Người Huế tha hương mang theo bên mình giọng nói không thể nhầm lẫn, kể cả những từ ngữ rất riêng : Mạ, mi, tau, mô, tê, ri, răng, rứa, hỉ… Với những thứ không thể mang theo bên mình, người Huế nhớ gì về cố hương ? Một Đại Nội kiêu sa ? Những lăng tẩm trầm mặc ? Dòng Hương Giang lững lờ để Ngự Bình soi bóng ? Tràng Tiền sáu vại mười hai nhịp ? Những vành nón lá chao nghiêng hay tà áo dài như cánh bướm tung tăng của các nữ sinh Đồng Khánh, Thành Nội trong giờ tan học ? Bún bò, cơm hến, khoái nậm lọc bèo, mè xửng… chăng ?

Mưa Huế kéo dài chứ ít khi nặng hạt.

Tất cả, đều là những thứ rất đáng nhớ cả. Nhưng tôi nghĩ, nhớ nhất, da diết nhất phải là mưa Huế. Mưa vốn không lạ, nhưng mưa gắn tên với danh tính địa phương như mưa Huế thì ắt phải lạ và chắc chắn phải có lý do.

Dọc theo đất nước cong cong hình chữ S này, cơn mưa từ một đến hai giờ đồng hồ đã có thể gọi là cơn mưa dài. Nhưng ở Huế, cơn mưa một, hai giờ đồng hồ không phải là cơn mưa dài, nó vẫn chỉ là chàng tí hon bên cạnh kẻ khổng lồ Goliath mà thôi. Vì cơn mưa Huế có thể kéo dài từ vài ngày cho đến vài tuần, thậm chí hàng tháng.

Tôi không rõ mưa Huế bắt đầu vào thời điểm nào trong năm, nhưng cứ vào dịp tết âm lịch, khi tôi, với tư cách rể Huế đưa vợ con về thăm ông bà nhạc thì thể nào cũng được thưởng thức mưa Huế trong cái lạnh tê tái.

Trong những ngày cuối năm, mặc cho tiết xuân đến khắp mọi nơi, thì bầu trời Huế vẫn cứ một mực giữ nét thâm trầm riêng của mình, hiếm có ngày xanh trong. Có lẽ, các vua ngự ở đất này quá lâu, đến mức thời tiết cũng phải nghiêm nghị như các ngài chăng ?

Mưa Huế kéo dài chứ ít khi nặng hạt. Hiểu phụ nữ Huế nên từ góc độ đó. Là da diết chứ không phải xốc nổi. Là buộc chặt nhờ lạt mềm chứ không vì kiểm soát. Là thu phục nhân tâm bằng sự đằm thắm chứ không phải ở tính kiêu kỳ…

Nhẹ hạt, mưa Huế rơi lâm thâm trên ngôi thành cổ, lăng tẩm, đền đài, miếu mạo, cổng phủ … khiến rêu phong năm tháng như ngày càng chồng chất, dày dặn, cổ kính hơn. Mưa rải nhẹ trên những mái ngói ba gian thấp lè tè, mà trong đó, có những ôn, những mệ đang co ro ôm trong lòng chiếc lò quạt than ấm cúng. Mưa làm trôi đi những bụi bậm vương trên hàng phượng bên cổng Hiển Nhơn, khiến nam thanh, nữ tú thích giấu mình trong quán café ấm áp, cắn hạt dưa hơn là đi dưới hàng cây ấy. Mưa dầm dề làm con đường làng thêm trơn trượt, gây khó cho những người đi thanh minh, tảo mộ, dọn dẹp lăng ông bà ngày cuối năm.

Không chỉ là mưa. Mưa Huế hầu như lúc nào cũng kèm cái lạnh tái tê. Lạnh đâu từ trong xương cốt lạnh ra, cho nên, có phủ trên người nhiều lần áo, thì cái lạnh vẫn cứ âm ỉ lan tỏa từ hai vành tai xuống đến tận gan bàn chân.

Trong mưa lạnh, người Huế muốn lười biếng hơn thì phải. Buổi sáng thức giấc, ít ai muốn rời khỏi tấm mền ấm áp bước chân xuống nền nhà lạnh toát để phải xuýt xoa cả…

Tôi nhớ, khi có việc phải đi ra ngoài, tôi đã phải thường tránh đi qua những con đường ven sông Hương, hoặc những hồ sen, kênh đào. Vì lẽ, đã mưa, đã lạnh mà còn thêm gió sông thổi lồng lộng thì tôi cứ e rằng mình sẽ sớm đông đá mất. Chưa kể, giọt mưa lạnh hắt trên má, dường như nó không rơi xuống mà cứ đọng nguyên ở đấy, giọt này chưa tan lại đến giọt khác đọng lại cho thêm phần buốt giá !

Người Huế quen với mưa Huế trong ngày tết. Cho nên, nếu tết không mưa, thì hình như không phải là ngày tết Huế. Mưa Huế khiến quả ớt chỉ thiên trên mâm cơm ngày tết thêm phần ý nghĩa. Mưa Huế giúp biện hộ cho ván bài xì lát sát phạt nhau. Mưa Huế giúp đêm 30 canh lửa nồi bánh tét thêm se sắt kỷ niệm khi đã đi xa.

Sau những bon chen vất vả mưu sinh, mưa Huế giúp lòng người lắng lại, yên ả hơn sau nếp nhà ấm cúng. Mưa Huế lạnh, giữ chân mọi người quây quần vào dịp đoàn viên cuối năm, vô hình trung, níu giữ tình thâm thêm phần gắn bó sau những ngày tha hương khắp nơi, khắp chốn giữa cõi đời ô trọc.

Rơi rơi dịu dịu rơi rơi

Trăm muôn giọt nhẹ nối lời vu vơ [1]

Tôi chỉ là rể Huế, kết duyên mưa Huế mà còn quyến luyến, huống hồ gì những người con Huế, sinh ra với mưa Huế từ ngày bi bô tập gọi mạ, nói mi, tau, mô, tê, ri, răng, rứa, hỉ… cho đến tận lúc tha hương.

"Huệ chừ đang mưa hỉ ? Nhợ răng khôn về ?".

Sài Gòn, tháng 11/2021

Manh Dang

----------------------

[1] Thơ Cù Huy Cận