Lộ tài liệu của Mỹ về thượng đỉnh Trump - Putin tại Alaska

Thanh Hà, RFI, 17/08/2025

Mạng truyền thanh Mỹ NPR hôm 16/08/2025 tiết lộ phái đoàn Hoa Kỳ đến dự thượng đỉnh Trump - Putin tại Alaska đã để quên 8 trang tài liệu nội bộ có con dấu của bộ Ngoại Giao trong máy in ở khách sạn. Một số nội dung mang tính "nhậy cảm", một số khác cho thấy cuộc họp vừa qua tại căn cứ không quân Elmendorf-Richardson giữa hai phái đoàn Nga - Mỹ đã không diễn ra như dự kiến.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin trao đổi sau hội nghị thượng đỉnh tại Alaska. AFP

Để "chữa cháy", Nhà Trắng khẳng định những tài liệu "nội bộ bị rò rỉ chỉ liên quan đến thực đơn bữa cơm trưa được dự trù giữa phái đoàn hai nước", cho dù dường như bữa ăn trưa ấy đã không diễn ra. Nhưng thực tế không chỉ có vậy.

Tám trang tài liệu nội bộ của phái đoàn Mỹ bị bỏ quên cho thấy tổng thống Trump dự trù tặng cho ông Vladimir Putin một món quà, đó là tượng một con đại bàng đầu trắng, biểu tượng của nước Mỹ. NPR không thể kiểm chứng món quà đó có đến tay người nhận hay không.

Bên cạnh đó là danh sách với tên tuổi các thành phần trong hai phái đoàn đến dự hội nghị. Danh tính, kèm ảnh các nhân vật trong đoàn của Nga được phiên âm ra tiếng Anh cho các quan chức Mỹ dễ đọc và dễ nhận diện các đối tác. Danh sách này có ghi rõ số điện thoại của ba nhân viên Hoa Kỳ và của 13 quan chức nhà nước hai nước.

Tài liệu cũng cho thấy cuộc họp báo chung Vladimir Putin và Donald Trump được dự trù 1 tiếng rưỡi, chứ không phải là 12 phút như đã thấy hôm Thứ Sáu, 15/08.

Ở trang 6 và trang 7 của tập giấy "bị bỏ quên", có nhiều chi tiết về bữa trưa tại hội nghị, có sơ đồ về vị trí của thực khách. Phía Hoa Kỳ, ngoài tổng thống Donald Trump còn có thêm 6 quan chức.

Theo Jon Michaels, giáo sư luật tại đại học UCLA chuyên về an ninh quốc gia, được NPR trích dẫn, coi vụ bỏ quên tài liệu "nội bộ" này trong khách sạn cho thấy tính "thiếu chuyên nghiệp trong khâu chuẩn bị cho một cuộc họp cấp cao" và một "sự cẩu thả" trong chính quyền Trump.

Thanh Hà

*************************

Đàm phán với Mỹ về Ukraine, Nga đạt được nhiều kết quả mong muốn

Thanh Hà, RFI, 17/08/2025

Trong chưa đầy 5 giờ đồng hồ có mặt tại Alaska, trên lãnh thổ Mỹ, tổng thống Nga Vladimir Putin đã dễ dàng thuyết phục đồng cấp Mỹ Donald Trump trên nhiều vấn đề. Tổng thống Mỹ, trong cuộc điện đàm với đồng cấp Ukraine hôm 16/08 kêu gọi Kiev nên "chấp nhận một thỏa thuận để kết thúc chiến tranh" và "Nga muốn có thêm lãnh thổ".

Tổng thống Nga và Mỹ tại thượng đỉnh Anchorage Alaska, ngày 15/08/2025. © Julia Demaree Nikhinson / AP

Trả lời đài truyền hình Fox News sau hội nghị hôm 15/08/2025, Donald Trump cho biết ông và Putin đã thảo luận về "việc chuyển nhượng lãnh thổ" và "những biện pháp đảm bảo an ninh cho Ukraine". Nga - Mỹ tại Alaska vừa qua đã "đạt khá nhiều đồng thuận".

