Tô Lâm ở lại sau Hội nghị Trung ương 15 nhờ Dự án công dân số của Trung Quốc : Sự thật hay tin đồn ?

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 27/12/2025

Sáng 23/12/2025, Hội nghị Trung ương 15 của Đảng cộng sản Việt Nam khép lại sau hơn một ngày làm việc kín, để lại nhiều dư âm chính trị đáng chú ý. 

Theo đó, Tổng bí thư Tô Lâm tiếp tục được giới thiệu ở lại nhiệm kỳ Đại hội 14, trong khi Chủ tịch nước Lương Cường, xuất thân từ Quân đội, lại chuẩn bị rời chính trường. 

Sự đảo chiều này không chỉ là một thay đổi nhân sự đơn thuần, mà còn mở ra nhiều câu hỏi về hướng đi quyền lực của chính trường Việt Nam trong giai đoạn sắp tới.

Trước Hội nghị Trung ương 15, ông Lương Cường được xem là một biến số quan trọng trong việc quyết định tương lai của ông Tô Lâm một nhân sự đã quá tuổi theo quy định.

Với nền tảng là lãnh đạo quân đội cao cấp nhất, có quan hệ đối ngoại chặt chẽ với Trung Quốc và lập trường được cho là đại diện cho phe "bảo thủ". Tuy nhiên, sau Hội nghị Trung ương 15 đã cho thấy kịch bản này đã không xảy ra.

Đáng chú ý hơn, song song với việc ông Tô Lâm củng cố vị thế chính trị của mình, ở thời điểm nước rút Bộ Công an lại đẩy mạnh thúc đẩy Nghị quyết "phát triển công dân số".

Theo giới quan sát quốc tế mô hình này giống với Hệ thống Tín dụng Xã hội của Trung Quốc, nơi hành vi cá nhân được lượng hóa để phục vụ mục tiêu kiểm soát xã hội.

Nhiều ý kiến cho rằng thời điểm đưa ra đề án "phát triển công dân số" không phải là sự ngẫu nhiên. Khi quyền lực chính trị cần tập trung cho ông Tô Lâm thì việc áp dụng hệ thống quản lý theo mô hình Trung Quốc là điều bắt buộc cần phải có.

Điều vừa kể được liên hệ tới vấn đề phân loại con người trong tác phẩm Animal Farm – tức Trại Súc vật của George Orwell, như một ẩn dụ về một xã hội toàn trị khi con người không có quyền làm người.

Hội nghị Trung ương 15 đã khép lại, với việc ông Tô Lâm ở lại, và sự ra đi của ông Lương Cường, đã cho thấy dự án "phát triển công dân số", dường như mang tính quyết định.

Hồng Lĩnh

*****************************

VNeID sẽ thành "siêu ứng dụng" kiểm soát công dân số ?

Thu Phương, Thoibao.de, 27/12/2025

Theo dự thảo tờ trình, Bộ Công an đề xuất xây dựng và phát triển VNeID thành một "siêu ứng dụng" quốc gia, đóng vai trò hạ tầng trung tâm cho công dân số. Không chỉ dừng ở chức năng định danh điện tử, VNeID được định hướng tích hợp hàng loạt tiện ích như chữ ký số cá nhân, ví điện tử quốc gia, thậm chí cả mạng xã hội do Nhà nước quản lý.

Đáng chú ý hơn, Bộ Công an không chỉ muốn tạo ra mạng xã hội riêng trên nền tảng VNeID, mà còn đề xuất yêu cầu các mạng xã hội khác phải xác thực danh tính người dùng thông qua ứng dụng này. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi hoạt động trực tuyến – từ phát ngôn, tương tác đến giao dịch – đều có thể được gắn trực tiếp với một danh tính pháp lý duy nhất.

Trên danh nghĩa, đề xuất này nhằm phục vụ mục tiêu phát triển công dân số, tăng cường an toàn, hạn chế tin giả và các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, việc tập trung dữ liệu cá nhân, tài chính và tương tác xã hội vào một nền tảng do cơ quan công an quản lý làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền riêng tư và nguy cơ giám sát toàn diện.

Khi danh tính số trở thành chìa khóa bắt buộc để tham gia đời sống trực tuyến, câu hỏi không chỉ là tiện lợi đến đâu, mà là : ranh giới giữa quản lý và kiểm soát sẽ được đặt ở chỗ nào ?

Thu Phương

***************************

Chấm điểm công dân chỉ để "khuyến khích" thôi sao ?

Linh Linh, Thoibao.de, 27/12/2025

Giữa làn sóng tranh cãi và phản đối ngày càng gia tăng quanh dự thảo nghị định về "công dân số", báo chí nhà nước đồng loạt đăng tải thông tin phản hồi từ Bộ Công an nhằm trấn an dư luận. Theo nội dung được dẫn lại, cơ quan này khẳng định việc chấm điểm và xếp hạng công dân số "chỉ được áp dụng để khuyến khích công dân tham gia trên môi trường số", đồng thời nhấn mạnh cơ chế này không dùng để phân biệt đối xử và không áp dụng trong xử phạt vi phạm hành chính, cũng như không sử dụng cho bất kỳ biện pháp nào có thể hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Tuy vậy, việc truyền thông đồng loạt phản hồi trong cùng thời điểm lại khiến nhiều ý kiến đặt câu hỏi : nếu chỉ mang tính khuyến khích, vì sao cần đến hệ thống chấm điểm và xếp hạng ? Những người lo ngại cho rằng khái niệm "khuyến khích" có thể dễ dàng mở rộng thành các cơ chế ưu tiên – thiệt thòi trong tiếp cận dịch vụ, thủ tục hành chính hoặc cơ hội xã hội, nhất là khi dữ liệu số ngày càng được tích hợp sâu vào quản lý.

