Tiêu điểm
Phân tích
Cho dù nhiệm kỳ của Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa 13 còn một năm nữa mới kết thúc nhưng việc thay đổi nhân sự chủ chốt lãnh đạo hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam do Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa này từng lựa chọn, sắp đặt vẫn tiếp tục diễn ra vừa sâu, vừa rộng. Diễn biến mới nhất về nhân sự là ông Nguyễn Thanh Nghị (Bộ trưởng Xây dựng) được "chỉ định" làm Phó Bí thư Thường trực Thành phố Hồ Chí Minh [1], ngay sau khi ông Vũ Hồng Văn (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa 13) được "chỉ định" làm Bí thư Đồng Nai thay cho Bí thư đương nhiệm được rút về Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa 13 làm Ủy viên [2]...
Diễn biến mới nhất về nhân sự là ông Nguyễn Thanh Nghị (Bộ trưởng Xây dựng) được "chỉ định" làm Phó Bí thư Thường trực Thành phố Hồ Chí Minh.
Những thay đổi về nhân sự đã cũng như đang diễn ra trên toàn quốc, từ trung ương đến địa phương trong một khoảng thời gian rất ngắn, không chỉ gây xáo trộn riêng trong đảng mà còn làm đình đốn hoạt động của các cơ quan dân cử, cơ quan công quyền. Dẫu không dễ liệt kê đầy đủ song vẫn có thể hình dung nếu tham khảo tiểu mục "Nhân sự" của một số cơ quan truyền thông chính thức [3]. Hôm 25/1/2025, khi tổ chức đón ông Nguyễn Thanh Nghị về Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Văn Nên (Bí thư Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, trong nhiệm kỳ này, Thành phố Hồ Chí Minh đã có năm lần thay đổi... Phó Bí thư Thường trực và việc thay đổi là để cung cấp nguồn cán bộ chiến lược cho trung ương [4].
Tuy nhiên, nếu đối chiếu các quy định hiện hành liên quan đến nhân sự của Đảng cộng sản Việt Nam với việc "điều động, chỉ định" nhiều cá nhân như đã biết, tự nhiên sẽ thấy lựa chọn, sắp đặt nhân sự đang diễn ra chẳng khác gì chơi một trò không có luật chơi, kể cả những quy định vốn là nền tảng của "công tác nhân sự" trong đảng.
Ví dụ theo Khoản 1, Điều 8 của Quy định 80-QĐ/TW do chính Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa này ban hành hồi tháng 8/2022 thì việc lựa chọn Bí thư, các Phó Bí thư lãnh đạo Ban chấp hành đảng bộ các tỉnh, thành trực thuộc trung ương là do địa phương thực hiện rồi đệ trình, trong trường hợp Bộ Chính trị, Ban Bí thư có ý tưởng, dự định khác về nhân sự thì các cơ quan này cũng chỉ "giới thiệu ứng cử" cho Ban chấp hành đảng bộ các tỉnh, thành trực thuộc trung ương tổ chức bỏ phiếu bầu [5]. Song trên thực tế, việc thay đổi hàng loạt Bí thư, Phó Bí thư lãnh đạo Ban chấp hành đảng bộ các tỉnh, thành trực thuộc trung ương đều là "điều động, chỉ định", Ban chấp hành đảng bộ các tỉnh, thành không có bất kỳ vai trò nào !
Vì sao lại thế ? Chỉ có hai khả năng, thứ nhất Ban chấp hành đảng bộ các tỉnh, thành trực thuộc trung ương đã rệu rã đến mức không thể tin cậy được nữa. Thứ hai, hệ thống đã bị lũng đoạn đến mức tất cả cúc cung, chấp nhận tình trạng "đặt đâu, ngồi đó", bất kể các quy định là nền tảng của "công tác nhân sự". Ngay cả trong đảng, dân chủ cũng là bánh vẽ !
Cứ tiếp tục đối chiếu "quá trình hoạt động cách mạng" của một số "ngôi sao đang lên" như ông Vũ Hồng Văn với các diễn biến trên chính trường Việt Nam trong thời gian vừa qua hẳn sẽ thấy nhiều điều thú vị. Tháng 6/2018, ông Văn (Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động) được ông Tô Lâm bổ nhiệm làm Giám đốc Công an Đắk Lắk. Năm sau, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Công an Đồng Nai và được bầu làm đại biểu cho dân chúng Đồng Nai tại Quốc hội, được phong Thiếu tướng (2021) rồi được rút về Bộ Công an làm Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (2022). Việc điều động này tạo điều kiện cho ông Văn được bầu bổ sung vào Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng (10/2023). Mười tháng sau (8/2024), ông Văn được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương.
Ông Vũ Hồng Văn (Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động) được ông Tô Lâm bổ nhiệm làm Giám đốc Công an Đắk Lắk. Năm sau, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Công an Đồng Nai và được bầu làm đại biểu cho dân chúng Đồng Nai tại Quốc hội, được phong Thiếu tướng (2021) rồi được rút về Bộ Công an làm Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (2022).