Hãng tin Anh Reuters đưa ra danh sách những đòi hỏi của Nga để chấm dứt chiến tranh Ukraine mà ông Vladimir Putin đã khai mào từ tháng 02/2022  :

Nga đề xuất, Ukraine sẽ phải rút toàn bộ quân khỏi các vùng lãnh thổ phía đông Donetsk và Luhansk, đổi lại cam kết Moskva sẽ "đóng băng" tại các đường chiến tuyến trên các mặt trận ở Kherson và Zaporizhzhia. Reuters lưu ý  : hiện tại, Ukraine vẫn kiểm soát 25% vùng Donetsk. Donetsk và Luhansk thuộc về vùng Donbass giàu tài nguyên thiên nhiên và cũng là lá phổi công nghiệp của Ukraine. Hiện tại, Ukraine dứt khoát bác bỏ đòi hỏi này của Nga.

Để tỏ thiện chí, Nga được cho là sẵn sàng trả lại một số vùng lãnh thổ nhỏ đã chiếm được của Ukraine tại phía bắc tỉnh Sumy và đông bắc tỉnh Kharkiv. Đây là nơi "Nga đang kiểm soát một diện tích khoảng 440 km²", theo trang Deep State của Ukraine, chuyên định vị hình ảnh chiến tranh và được xem là nguồn tin cậy.

Ngoài ra, vẫn Reuters trích dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết, tại Alaska, tổng thống Vladimir Putin đòi quốc tế công nhận chủ quyền của Nga tại bán đảo Crimea.

Một điểm đáng chú ý khác là 2 ngày sau đối thoại Putin - Trump tại Anchorage, Alaska, Nhà Trắng "giữ nguyên trạng" các lệnh trừng phạt kinh tế Nga cho dù trước khi tái ngộ tổng thống Nga, Donald Trump từng dọa ban hành thêm các biện pháp trừng phạt nếu Moskva gây trở ngại cho mục đích vãn hồi hòa bình tại Ukraine. Washington từng nêu lên khả năng trừng phạt hai đại tập đoàn năng lượng Nga là Rosneft và Lukoil nếu điện Kremlin "từ chối một lệnh ngừng bắn".

Cuối cùng, họp báo chung với tổng thống Donald Trump, Vladimir Putin nhấn mạnh, để chấm dứt chiến tranh Ukraine, cần giải quyết "tận gốc rễ những nguyên nhân sâu xa" dẫn đến cuộc xung đột này, ngụ ý Ukraine bằng mọi giá phải đứng ngoài liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương.

Dù vậy theo Reuters, chính quyền Trump không thỏa mãn tất cả những đòi hỏi của Moskva. Chưa thấy Moskva hay Washington thông báo "khởi động lại" các chương trình hợp tác kinh tế. Trước thượng đỉnh Alaska, cố vấn ngoại giao của điện Kremlin từng thông báo "thương mại và kinh tế là hai hồ sơ nằm trong chương trình nghị sự". Tháp tùng tổng thống Vladimir Putin có bộ trưởng Tài chính và lãnh đạo Quỹ đầu tư quốc gia của Nga Kirill Dmitriev, nhưng cả hai đều đã "không có dịp để trao đổi" với các giới chức Mỹ.

Thanh Hà

***********************

Ông Zelensky : Nga 'phức tạp hóa' việc kết thúc chiến tranh

Asya Robins, Tabby Wilson, BBC, 17/08/2025

Vào ngày 18/8, nhà lãnh đạo Ukraine sẽ đến Washington DC, nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay mình sẽ thúc giục ông Zelensky đồng ý với một thỏa thuận hòa bình.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho hay việc Nga từ chối đồng ý ngừng bắn đang làm phức tạp thêm nỗ lực chấm dứt chiến tranh. Getty Images

"Chúng tôi thấy Nga đã bác bỏ nhiều lời kêu gọi ngừng bắn và vẫn chưa xác định được thời điểm sẽ chấm dứt các vụ giết chóc. Điều này làm tình hình thêm phức tạp", ông tuyên bố trên X.

