tối qua, thượng đỉnh Tổ Chức Thượng Hải 2025 chính thức khai mạc sáng nay 01/09/2025. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định đã đến lúc khối này cần xây dựng một mô hình mới về bang giao quốc tế. Về phía Nga, cột trụ thứ nhì của SCO, tổng thống Vladimr Putin quy trách nhiệm cho phương Tây gây ra cuộc xung đột hiện nay tại Ukraine.

Lãnh đạo các nước chụp ảnh tại hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Thiên Tân, Trung Quốc, ngày 1/9/2025. AP – Sergei Bobylev

Trên cương vị chủ nhà, tại lễ khai mạc, chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định quyết tâm "củng cố và mở rộng ảnh hưởng của SCO" trong một môi trường quốc tế "phức tạp và bất ổn định hơn". Trước "những thách thức về an ninh và phát triển ngày càng đè nặng lên các quốc gia thành viên", Bắc Kinh cam kết viện trợ 280 triệu đô la. Trung Quốc đồng thời mong muốn thành lập một ngân hàng dành riêng cho các thành viên của SCO, với đóng góp ban đầu của Bắc Kinh là 1,4 tỷ đô la.

Nguyên thủ Trung Quốc nhấn mạnh : SCO cần bảo vệ "một thế giới đa cực, công bằng hơn, trật tự hơn", cần tránh rơi vào " thế đối đầu giữa các khối" như của thời kỳ Chiến tranh Lạnh, tránh những "hành vi hù dọa".

Về phần mình, tổng thống Nga Vladimir Putin biện minh cho hành động tấn công Ukraine : Phương Tây gây ra và ủng hộ cuộc đảo chính tại Ukraine năm 2014, đồng thời liên tục tìm cách lôi kéo Ukraine vào NATO.

Thượng đỉnh Tiên Tân diễn ra vào lúc Hoa Kỳ áp dụng chính sách thuế quan o ép gần như toàn thế giới. Trung Quốc và Ấn Độ là những nạn nhân hàng đầu. Hãng tin AP nhận định, vì Hoa Kỳ đánh thuế tới 50% đối với hàng hóa Ấn Độ, nên thủ tướng Narendra Modi và chủ tịch Tập Cận Bình đã sưởi ấm quan hệ giữa hai nước.

Trong cuộc gặp tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề thượng đỉnh SCO, thủ tướng Modi còn khẳng định Ấn Độ và Nga "luôn sát cánh bên nhau kể cả trong những thời điểm khó khăn". Tổng thống Putin đã đặc biệt dành cho thủ tướng Modi nhiều cử chỉ thân thiện và tuyên bố lãnh đạo Ấn Độ là "một người bạn thân thiết".

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải được hình thành từ 2001. Hiện có 10 thành viên, 2 quan sát viên và 15 đối tác đối thoại.

Lịch trình tiếp xúc dày kín của Vladimir Putin tại Thiên Tân

Bên lề cuộc họp thượng đỉnh tại Thiên Tân, tổng thống Nga Vladimir Putin liên tiếp có các hoạt động ngoại giao với lãnh đạo nhiều nước.

Trước tiên là thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, sau đó ông gặp tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, trước khi có các cuộc hội đàm với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Iran vào ngày mai.

Ngoài ra tổng thống Nga dự kiến gặp lãnh đạo một số nước Châu Âu vẫn có qua hệ thiện cảm với Nga như Slovakia hay Serbia. Trong Quốc và Ấn Độ là những đối tác chính mua dầu lửa Nga bất chấp lênh cấm vận của phương Tây. Thổ Nhĩ Kỳ được ghi nhận là nước đã có nhiều nỗ lực làm trung gian cho các cuộc đàm phán Nga -Ukraine.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ dự thượng đỉnh SCO, tăng cường hợp tác kinh tế và an ninh

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia tuy không là thành viên của tổ chức Hợp tác An ninh Thượng Hải SCO, hôm nay, 01/09/2025, cũng đến dự thượng đỉnh với tư cách là "đối tác đối thoại". Nhân dịp này, ông có cuộc hội đàm với nguyên thủ Nga Vladimir Putin về tình hình Ukraine.

