Tổng thống Donald Trump đã gieo rắc hoài nghi về kết quả

Bầu cử giữa nhiệm kỳ chưa bắt đầu, Tổng thống D.Trump đã "mở lối" gieo rắc hoài nghi về kết quả bỏ phiếu. Bruxelles hợp tác với Kiev để cùng sản xuất drone : Sự kết hợp giữa óc sáng tạo của Ukraine và sức mạnh công nghiệp của Liên Âu. Mạng xã hội và internet : Liên Hiệp Châu Âu muốn siết chặt quyền truy cập của trẻ vị thành niên. Cháy rừng hoành hành từ Châu Âu sang Châu Mỹ. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Tổng thống Mỹ phát biểu với quốc dân từ Nhà Trắng, ngày 16/07/2026. Saul Loeb/Pool AFP via AP - Saul Loeb

Chiến thuật gieo rắc hoài nghi của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Vài tháng trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, tổng thống Donald Trump tối thứ Năm 16/07/2026 đã có bài phát biểu với quốc dân. Trong bài diễn văn này, nguyên thủ Hoa Kỳ một lần nữa nhắc lại những cáo buộc chưa bao giờ được chứng minh : đó là gian lận bầu cử trên diện rộng có lợi cho ông Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020.

Ông Trump tố cáo điều mà ông xem là những "lỗ hổng gây chấn động" trong hệ thống bầu cử của Mỹ, gia tăng sức ép đối với các nghị sĩ đảng Cộng Hòa nhằm buộc họ thông qua dự luật Save American Act, đồng thời hướng mũi nhọn chỉ trích sang Trung Quốc. Ông tuyên bố Nhà Trắng sẽ công bố các tài liệu cho thấy Bắc Kinh đã thu thập trái phép hồ sơ của 220 triệu cử tri Mỹ, cho dù trên thực tế, đây phần lớn là các thông tin công khai và dễ được công chúng tiếp cận.

Theo ông Romuald Sciora, giám đốc Đài quan sát Chính trị và Địa chiến lược về Hoa Kỳ, thuộc Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược của Pháp (IRIS), điều mà Donald Trump hướng tới trước hết là củng cố nhận thức về sự tồn tại của một mối đe dọa, cả từ bên trong lẫn bên ngoài nước Mỹ, đối với một cuộc bầu cử dù chưa bắt đầu nhưng đã bị ông hoài nghi về tính chính danh.

Trên đài RFI hôm 17/07, ông Romuald Sciora nhận định :

"Những gì chúng ta vừa chứng kiến nằm trong một chiến lược nhất quán. Cách đây khoảng 10 ngày, nhân dịp Quốc khánh 04/07, tổng thống Donald Trump đã nói về mối đe dọa của cộng sản ngay từ bên trong nước Mỹ. Bây giờ ông lại nói đến những cuộc bầu cử bị Trung Quốc thao túng trên quy mô lớn, nhưng đồng thời có sự tiếp tay của các lực lượng ở bên trong nước Mỹ.

Mục tiêu là hết sức rõ ràng : đó là gieo rắc nỗi hoài nghi về tiến trình bầu cử, qua đó chuẩn bị cho khả năng chính quyền sẽ bác bỏ các kết quả bỏ phiếu nếu kết quả đó bất lợi cho họ, nhằm duy trì quyền lực. Từ hơn một năm qua, chúng ta đã chứng kiến những cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào nền dân chủ Mỹ cũng như các thiết chế đối trọng của nền dân chủ này.

Tôi e rằng chúng ta đang đứng trước một dạng thức "quy trình đảo chính" (theo nghĩa bóng), với mục tiêu là tiếp tục nắm giữ quyền lực. Song song với đó, chúng ta cũng cần nhìn nhận đúng thực tế. Chính quyền Mỹ cững vừa vượt qua ngưỡng mới trong quan hệ với báo chí : tổng thống Donald Trump đã yêu cầu tước giấy phép hoạt động của các cơ quan truyền thông quốc gia lớn đã từ chối phát sóng bài phát biểu của ông".

Bruxelles hợp tác với Ukraine để cùng sản xuất drone

Một thỏa thuận giữa Liên Hiệp Châu Âu và Ukraine trong lĩnh vực drone quân sự được ký kết. Đó là thông báo được chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, đưa ra hôm thứ Tư 15/07/2026 trong chuyến thăm Kiev. Theo thông báo của chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Bruxelles sẽ hợp tác với Ukraine để cùng sản xuất drone, tận dụng kinh nghiệm mà Kiev đã tích lũy được trong cuộc chiến khốc liệt chống Nga.