Ông Trump khẳng định muốn bỏ qua lệnh ngừng bắn ở Ukraine để tiến thẳng đến một thỏa thuận hòa bình lâu dài sau cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Trong một sự thay đổi lớn về lập trường, Tổng thống Trump đã viết trên Truth Social sau hội nghị thượng đỉnh hôm 15/8 rằng đây sẽ là "cách tốt nhất để chấm dứt cuộc chiến tranh kinh hoàng giữa Nga và Ukraine", đồng thời thêm rằng các lệnh ngừng bắn thường "không bền vững".

Sau cuộc điện đàm với ông Trump hậu thượng đỉnh, ông Zelensky đã yêu cầu một nền hòa bình thực sự, lâu dài, đồng thời nói thêm rằng "phải ngừng bắn" và các vụ giết người phải dừng lại.

Trong tuyên bố sau đó trên mạng xã hội, ông Zelensky đã nêu rõ các yêu cầu của mình về "một nền hòa bình thực sự bền vững và đáng tin cậy" với Moscow, bao gồm "một sự đảm bảo an ninh đáng tin cậy" và việc trả lại những đứa trẻ mà ông cho là đã bị Điện Kremlin "bắt cóc từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng".

Những bình luận của ông Trump cho thấy một sự thay đổi mạnh mẽ trong lập trường của ông về cách thức chấm dứt chiến tranh, khi chỉ mới ngày 15/8 trước thềm thượng đỉnh ông đã khẳng định rằng mình muốn một lệnh ngừng bắn "nhanh chóng".

Yêu cầu chính của Ukraine là một lệnh ngừng bắn nhanh chóng trước khi đàm phán về một giải pháp lâu dài hơn và ông Trump được cho là đã nói với các nhà lãnh đạo Châu Âu trước đó rằng mục tiêu của ông tại thượng đỉnh là đạt được một thỏa thuận ngừng bắn.

Trong khi đó, ông Putin được cho là đã đưa ra cho ông Trump một đề nghị hòa bình, yêu cầu Ukraine rút khỏi khu vực Donetsk thuộc Donbas, đổi lại Nga sẽ đóng băng các tiền tuyến ở Zaporizhzhia và Kherson.

Nga đã sáp nhập Crimea từ Ukraine một cách bất hợp pháp vào năm 2014, sau đó tiến hành một cuộc xâm lược toàn diện vào quốc gia này tám năm sau đó.

Nga tuyên bố Donbas là lãnh thổ của Nga và kiểm soát phần lớn Luhansk và khoảng 70% Donetsk.

Tổng thống Mỹ, người trước đây từng nói rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng sẽ bao gồm "nhượng bộ lãnh thổ", được cho là đã chuyển lời đề nghị này tới ông Zelensky trong cuộc gọi sau hội nghị thượng đỉnh.

Chỉ vài ngày trước, tổng thống Ukraine đã loại trừ khả năng nhượng lại quyền kiểm soát Donbas - bao gồm các khu vực Luhansk và Donetsk - với lý do vùng này có thể được sử dụng làm bàn đạp cho các cuộc tấn công của Nga trong tương lai.

Đối tác của BBC tại Mỹ, CBS, đã đưa tin, trích dẫn các nguồn tin ngoại giao, rằng các nhà ngoại giao Châu Âu lo ngại ông Trump có thể tìm cách gây áp lực buộc Zelensky vào hôm 18/8 phải đồng ý với các điều khoản mà ông và người đồng cấp Putin có thể đã thảo luận tại thượng đỉnh.