Chuyến công du Trung Quốc lần này của tổng thống Recep Tayyip Erdogan còn nhằm thắt chặt quan hệ với Trung Quốc. Thông tín viên Anne Andlauer tại Ankara giải thích thêm :

"Vào cuối thượng đỉnh SCO lần trước, năm 2024, ông Recep Tayyip Erdogan có tuyên bố rằng đất nước ông mong muốn gia nhập tổ chức. Nhưng việc kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ dường như không nằm trong chương trình nghị sự, do Ankara là thành viên NATO và sự phản đối của một số nước thành viên SCO trong đó có Ấn Độ.

Tại Thiên Tân, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện điều mà ông gọi là "chính sách ngoại giao 360°", nghĩa là cân bằng các mối liên minh truyền thống, phương Tây của Ankara nhưng với xu hướng ngày càng thúc đẩy sang Châu Á nhân danh các lợi ích kinh tế và an ninh của đất nước.

Chỉ cần nhìn vào thành phần phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ là có thể nhận thấy điều đó, bởi vì, ngoài lãnh đạo các cơ quan tình báo và ngoại trưởng, tháp tùng tổng thống còn có các bộ trưởng Tài chính, Quốc phòng, Năng lượng, Thương mại và Công nghiệp.

Đặc biệt, Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách phát triển các mối quan hệ với Trung Quốc, quốc gia mà ông Tayyip Erdogan đã không đến thăm từ 5 năm qua. Còn chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng chưa bao giờ thực hiện một chuyến thăm cấp Nhà nước đến Thổ Nhĩ Kỳ.

Thượng đỉnh lần này còn mang lại một cơ hội hiếm có cho nguyên thủ Thổ Nhĩ Kỳ : Lần đầu tiên ông gặp tổng thống Nga từ khi chiến tranh Ukraine bùng phát. Vốn hoạt động tích cực trong hồ sơ này, tổng thống Erdogan sẽ đề nghị với đồng nhiệm Nga tổ chức một cuộc gặp với tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ".

Thanh Hà, Anh Vũ, Minh Anh

*************************

Thượng đỉnh Thiên Tân báo trước một sự đối đầu giữa Tổ chức Hợp tác Thượng Hải với các nền dân chủ phương Tây ?

Thanh Hà, RFI, 01/09/2025

Trung Quốc đang mở rộng ảnh hưởng ngoại giao, tiến gần hơn đến mục đích xây dựng hình ảnh một "đối tác đáng tin cậy" với cộng đồng quốc tế. Trái lại, Hoa Kỳ đang đánh mất uy tín với các đồng minh thân thiết nhất và đã quay lưng lại với các nước "Phương Nam". Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải - SCO tại Thiên Tân, với hơn 20 lãnh đạo chung quanh ông Tập Cận Bình, cho thấy Mỹ không độc quyền là trung tâm duy nhất của thế giới.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham dự Hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) năm 2025, tại Thiên Tân, Trung Quốc, ngày 1 tháng 9 năm 2025. via Reuters - Iran's Presidential website/Hoss

Trong 8 tháng cầm quyền, tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy Ấn Độ, một đối tác quan trọng bậc nhất của Washington ở Châu Á-Thái Bình Dương, vào vòng tay của cả Bắc Kinh lẫn Moskva. Giới phân tích đồng loạt đưa ra nhận định như trên về sự hiện diện của thủ tướng Narendra Modi trên lãnh thổ Trung Quốc. Từ 7 năm qua, thủ tướng Modi mới lại đặt chân đến Trung Quốc. Tại Thiên Tân, thủ tướng Ấn Độ đã nhấn mạnh đến mối "hợp tác chiến lược" giữa New Delhi với Moskva, đến quyết tâm sưởi ấm quan hệ với Bắc Kinh.

Về phía Trung Quốc trên cương vị chủ nhà, chính thức khai mạc thượng đỉnh Thiên Tân hôm 01/09/2025, chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra ba thông điệp : một là củng cố và mở rộng ảnh hưởng của tổ chức SCO vào lúc mà "tình hình thế giới trở nên phức tạp hơn, bất ổn định hơn", khiến các thành viên của khối này phải đối mặt với những thách thức lớn hơn cả về an ninh lẫn kinh tế. Trong bối cảnh phức tạp và "lộn xộn" đó thì Trung Quốc là một đối tác đáng tin cậy của một thế giới "đa cực, công bằng hơn, ổn định hơn". Đó là thông điệp thứ nhì ở Thiên Tân.