"Thỏa thuận này cho thấy chúng tôi đặc biệt coi trọng kinh nghiệm mà Ukraine đã tích lũy trên chiến trường. Những kiến thức mà quý vị có được về cách sử dụng drone và các hệ thống chống drone thực sự là độc nhất vô nhị. Và chúng ta cần cùng nhau khai thác những kinh nghiệm đó, bởi chúng ta đều nhận thức rõ các mối đe dọa mà Châu Âu đang phải đối mặt trong lĩnh vực này.

Châu Âu hiện có năng lực công nghệ và công nghiệp rất lớn, đồng thời sở hữu các cơ sở sản xuất an toàn và được bảo vệ tốt. Nhưng chúng tôi không có điều mà Ukraine đã đạt được : đó là kinh nghiệm và bí quyết được tôi luyện qua chiến đấu. Điều tôi muốn nói là chúng ta phải kết hợp sức mạnh để cùng phát triển hoạt động sản xuất drone. Thỏa thuận này sẽ kết hợp óc sáng tạo của Ukraine với sức mạnh công nghiệp của Châu Âu".

Bà Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh là đã đến lúc đầu tư vào Ukraine, bởi điều đó cũng có nghĩa là đầu tư vào Châu Âu và đầu tư cho nền an ninh chung của Liên Âu.

Về phần mình, theo AFP, tổng thống Zelensky cho biết Ukraine hiện sản xuất khoảng 10 triệu drone mỗi năm, trong đó có một số loại có tầm hoạt động rất xa, và đặt mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng này.

Xin nhắc lại là Kiev đã ký nhiều thỏa thuận liên quan đến drone với một số quốc gia như Qatar và Saudi Arabia, trong bối cảnh cuộc chiến tại Trung Đông bùng nổ. Nhiều thỏa thuận khác cũng đang được chuẩn bị, đặc biệt với Đức, Na Uy, Phần Lan và Canada.

Mạng xã hội và internet : Liên Âu hạn chế quyền truy cập của thanh thiếu niên

Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, hôm thứ Hai 13/07/2026 đã lên tiếng ủng hộ việc áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên, với các mức giới hạn khác nhau tùy theo độ tuổi.

Trước đây, Ủy Ban Châu Âu đã khuyến nghị áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập vào mạng xã hội, đồng thời đề xuất một công cụ xác minh độ tuổi của người dùng. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một lập trường mang tính chính trị nhằm đáp ứng những lời kêu gọi ngày càng nhiều từ 27 chính phủ thành viên Liên Hiệp Châu Âu về việc xây dựng một khuôn khổ quy định thống nhất trong toàn khối.

Giờ đây, Ủy Ban Châu Âu có thể bắt tay vào giai đoạn thực chất và chuẩn bị một dự thảo luật, sau khi đã nhận được báo cáo của nhóm chuyên gia về chủ đề này. Trong báo cáo, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với việc trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội và internet.

Từ Bruxelles, thông tín viên Pierre Benazet ngày 13/07/2026 gửi về bài tường trình :

"Trước khi đủ ba tuổi, trẻ em không được tiếp xúc với bất kỳ loại màn hình nào. Đó là kết luận đầu tiên của báo cáo. Sau độ tuổi này, trẻ dưới 13 tuổi chỉ nên được phép truy cập internet và các mạng xã hội trong khuôn khổ có sự kiểm soát của cha mẹ hoặc có sự hướng dẫn mang tính giáo dục, và trong khoảng thời gian theo hạn định.

Bác sĩ tâm thần nhi khoa Jörg Fegert, đồng chủ trì nhóm soạn thảo báo cáo, cho rằng việc hạn chế quyền truy cập là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển của trẻ em. Ông nhấn mạnh : "Dựa trên các dữ liệu hiện có, chúng tôi khuyến nghị Liên Hiệp Châu Âu áp dụng một quy định thống nhất trong toàn khối nhằm hạn chế trẻ em dưới 13 tuổi tiếp cận mạng xã hội.

Đối với lứa tuổi vị thành niên, việc phát triển tính tự chủ là một yếu tố then chốt trong quá trình trưởng thành. Vì vậy, thanh thiếu niên từ 13 đến 18 tuổi nên được tiếp cận một cách ngày càng tự chủ hơn với các mạng xã hội phù hợp với độ tuổi của các em. Các nhà cung cấp mạng xã hội sẽ phải chứng minh rằng dịch vụ của họ đáp ứng được các yêu cầu về an toàn kỹ thuật và phù hợp với từng nhóm tuổi thì mới được phép cung cấp cho người dùng vị thành niên trong thị trường chung của Liên Hiệp Châu Âu".

Báo cáo cũng khuyến nghị cho phép mỗi quốc gia trong số 27 thành viên Liên Hiệp Châu Âu áp dụng các biện pháp hạn chế bổ sung đối với người dùng trên 13 tuổi. Tuy nhiên, để thực hiện được điều này, hệ thống xác minh độ tuổi trên các mạng xã hội và internet phải hoạt động hiệu quả, đồng thời không thể bị người dùng lách hoặc vô hiệu hóa biện pháp này".

