Vatican ra vạ tuyệt thông đối với tín đồ của giáo phái Công giáo ly khai toàn cầu

Catherine Wyatt, BBC, 03/07/2026

Vatican đã ra vạ tuyệt thông đối với các tín đồ của Hiệp hội Thánh Pius X (Society of St. Pius X - SSPX), một nhóm Công giáo bảo thủ ly khai, một ngày sau khi tổ chức này tấn phong bốn giám mục mới trái với chỉ thị trực tiếp của Giáo hoàng Leo XIV.

Giáo hoàng Leo XIV

Trong sắc lệnh được công bố, Vatican cho biết toàn bộ sáu giám mục của SSPX đều bị vạ tuyệt thông.

Đáng chú ý, trong một động thái hiếm thấy, Vatican tuyên bố mọi giáo dân "chính thức gắn bó" với tổ chức này cũng sẽ bị coi là đang trong tình trạng ly giáo và bị vạ tuyệt thông.

Tuy nhiên, Vatican khẳng định những người rời khỏi SSPX sẽ luôn được Giáo hội "đón nhận trở lại với tình yêu thương chân thành".

Sau đó, Vatican làm rõ rằng không phải mọi thành viên đều tự động bị vạ tuyệt thông.

Biện pháp này chỉ áp dụng với những người thường xuyên tham dự các nghi lễ của SSPX và chính thức chia sẻ các quan điểm giáo lý của tổ chức này.

Bốn linh mục đến từ Thụy Sĩ, Mỹ và Pháp đã được tấn phong trong một buổi lễ tại ngôi làng miền núi Écône thuộc dãy Alps ngày 1/7/2026

SSPX được thành lập năm 1970 nhằm phản đối các cải cách hiện đại hóa của Giáo hội Công giáo Roma được đưa ra sau Công đồng Vatican II.

Tổ chức này hiện được cho là có khoảng 600.000 tín đồ trên toàn thế giới.

Đáp lại sắc lệnh của Vatican, bà Rita Reid, một tín đồ SSPX đến từ đảo Jersey thuộc Quần đảo Eo biển Manche, nói:

"Điều đó thực sự khiến tôi cảm thấy mạnh mẽ hơn."

Bà cho biết trước lễ tấn phong hôm trước, bà đã nói với chồng:

"Dù họ có tuyệt thông chúng ta thì cứ việc. Điều đó cũng chẳng tạo ra khác biệt gì."

SSPX bác bỏ nhiều thay đổi trong cách cử hành thánh lễ của Giáo hội Công giáo hiện đại.

Chẳng hạn, tổ chức này vẫn cử hành thánh lễ bằng tiếng Latin thay vì ngôn ngữ bản địa, và các linh mục quay mặt về phía bàn thờ thay vì hướng về cộng đoàn.

Trong các thánh lễ của SSPX, bánh Thánh chỉ được linh mục đặt trực tiếp vào miệng các tín hữu đang quỳ, thay vì để họ đứng và nhận như trong nhiều giáo xứ Công giáo hiện nay.

Phụ nữ trong nhóm cũng thường che đầu khi tham dự phụng vụ, còn các tín hữu SSPX nhìn chung có quan điểm bảo thủ hơn về các vấn đề xã hội.

SSPX cũng phản đối chủ trương của Giáo hội Công giáo hiện đại về việc tăng cường đối thoại với các hệ phái Kitô giáo khác và các tôn giáo khác.

Bà Reid, 76 tuổi, cho rằng các nghi lễ của SSPX "sâu sắc hơn nhiều", nơi bà cảm nhận được "sự hiện diện đích thực của Chúa Giêsu".

Bà nói không thể so sánh với Thánh lễ Công giáo thông thường mà bà cho là "quá yếu đuối và thiếu lập trường".

Chủ một nhà nghỉ B&B đã nghỉ hưu này cho biết trước đây bà từng tham dự cả Thánh lễ Công giáo hiện đại lẫn Thánh lễ của SSPX, nhưng phàn nàn rằng trong các Thánh lễ thông thường, các giá trị truyền thống như việc không quan hệ tình dục trước hôn nhân không còn được giảng dạy.

"Tôi nghĩ nhiều người trẻ ngày nay tham dự thánh lễ theo nghi thức mới (Novus Ordo) sẽ nghĩ rằng: 'À, như vậy thì làm những điều đó cũng không sao'."

SSPX hiện có ảnh hưởng lớn nhất tại Mỹ và Pháp, nhưng cũng tổ chức thánh lễ tại 26 địa điểm trên khắp Vương quốc Anh, từ Lerwick ở quần đảo Shetland đến Devon, với trung tâm chính đặt tại Wimbledon, phía nam London.

Trong thập niên 1980, các giám mục của SSPX từng bị Vatican ra vạ tuyệt thông vì bất tuân Tòa Thánh, nhưng quyết định này sau đó đã được hủy bỏ.