CBS trích dẫn các nguồn tin cho biết ông Trump đã nói với các nhà lãnh đạo Châu Âu trong một cuộc gọi sau thượng đỉnh rằng ông Putin sẽ đưa ra "một số nhượng bộ", nhưng không nêu rõ đó là những nhượng bộ nào.

Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News sau thượng đỉnh, ông Trump được hỏi ông có lời khuyên gì cho nhà lãnh đạo Ukraine, và ông trả lời bằng cách nói "hãy thỏa thuận".

"Nga là một cường quốc rất lớn và họ [Ukraine] thì không", ông nói thêm.

Ông Trump trước đó đã đe dọa "hậu quả rất nghiêm trọng" nếu ông Putin không đồng ý chấm dứt chiến tranh, khi đặt ra thời hạn cho Moscow phải đạt được lệnh ngừng bắn hoặc đối mặt với các lệnh trừng phạt mới cứng rắn, bao gồm cả thuế quan thứ cấp.

Không có nhiều thông tin được công bố về một thỏa thuận giữa hai tổng thống sau hội nghị thượng đỉnh hôm 15/8, nhưng ông Trump khẳng định đã đạt được tiến triển.

Hôm 16/8, ông Putin mô tả hội nghị thượng đỉnh là "rất hữu ích" và cho biết ông đã có thể "trình bày lập trường" của mình với ông Trump.

"Chúng tôi đã có cơ hội, và chúng tôi đã có, để nói về nguồn gốc, về nguyên nhân của cuộc khủng hoảng này. Việc loại bỏ những nguyên nhân gốc rễ này mới là nền tảng để giải quyết", vị tổng thống Nga nói.

Sau đó, một nhà ngoại giao cấp cao của Nga nói với BBC Newshour rằng hội nghị thượng đỉnh ở Alaska là "một nền tảng rất quan trọng cho những nỗ lực tiếp theo" nhằm chấm dứt chiến tranh.

Phó Đại diện Thường trực thứ nhất của Nga tại Liên Hợp Quốc, ông Dmitry Polyanskiy, nói rằng tất cả những ai mong muốn hòa bình "nên hài lòng với kết quả".

Ông không nói liệu ông Putin có nên gặp ông Zelensky hay không.

Trong khi đó, "liên minh những người sẵn lòng" - một nhóm các quốc gia đã cam kết tăng cường hỗ trợ cho Ukraine, bao gồm Anh, Pháp và Đức - sẽ tổ chức một cuộc gọi vào chiều 17/8 trước chuyến thăm Nhà Trắng của ông Zelensky vào ngày 18/8.

Một nhóm các nhà lãnh đạo Châu Âu, bao gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen, cho biết "bước tiếp theo bây giờ phải là các cuộc đàm phán tiếp theo với sự tham gia của Tổng thống Zelensky".

Các nhà lãnh đạo cho biết họ "sẵn sàng hợp tác" hướng tới một hội nghị thượng đỉnh ba bên với sự ủng hộ của Châu Âu.

"Chúng tôi sẵn sàng duy trì áp lực lên Nga", họ nói và bổ sung thêm : "Quyết định về lãnh thổ của Ukraine sẽ do chính họ đưa ra. Biên giới quốc tế không được phép thay đổi bằng vũ lực".

Thủ tướng Anh Keir Starmer ca ngợi những nỗ lực của ông Trump nhằm chấm dứt chiến tranh, nói rằng các nỗ lực đã "đưa chúng ta lại gần nhau hơn bao giờ hết".

"Mặc dù đã đạt được tiến triển, bước tiếp theo phải là các cuộc đàm phán tiếp theo với sự tham gia của Tổng thống Zelensky. Con đường dẫn đến hòa bình ở Ukraine không thể được quyết định nếu không có ông ấy", ông nói.

Và tại Kyiv, người dân Ukraine đã mô tả cảm giác "bị đè bẹp" trước những cảnh tượng từ Alaska.