Có lẽ nên nhắc lại, từ khi việc phòng chống tham nhũng được tuyên truyền là "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng đã trở thành đội xung kích, mở đường cho Bộ Công an tiến hành loại bỏ hàng loạt Ủy viên Ban Chấp hành trung ương Đảng, trong đó có cả các Ủy viên Bộ Chính trị hội đủ tiêu chuẩn đảm nhiệm vai trò Tổng bí thư. Điều này đã tạo ra tình huống chưa từng thấy trong lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam. Chỉ trong một nhiệm kỳ, các Ủy viên Bộ Chính trị đang đảm nhận vai trò Chủ tịch Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội, Thường trực Ban Bí thư lần lượt bị bẻ cánh. Sinh mạng chính trị của Thủ tướng đương nhiệm cũng bị đe dọa vì "tin đồn" có dính líu đến AIC. Bộ trưởng Công an trở thành ứng viên duy nhất đủ điều kiện làm Tổng bí thư.
Cứ như những gì đã biết về "quy hoạch nhân sự" thuộc diện "cán bộ cấp chiến lược" tại Việt Nam, chuyện ông Văn được "chỉ định" làm Bí thư Đồng Nai chính là tiếp tục mở đường đưa ông vào Ban Chấp hành trung ương Đảng nhiệm kỳ tới, cũng như chuyện ông Nguyễn Thanh Nghị được "điều động" làm Phó Bí thư Thường trực Thành phố Hồ Chí Minh chín tháng trước khi Ban chấp hành đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đại hội đảng bầu lãnh đạo khóa tới có khác gì dọn đường cho ông Nghị trở thành Bí thư Thành phố Hồ Chí Minh mà theo "truyền thống" thì đương nhiên sẽ là Ủy viên Bộ Chính trị. Đại hội đảng 14 – thời điểm mà ông Tô Lâm khẳng định "sẽ bắt đầu kỷ nguyên mới" [7] đã cũng như đang được chuẩn bị theo phương thức "mới" tới đáng ngại về sự tùy tiện !
Ông Vũ Hồng Văn (cựu Thiếu tướng Cục trưởng An ninh chính trị nội bộ của Bộ Công an) không phải là trường hợp duy nhất cho thấy những biểu hiện đáng ngại của việc lựa chọn, sắp đặt nhân sự để ông Tô Lâm xây dựng "kỷ nguyên mới". Hai ngày trước khi ông Văn chính thức rời khỏi Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng để về Đồng Nai làm Bí thư, ông Nguyễn Duy Ngọc (một viên tướng công an từng là Thứ trưởng Bộ Công an) đã được sắp xếp để trấn tại Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương Đảng.
Tại hội nghị bất thường lần thứ 12 diễn ra hôm 23 và 24/1/2025, Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa 13 đã nhất trí bầu bổ sung ông Nguyễn Duy Ngọc (Bí thư Ban Chấp hành trung ương, Chánh Văn phòng Ban Chấp hành trung ương) vào Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương, rồi tiếp tục bầu ông Ngọc làm Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương, kế đó bỏ phiếu bầu bổ sung ông Ngọc (vừa có thêm chức danh Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Ban Chấp hành trung ương) vào Bộ Chính trị [8]. Nói cách khác, các thành viên Ban Chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khóa này được triệu tập về Hà Nội để cùng chà đạp qui định về nhân sự trong đảng.
Theo Qui định 214-QĐ/TW (đặt định tiêu chuẩn về chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý), thì chỉ chọn vào Ban Chấp hành trung ương Đảng những người chưa từng là Ủy viên Ban Chấp hành trung ương nếu dưới 55 tuổi đối với nam và dưới 50 tuổi đối với nữ [9]. Giới lãnh đạo cộng sản Việt Nam từng giải thích, tiêu chí đó nhằm bảo đảm tính kế thừa, trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo, đồng thời nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong đảng. Vào thời điểm ông Ngọc được bầu vào Ban Chấp hành trung ương Đảng, ông đã 57 tuổi nhưng vẫn được du di vì được xem là "trường hợp đặc biệt" ! Sau khi ông Tô Lâm trở thành Tổng bí thư, ông Ngọc đột nhiên được điều động làm Chánh Văn phòng Ban Chấp hành trung ương và việc điều động đó đã mở đường cho ông Ngọc tham gia Ban Bí thư Ban Chấp hành trung ương Đảng, bất kể Qui định 214-QĐ/TW xác định, Bí thư Ban Chấp hành trung ương phải là Ủy viên Ban Chấp hành trung ương trọn một nhiệm kỳ và ông Ngọc không hội đủ đièu kiện này. Giờ, dẫu không hội đủ điều kiện đảm nhận vai trò Ủy viên Bộ Chính trị, ông Ngọc vẫn có thể vượt qua một cách dễ dàng !