Gần đây, Vatican đã có nhiều nỗ lực hòa giải với SSPX.

Tuy nhiên, phản ứng của Vatican trước sự kiện trong tuần này cứng rắn hơn nhiều so với trước đây và nghiêm khắc hơn dự đoán.

Giới quan sát từng cho rằng lễ tấn phong hôm 1/7/2026 ở Geneva sẽ dẫn đến việc các giám mục liên quan bị tuyệt thông.

Tuy nhiên, quyết định mở rộng vạ tuyệt thông sang cả các giáo dân tiếp tục gắn bó với SSPX đã khiến nhiều người bất ngờ.

Điều này đồng nghĩa tổ chức theo khuynh hướng truyền thống này hiện ở xa trung tâm quyền lực của Giáo hội Công giáo Rôma hơn bao giờ hết.

Vạ tuyệt thông là một trong những hình phạt nghiêm khắc nhất của Giáo hội Công giáo.

Hình phạt này về thực chất loại người vi phạm khỏi sự hiệp thông với Giáo hội và đời sống Công giáo.

Người đã chịu phép rửa nhưng bị tuyệt thông sẽ không còn được "hiệp thông" với Giáo hội, đồng nghĩa không được lãnh nhận các bí tích như xưng tội hoặc cử hành hôn phối trong Giáo hội Công giáo Roma.

Vatican tuyên bố hôm 2/7/2026:

"Các thừa tác viên thánh của Hiệp hội Thánh Pius X cử hành các bí tích một cách bất hợp pháp; còn bí tích Hòa giải do họ cử hành và các cuộc hôn phối do họ chứng hôn đều không có giá trị."

Điều này đồng nghĩa các thành viên SSPX hiện phải lựa chọn: hoặc tiếp tục ở lại với một tổ chức bị Vatican coi là đang trong tình trạng ly giáo, hoặc từ bỏ những điều họ tin là đúng để tiếp tục ở trong sự hiệp thông với Giáo hội Công giáo.

Tuy nhiên, rõ ràng nhiều thành viên SSPX tin rằng chính Vatican mới là bên đã rời xa giáo lý đích thực, chứ không phải họ.

Catherine Wyatt

************************

Giáo hoàng cảnh báo nguy cơ 'ly giáo' khi các giám mục gây tranh cãi được tấn phong

Imogen Foulkes, BBC, 02/07/2026

Hàng ngàn người đã tập trung tại một ngôi làng nhỏ ở Thụy Sĩ để chứng kiến lễ tấn phong bốn tân giám mục Công giáo, bất chấp lời kêu gọi của Giáo hoàng Leo XIV.

Bốn linh mục đến từ Thụy Sĩ, Mỹ và Pháp đã được tấn phong trong một buổi lễ tại ngôi làng miền núi Écône thuộc dãy Alps

Bốn vị này, gồm một người đến từ Mỹ, một từ Thụy Sĩ và hai từ Pháp, đều là thành viên của Hiệp hội Thánh Pius X (SSPX), một tổ chức gây nhiều tranh cãi, còn được gọi là Lefebvristes, theo tên của người sáng lập là Tổng Giám mục Marcel Lefebvre.

SSPX bác bỏ nhiều cải cách quan trọng nhằm hiện đại hóa Giáo hội do Vatican thực hiện trong thập niên 1960 và 1970, trong đó có việc cho phép cử hành Thánh lễ bằng ngôn ngữ bản địa mà giáo dân sử dụng, thay vì chỉ bằng tiếng Latin.

Đầu tuần này, Giáo hoàng Leo XIV đã đưa ra lời kêu gọi vào phút chót, đề nghị các lãnh đạo của SSPX không tiến hành lễ tấn phong. Ông mô tả việc này là một "hành động ly giáo", có thể "xé rách tấm áo liền mạch của Chúa Kitô" – hình ảnh ẩn dụ chỉ sự hiệp nhất của Giáo hội.

Tuy nhiên, vào sáng 1/6, dưới bầu trời xám lạnh của vùng núi Alps, SSPX đã phớt lờ lời kêu gọi của Giáo hoàng – người được hàng triệu tín hữu Công giáo xem là đại diện của Thiên Chúa trên trần gian – và vẫn tiến hành lễ tấn phong.

Ít nhất 15.000 người đã tập trung tại làng Écône để chứng kiến hàng trăm linh mục trong phẩm phục tiến qua các con đường trong làng, tay cầm nến và thánh giá, xông hương, trước khi tiến đến một cánh đồng cỏ, nơi một chiếc lều lớn đã được dựng lên để cử hành nghi lễ.

Hàng ngàn tín hữu đã tham dự lễ tấn phong gây tranh cãi của bốn giám mục

Tại đây, bốn ứng viên giám mục đã phủ phục trước bàn thờ, đầu tựa vào những chiếc gối nhung đỏ.