"Tôi hiểu rằng để đàm phán, bạn phải bắt tay, chứ không thể tát vào mặt Putin khi ông ấy đến. Nhưng cảnh tượng thảm đỏ và binh sĩ quỳ gối này thật kinh khủng, thật vô nghĩa", ông Serhii Orlyk, một cựu chiến binh 50 tuổi đến từ vùng Donetsk phía đông, nói.

Nguồn  : BBC, 17/08/2025

*************************

Lãnh đạo Liên Âu, NATO và nhiều nguyên thủ Châu Âu thông báo đến Mỹ họp với Zelensky và Trump

Thùy Dương, RFI, 17/08/2025

Sau khi thượng đỉnh Trump - Putin ở Alaska, Mỹ, kết thúc mà không đạt được lệnh ngừng bắn ở Ukraine, các đồng minh của Kiev đang tích cực tìm cách hướng đến một thỏa thuận hòa bình, theo như nguyện vọng của Donald Trump, người trước đây muốn một lệnh ngừng bắn ngay lập tức nhưng nay được cho là đã đổi ý, ngả theo ý muốn của Putin.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky. © Alex Wroblewski, Tetania Dzhafarova/AFP

Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen hôm nay 17/08/2025 thông báo trên Twitter là bà sẽ đến Nhà Trắng cùng một số lãnh đạo Châu Âu vào thứ Hai 18/08 cùng với tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để họp với nguyên thủ Mỹ Donald Trump. Trong số các lãnh đạo Châu Âu có tổng thống Pháp, Phần Lan, cũng như thủ tướng Đức, Anh và Ý. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng đến Washington tham dự cuộc họp.

Trước khi nguyên thủ Ukraine sang Mỹ gặp tổng thống Donald Trump, tổng thống Pháp Emmanuel Macron, thủ tướng Anh Keir Starmer và đồng nhiệm Đức Friedrich Merz chiều nay chủ trì cuộc họp trực tuyến lúc 13 giờ (giờ GMT) của liên minh các nước tình nguyện viện trợ Ukraine chống Nga xâm lược. Chiều hôm qua, thủ tướng Đức gợi ý là thượng đỉnh ba bên, Trump - Zelensky và Putin có thể diễn ra tại Châu Âu, cho dù tổng thống Nga đang bị Tòa án Hình sự Quốc tế ra lệnh bắt giữ. Cũng theo thông báo của chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, chiều nay ông Zelensky có mặt tại Bruxelles để tham gia cuộc họp trực tuyến.

Các nhà ngoại giao cho AFP biết là cuộc họp chủ yếu bàn về các bảo đảm an ninh cho Kiev trong trường hợp có thỏa thuận hòa bình. Donald Trump hôm qua đã nhắc đến một bảo đảm hòa bình cho Ukraine tương tự như điều 5 của NATO, cho dù Kiev không phải thành viên Liên Minh Bắc Đại Tây Dương. Theo thủ tướng Ý, Giorgia Meloni, trước tiên cần đưa ra định nghĩa về "một điều khoản an ninh tập thể cho phép Ukraine đạt được sự hậu thuẫn để mọi đối tác, kể cả Hoa Kỳ, sẵn sàng hành động trong trường hợp Ukraine lại bị tấn công".

Từ Bruxelles, thông tín viên Jean-Jacques Héry cho biết thêm  :

"Cuộc họp đầu tiên diễn ra vào 3 giờ chiều. Đây là cuộc họp của Liên minh những nước tình nguyện giúp đỡ Ukraine, tức là khoảng 15 quốc gia mong muốn tiếp tục viện trợ Kiev, đa phần là các nước Châu Âu, cũng như Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO và Liên Hiệp Châu Âu.

Ý tưởng của các đồng minh sẽ là chuẩn bị cho các giai đoạn tiếp theo của các cuộc đàm phán hòa bình cho Ukraine. Cuộc họp này dường như đặc biệt đề cập đến chủ đề về các bảo đảm an ninh sẽ được trao cho Kiev trong khuôn khổ thỏa thuận hòa bình có thể đạt được.