Bộ Công an nhấn mạnh mục tiêu chính là thúc đẩy công dân tham gia môi trường số một cách chủ động, văn minh và an toàn. Tuy nhiên, dư luận tiếp tục yêu cầu làm rõ tiêu chí đánh giá, cách vận hành hệ thống, cơ quan giám sát độc lập và đặc biệt là các ràng buộc pháp lý để ngăn việc "chấm điểm" trở thành công cụ kiểm soát hoặc tạo bất bình đẳng trên thực tế.

Linh Linh 

**************************

Siêu ứng dụng VNeID và câu hỏi về tự do của người dân trong "kỷ nguyên mới" ? 

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 26/12/2025

Bộ Công an Việt Nam đang lấy ý kiến về một Dự thảo Nghị quyết quan trọng, trong đó đề xuất biến VNeID một ứng dụng định danh điện tử quốc gia thành một "siêu ứng dụng" tích hợp thông tin cá nhân của mọi công dân. 

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, VNeID sẽ trở thành "kênh giao tiếp chính thức" giữa người dân với Nhà nước, doanh nghiệp và giữa các cá nhân với nhau. 

Động thái này ngay lập tức đặt ra những câu hỏi lớn về ranh giới giữa tiện ích công từ nhà nước, và quyền riêng tư của mỗi công dân Việt nam.

Theo dự thảo, mỗi công dân có thể được cấp một địa chỉ email "chính thức", một ví điện tử quốc gia, chữ ký số cá nhân và kho dữ liệu cá nhân tập trung. Đáng chú ý, dự thảo còn đề cập việc phát triển một mạng xã hội tích hợp trên nền tảng định danh. 

Trong khi hiện nay, các dịch vụ email, thanh toán hay mạng xã hội chủ yếu do doanh nghiệp tư nhân hoặc tập đoàn đa quốc gia trên toàn cầu cung cấp trên cơ sở tự nguyện và cạnh tranh theo thông lệ quốc tế. 

Việc chuyển các chức năng này về một nền tảng do cơ quan an ninh quản lý làm dấy lên lo ngại về tập trung dữ liệu và và sử dụng quyền lực trong trong việc kiểm soát quyền riêng tư của mỗi cá nhân.

Cho dù, Dự thảo hiện cũng chưa bắt buộc sử dụng email hay ví điện tử "chính thức", cũng như hệ quả pháp lý nếu công dân không tham gia.

Tuy nhiên, công luận so sánh đề án này với mô hình quản trị dữ liệu của Trung Quốc, nơi hệ thống công nghệ nhà nước đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý xã hội. 

Theo giới quan sát quốc tế còn liên hệ tới câu chuyện "Trại súc vật" – Animal Farm của George Orwell, như một ẩn dụ về xã hội nơi các công cụ được giới thiệu dưới danh nghĩa "tiện ích" nhưng dần trở thành phương tiện kiểm soát của một nhà nước độc tài.

Cho dù, Bộ Công an khẳng định dự thảo nhằm tạo thuận lợi cho người dân và tăng hiệu quả quản lý. 

Hồng Lĩnh

******************************

Một cái "Like" cũng thành tội sao ?

Thu Phương, Thoibao.de, 26/12/2025

Trong một xã hội bình thường, nút "like" chỉ là phản xạ vô thức của ngón tay cái. Não chưa cần phân tích, luật pháp càng không bận tâm. Nhưng ở môi trường công an trị, cú chạm màn hình ấy lại bị gán cho ý nghĩa chính trị. Từ một hành vi cảm xúc, cái like nhanh chóng bị diễn giải thành "ủng hộ quan điểm sai trái", rồi bị kéo sang các khái niệm quen thuộc như "tuyên truyền", "gây ảnh hưởng xấu", hay "đe dọa an ninh trật tự".

Theo logic quản lý bằng nghi ngờ, đúng hay sai không quan trọng bằng mức độ lan tỏa. Một bài viết ít người chú ý thì vô hại, nhưng chỉ cần vài trăm lượt like, nó lập tức bị xem là "hiện tượng". Mà đã là hiện tượng thì phải có bàn tay đứng sau, phải truy nguồn, phải quy chụp động cơ. Không tìm ra động cơ ? Luật đủ mềm để uốn theo nhu cầu xử lý.

Thực chất, điều khiến hệ thống lo ngại không hẳn là nội dung, mà là sự cộng hưởng. Mỗi cái like trở thành đơn vị đo lường bất mãn xã hội. Khi con số vượt ngưỡng chịu đựng, quy trình quen thuộc được kích hoạt : mời làm việc, nhắc nhở, răn đe, và cuối cùng là "xử lý làm gương". Công nghệ không phục vụ bảo vệ quyền công dân, mà tối ưu hóa việc dò tìm suy nghĩ lệch chuẩn.

Hệ quả là người dân tự học cách kiểm duyệt cảm xúc. Trước khi like phải cân nhắc rủi ro, sau khi like lại lo xóa có kịp không. Khi sự đồng cảm cũng cần tính toán pháp lý, xã hội ấy mặc nhiên coi mọi công dân là nghi phạm tiềm năng. Và khi một cú chạm tay có thể bị xem là tội lỗi, câu hỏi không còn là ai sai, mà là : tự do còn chịu đựng được bao lâu ?

Thu Phương