Tiếng đàn organ vang lên trong nghi lễ, và các lời tuyên thệ tấn phong, như thường lệ, đều được đọc bằng tiếng Latin.

Tuy nhiên, thời gian giữ cương vị giám mục của bốn người này có thể sẽ rất ngắn.

Lần gần nhất SSPX tấn phong các giám mục mới, vào năm 1988, những người được tấn phong đã bị rút phép thông công (vạ tuyệt thông) ngay sau đó.

Mặc dù Giáo hoàng Benedict XVI đã bãi bỏ án phạt này vào năm 2009 trong một nỗ lực không thành nhằm hàn gắn sự chia rẽ, Giáo hoàng Leo XIV được cho là cũng sẽ loại bốn tân giám mục khỏi sự hiệp thông với Giáo hội Công giáo.

Đối với một số người, sự phản đối của Vatican đối với SSPX có vẻ là thái quá.

Xét cho cùng, nhiều giáo hội trên thế giới cũng có các nhánh riêng, trong đó có những nhánh bảo thủ hơn các nhánh khác.

Tuy nhiên, việc tấn phong giám mục mà không có sự chấp thuận của Giáo hoàng được Giáo hội Công giáo coi là một hành vi vi phạm nghiêm trọng đối với sự hiệp nhất của Giáo hội.

Có khoảng 600.000 người theo chủ nghĩa Lefebvre trên toàn thế giới

Sự chia rẽ không chỉ xoay quanh mong muốn của SSPX là chỉ cử hành Thánh lễ bằng tiếng Latin.

Được Tổng Giám mục người Pháp gây nhiều tranh cãi Marcel Lefebvre thành lập vào năm 1970, SSPX từ lâu muốn gìn giữ một mô hình Giáo hội mang đậm màu sắc Trung Cổ, trong đó các linh mục, giám mục, hồng y và chính Thánh lễ được xem là gần gũi với Thiên Chúa hơn, vì thế tách biệt với các tín hữu bình thường.

SSPX cũng nhiều lần công khai bất đồng với Vatican về hàng loạt chính sách nhằm giúp Giáo hội trở nên cởi mở và bình đẳng hơn, bao gồm việc thúc đẩy đối thoại với các tôn giáo khác, công nhận quyền tự do tôn giáo, cũng như tham gia vào các cuộc tranh luận về những vấn đề xã hội và chính trị lớn.

Tổ chức này thậm chí còn phản đối quyết định của Vatican yêu cầu các linh mục quay mặt về phía cộng đoàn tín hữu khi cử hành Thánh lễ.

Thay vào đó, SSPX muốn duy trì tập tục thời Trung Cổ, trong đó linh mục quay mặt về phía bàn thờ và quay lưng về phía giáo dân trong suốt nghi thức.

Bề trên Tổng quyền của SSPX, ông Davide Pagliarani, phủ nhận việc tổ chức này muốn duy trì sự chia rẽ.

Phát biểu trước các tín hữu tại Écône, ông nói lễ tấn phong được tổ chức "chính vì chúng tôi yêu mến Giáo hoàng với tư cách là Đại diện của Chúa Kitô, là người đứng đầu Giáo hội... Chúng tôi không muốn thấy Giáo hoàng tiếp tục bị hạ nhục bởi những mục tử giả đại diện cho các tôn giáo giả".

Hành động thách thức này đặt ra một bài toán khó đối với Giáo hoàng Leo XIV, người mới đảm nhận cương vị lãnh đạo Giáo hội.

Mặc dù SSPX là một tổ chức tương đối nhỏ, với khoảng 600.000 tín đồ, so với hơn 1,4 tỷ tín hữu của Giáo hội Công giáo, tổ chức này hiện đã có mặt tại hàng chục quốc gia, trong đó có Mỹ, nơi SSPX nhận được sự ủng hộ nhiệt thành, đặc biệt ở bang Kansas.

SSPX cũng cho thấy họ có tiềm lực tài chính đáng kể.

Lễ tấn phong được phát trực tiếp trên YouTube bằng bảy ngôn ngữ.

Hàng ngàn người đến chứng kiến buổi lễ còn được phát mũ lưỡi trai mang dòng chữ "Écône2026".

Ngoài ra còn có các hộp quà lưu niệm gồm rượu vang Thụy Sĩ, giá 92 USD, với mỗi chai đều dán hình mũ mitra – chiếc mũ nghi lễ đặc trưng của giám mục.

Vì vậy, dù khẳng định rõ rằng mình xem các tân giám mục này là không có tính hợp pháp theo giáo luật, và việc tấn phong là một hành động công khai thách thức Giáo hội Công giáo, Giáo hoàng Leo XIV có thể sẽ không muốn thực hiện thêm những biện pháp mạnh hơn để tránh làm trầm trọng thêm nguy cơ ly giáo mà chính ông đã cảnh báo.

Nguồn : BBC, 02/07/2026