Tiếp theo đó, mọi chuyện sẽ diễn ra ở Washington, nơi tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sẽ gặp nguyên thủ Mỹ Donald Trump. Đây là cuộc họp mà các nhà lãnh đạo Châu Âu cũng đã được mời dự. Từ tháng Giêng đến nay, câu hỏi vẫn luôn là Châu Âu và Liên Hiệp Châu Âu sẽ có trọng lượng như thế nào, trong bối cảnh họ bị loại ra khỏi các cuộc đàm phán  ?

Trong khi các đồng minh Châu Âu tiếp tục nỗ lực thể hiện một mặt trận thống nhất, bằng cách tránh làm phật lòng tổng thống Mỹ và ca ngợi những nỗ lực của Donald Trump nhằm đạt được hòa bình, sáng hôm nay, tổng thống Pháp Emmanuel Macron vẫn nhắc lại là từ trước tới nay, Nga vẫn có khuynh hướng không giữ lời hứa. Cùng lúc đó, sự thay đổi đột ngột của tổng thống Mỹ Donald Trump, không còn ủng hộ lệnh ngừng bắn ngay lập tức mà muốn có hẳn một thỏa thuận hòa bình, lại thể hiện là một sự nhượng bộ lớn đối với Moskva, đúng như mong muốn của chính quyền Nga".

Trump đã có nhiều nhượng bộ trước những yêu sách của Putin  ?

Về phía Putin, theo báo Pháp Le Monde, phát biểu trước các quan chức Nga khi trở về nước, ông tuyên bố cuộc gặp với Donald Trump là "đúng lúc" và rất "hữu ích", đồng thời ông cho biết đã thảo luận về hòa bình ở Ukraine trên "cơ sở công bằng" và rằng "cuộc trò chuyện rất thẳng thắn, thực chất" với tổng thống Mỹ đã giúp Nga "tiến gần hơn đến những quyết định cần thiết".

Với những gì dần dần được tiết lộ về cuộc gặp thượng đỉnh Trump - Putin tại Alaska, nhà phân tích địa chính trị, Ulrich Bounat, hợp tác với cơ quan tư vấn Euro Créative, chuyên về Trung - Đông Âu, nhận định dường như tổng thống Trump đã có những nhượng bộ trước những đòi hỏi cao nhất của đồng nhiệm Putin, và điều này cũng có nghĩa là chủ nhân Nhà Trắng sẽ sẵn sàng nhượng bộ thêm chủ nhân điện Kremlin để đạt được thỏa thuận  :

"Vẫn còn chưa thật rõ ràng là điều gì đã được Mỹ và Nga quyết định và điều gì đã được thảo luận, nhưng dẫu sao thì theo các dòng tweet đang bắt đầu xuất hiện khắp nơi, chúng ta cũng có thể thấy quả thực là Mỹ đang có một đồng tình đáng kể với các đòi hỏi của Nga, dù là về việc không còn nói đến lệnh ngừng bắn mà chuyển sang thảo luận về nguyên nhân sâu xa gốc rễ của cuộc chiến ở Ukraine, hay là về mặt lãnh thổ. Dường như Donald Trump sẽ truyền đạt yêu cầu cao nhất của Vladimir Putin về lãnh thổ, đặc biệt là liên quan đến vùng Donbass.

Vì thế, quả thực là đổi lại, theo một cách nào đó, Donald Trump tỏ ra đã phá rào liên quan đến các đảm bảo an ninh cho Kiev mà từ trước tới nay chính quyền Mỹ vẫn luôn từ chối và luôn nói rằng đó là một vấn đề của Châu Âu. Nhưng về chủ đề này, quả thực là theo nhiều nguồn tin khác, thì dường như Donald Trump đã tiếp thu ý tưởng này. Như vậy thì đây có thể sẽ là một sự thay đổi thực sự trong lập trường của Mỹ đối với cấu trúc an ninh ở Châu Âu sau chiến tranh".

Thùy Dương