Ông Ngọc cũng không phải trường hợp cá biệt mà vì ông, Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa này bất chấp các qui định vốn là nền tảng trong việc sắp đặt nhân sự để thỏa mãn ý chí của một số cá nhân. Còn một viên tướng công an khác, cũng được thiên hạ xem là thủ túc của ông Tô Lâm như ông Ngọc và được chiếu cố y hệt như vậy - ông Lương Tam Quang. Ông Quang cũng được đưa vào Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa này khi đã quá tuổi qui định (56 tuổi). Khi ông Tô Lâm buộc phải từ nhiệm Bộ trưởng Công an, ông Quang được đề cử thay thế ông Tô Lâm và trở thành cá nhân đầu tiên trong lịch sử nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được chọn làm Bộ trưởng Công an mà không phải Ủy viên Bộ Chính trị. Điểm thú vị nằm ở chỗ chính việc không phải là Ủy viên Bộ Chính trị đã được khai thác như một lợi thế. Bởi tân Bộ trưởng Công an chưa phải Ủy viên Bộ Chính trị nên chỉ hai tháng sau, ông Quang được bầu bổ sung vào Bộ Chính trị [10] dẫu Qui định 214-QĐ/TW xác định, chỉ đưa vào Bộ Chính trị những cá nhân đã là Ủy viên Ban Chấp hành trung ương trọn một nhiệm kỳ.
Không có bất kỳ biện giải chính thức nào về việc tại sao Ban Chấp hành trung ương bất chất những qui định nền tảng về lựa chọn - sắp đặt nhân sự trong đảng để đưa những người như ông Nguyễn Duy Ngọc, ông Lương Tam Quang... vào Bộ Chính trị nhưng do dư luận râm ran, khi này, khi khác, người nọ, người kia đã đề cập, sở dĩ phát sinh những "trường hợp đặc biệt" như thế là do khủng hoảng về nhân sự. Đúng là chưa bao giờ chỉ trong một nhiệm kỳ, Ban Chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam phải loại bỏ hơn 30 thành viên, trong đó có bảy Ủy viên Bộ Chính trị nhưng những ai đã chọn các thành viên đó ? Cho đến giờ, Đảng cộng sản Việt Nam không những không nhận bất kỳ trách nhiệm nào về hậu quả mà các thành viên này gây ra cho quốc gia, dân tộc mà còn chẳng thèm xin lỗi. Thậm chí việc lựa chọn, sắp đặt nhân sự cho nhiệm kỳ tới không những không khác mà còn vừa tùy tiện, vừa thiên về "kỹ thuật" hơn thực chất ! Bước khởi động đã như thế thì lấy gì bảo đảm "kỷ nguyên mới" sẽ đem lại ấm no, hạnh phúc thật sự.
Kinh tế - xã hội Việt Nam càng ngày càng bi đát song vẫn chưa thấy hệ thống, chính trị, hệ thống công quyền Việt Nam đề ra và thực hiện bất cứ giải pháp nào để giảm bớt cả khó khăn lẫn ưu tư cho doanh giới, dân chúng, đặc biệt là những thành phần yếu thế. Từ đầu năm 2021 đến nay, Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa này đã tổ chức mười hội nghị chính thức và 12 hội nghị bất thường. Dù chính thức hay bất thường thì tổ chức đang nắm giữ quyền lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối tại Việt Nam cũng chỉ dành phần lớn tâm lực, trí lực, sức lực cho loại trừ và bổ sung nhân sự. Lúc nào thì "quốc kế, dân sinh" mới là trọng tâm ? Lúc nào "quốc thái, dân an"mới thành hiện thực ? Khi hệ thống chính trị, hệ thống công quyền chỉ xoay mòng mòng giữa chuyện làm sao kiểm soát Ủy ban Kiểm tra của Ban Chấp hành trung ương, chi phối Bộ Công an, chuẩn bị để đưa những ai vào Ban Chấp hành trung ương Đảng, Ban Bí thư, Bộ Chính trị nhiệm kỳ tới thì chắc chắn ấm no, hạnh phúc vẫn là món hàng xa xỉ mà đa số người Việt không thể chạm tới, "kỷ nguyên mới" chỉ hứa hẹn bế tắc, khốn cùng hơn !
Trân Văn
Nguồn : VOA, 29/01/2025
Chú thích
[1] https://laodong.vn/thoi-su/dieu-dong-ong-vu-hong-van-giu-chuc-bi-thu-tinh-uy-dong-nai-1454964.ldo
[2] https://laodong.vn/thoi-su/dieu-dong-ong-vu-hong-van-giu-chuc-bi-thu-tinh-uy-dong-nai-1454964.ldo
[3] https://laodong.vn/tags/nhan-su-2018.ldo
[4] https://vnexpress.net/ong-nguyen-thanh-nghi-lam-pho-bi-thu-thuong-truc-thanh-uy-tp-hcm-4842805.html
[10] https://vnexpress.net/bo-truong-luong-tam-quang-duoc-bau-lam-uy-vien-bo-chinh-tri-4781953.html