Điểm thứ ba là vào lúc mà nước Mỹ của Donald Trump co cụm lại, thoái thác trách nhiệm với thế giới, rút lui khỏi một số tổ chức trực thuộc Liên Hiệp Quốc, cắt viện trợ phát triển cho các nước nghèo… thì ông Tập Cận Bình muốn chứng minh Trung Quốc không ích kỷ. Tại Thiên Tân ông thông báo viện trợ 280 triệu đô la cho các thành viên SCO và đề xuất thành lập một ngân hàng phát triển cho toàn khối với đóng góp đầu tiên của Trung Quốc 1,4 tỷ đô la.

Tủ kính ngoại giao cho Trung Quốc 

Theo giáo sư Emmanuel Véron, Viện Ngôn Ngữ và Văn Minh Phương Đông INALCO Paris, thượng đỉnh Thiên Tân là tủ kính ngoại giao của Trung Quốc, là cơ hội để SCO tranh thủ thêm cảm tình của thế giới. Chính sách đối ngoại "tệ hại" của Mỹ trong tay chính quyền Trump, cộng thêm với sự bất lực của khối Liên Âu là cơ hội bằng vàng để "Tổ chức Hợp tác Thượng Hải mở rộng ảnh hưởng, lôi kéo thêm các thành viên mới từ ở Trung Đông đến Nam Á và cả Đông Nam Á". Hiện tại, nhiều quốc gia Châu Á như Malaysia, Mông Cổ hay Afghanistan đang là "quan sát viên". Trong lúc Cam Bốt hay Saudi Arabia thì là những "đối tác đối thoại" của SCO.

Vẫn theo chuyên gia này, trong một thế giới mà "chiến tranh tuyên truyền" và chiến tranh về hình ảnh càng lúc càng quan trọng, với các thành phần tham dự như của Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên nặng ký của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương, và nhất là của Ấn Độ, thành viên của Bộ Tứ (QUAD – Mỹ, Nhật Úc và Ấn Độ), tập hợp cả về Thiên Tân là một thắng lợi lớn đối với ông Tập Cận Bình.

Nga hài lòng

Hình ảnh thủ tướng Narendra Modi tay bắt mặt mừng và thân thiện với các ông Tập Cận Bình, vào lúc Nhà Trắng lao vào một cuộc tranh hùng với Bắc Kinh, đã là một thắng lợi của Đảng cộng sản Trung Quốc. Vào lúc Mỹ "phạt nặng" Ấn Độ nhập khẩu dầu hỏa và mua vũ khí của Nga thì tại Thiên Tân ông Modi tuyên bố New Delhi và Moskva luôn sát cánh bên nhau kể cả trong những "hoàn cảnh khó khăn", Ấn Độ và Nga "là những đối tác chiến lược" : Chắc chắn Vladimir Putin rất hài lòng.

Giám đốc chương trình nghiên cứu về Trung Quốc thuộc trung tâm Stimson tại Washington, bà Yun Sun lưu ý, hai ngày nữa lãnh tụ Bắc Triều Tiên Kim Jong Un sẽ đến Bắc Kinh cùng dự lễ duyệt binh kỷ niệm 80 kết thúc Thế Chiến Thứ Hai : thêm một cơ hội để chứng minh sự đoàn kết của một nhóm tứ giác khác đang hình thành xoay quanh Trung Quốc, Nga, Iran và Bắc Triều Tiên.

Hoa Kỳ trong tay Donald Trump không chỉ trải thảm đỏ đón Vladimir Putin mà còn đang mở ra cả một đại lộ thênh thang để ông Tập Cận Bình nhanh chóng đưa Trung Quốc vào vị trí trung tâm của bàn cờ quốc tế. Tệ hơn nữa, Washington như thể đang bồi đắp thêm cho những đối thủ chống lại Hoa Kỳ. 

Thanh Hà