Cháy rừng hoành hành từ Châu Âu sang Châu Mỹ

Trong tuần này, sau Tây Ban Nha, cháy rừng hoành hành ở nhiều nước, từ Pháp, Đức… cho đến Canada. Vụ cháy rừng ở Tây Ban Nha đã cướp đi sinh mạng của 13 người, trong đó có 12 người nước ngoài.

Tại Đức, vụ cháy rừng lớn đầu tiên đợt này được ghi nhận trong vườn quốc gia Mürit ở miền đông bắc, trung tâm vùng được mệnh danh là "xứ sở của một nghìn hồ nước". Đám cháy bùng phát từ hôm thứ Hai 13/07 đã lan rộng ra khoảng 200 hecta tính đến tối thứ Tư 15/07.

Nhìn sang Canada, từ đầu năm tới nay đã có 1,9 triệu ha rừng bị thiêu rụi, gần bằng diện tích của đất nước Slovenia. Hôm 15/07 có tới 838 điểm cháy rừng trên toàn quốc. Khói từ các đám cháy lan sang tận Mỹ và làm chất lượng không khí suy giảm, nhất là ở các bang Pennsylvania, New York, Connecticut, Massachusetts, Maine và New Hampshire. Toronto, thành phố lớn nhất của Canada, ô nhiễm nghiêm trọng do khói từ các đám cháy cách đó cả trăm km. Giới chức Toronto ban hành mức cảnh báo ô nhiễm màu cam (cao nhất là mức báo động đỏ) và khuyến cáo người dân ở trong nhà.

Riêng vể vụ cháy tại Pháp thiêu rụi 2.000 ha rừng Fontainebleau, ngoại ô phía nam thủ đô Paris, có 4 người đã bị tạm giữ để thẩm vấn. Hai người trong số này đã thừa nhận gây ra đám cháy. Một người đàn ông 46 tuổi bị phát hiện trong xe có giấy vò nát và một chiếc bật lửa. Người còn lại là một lính cứu hỏa tình nguyện 18 tuổi, khai đã dùng xăng để đốt các cành cây khô.

Từ đầu mùa cháy rừng đến nay, khoảng 60 người đã bị bắt vì gây ra các vụ hỏa hoạn. 2/3 số này bị cho là đã cố ý châm lửa. Thông thường, những kẻ phóng hỏa hành động nhằm xóa dấu vết, hưởng lợi từ cơ quan bảo hiểm hoặc trả thù ai đó.

Tuy nhiên, những người đốt rừng lại có động cơ rất khác. Trong phần lớn các vụ việc, thủ phạm phóng hỏa là nam giới. Thủ phạm trong các vụ việc này thường là trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Từ đầu mùa hè đến nay, hơn một chục trẻ vị thành niên đã bị bắt giữ.

Chứng rối loạn hành vi phóng hỏa (pyromanie) không được xem là một bệnh tâm thần mà đúng hơn là một kiểu rối loạn hành vi. Những người này cũng có nhiều đặc điểm xã hội và tâm lý giống với các đối tượng phạm pháp thông thường, nhưng ít tái phạm hơn sau khi chấp hành xong án phạt.

Trên đài RFI ngày 15/07, nhà tâm lý học Julien Chakiba, chuyên gia tư pháp thuộc Tòa phúc thẩm Bordeaux, giải thích thêm :

"Họ không có động cơ vụ lợi rõ ràng. Đó chủ yếu là cách để giải tỏa một sự căng thẳng nội tâm. Một số tác giả của các nghiên cứu thậm chí còn cho rằng việc phóng hỏa giúp giải tỏa cảm giác buồn chán. Ngay từ thời thơ ấu, một số người như đã bị lửa mê hoặc. Họ có cảm giác mình đang kiểm soát một thứ vốn rất nguy hiểm.

Cũng có một dạng khác, kiểu như vô tình gây hại. Đó là những người tin rằng họ có thể kiểm soát được ngọn lửa, nhưng rồi chỉ cần châm lửa là đám cháy nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Đối với những người này, chúng tôi thường ghi nhận sự thiếu thốn về giáo dục hoặc môi trường xã hội ở thời thơ ấu và ở độ tuổi vị thành niên.

Một nhóm khác là những người có nhân cách chống đối xã hội, cũng thuộc dạng nhân cách bốc đồng. Đặc trưng của họ là thường coi thường người khác. Trong nhóm này, tỷ lệ người lạm dụng các chất gây nghiện rất cao, đặc biệt là nghiện rượu".

Thùy Dương