Lũ quét ở Tây Tạng : Trung Quốc kiểm soát thông tin, quy mô thảm họa bị che giấu

Thùy Dương, RFI, 31/08/2026

Nếu như tại Nepal, quy mô thảm họa, tình trạng thiệt hại và số nạn nhân liên tục được cập nhật, và đến hôm nay 31/08/2026, theo số liệu chính thức, con số này là 903 người chết và 4247 người mất tích, thì tại Tây Tạng, Trung Quốc, quy mô thực sự của các trận lũ vẫn rất khó đánh giá.

Lực lượng Cảnh sát Vũ trang Trung Quốc tại huyện Cát Long (Gyirong), thành phố Nhật Khách (Shigatse), khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc, ngày 28/08/2026. via Reuters – China Daily

Bắc Kinh liên tục đưa tin về các hoạt động cứu hộ, nhưng lại kiểm soát chặt chẽ hình ảnh và lời kể của người dân, vốn là những nguồn thông tin có thể giúp phản ánh đầy đủ thảm họa. Tình trạng mập mờ này đặc biệt rõ rệt tại một khu vực vốn nằm dưới sự giám sát nghiêm ngặt của chính quyền Trung Quốc.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Clea Broadhurst cho biết thêm :

"Một cơn sóng nước và bùn đất khổng lồ cuốn phăng một đồn biên phòng giữa Trung Quốc và Nepal. Hàng chục người tháo chạy để thoát khỏi dòng nước lũ dữ dội. Những hình ảnh này đã nhanh chóng lan truyền khắp thế giới. Nhưng tại Trung Quốc, chúng gần như đã ngay lập tức biến mất khỏi các mạng xã hội.

Đài truyền hình Nhà nước chỉ phát một hình ảnh tĩnh. Kể từ đó, truyền thông chính thức chủ yếu đưa tin về hoạt động của lực lượng cứu hộ : các đội đang tìm kiếm giữa những đống đổ nát, những con đường được khai thông, cùng quy mô các phương tiện và lực lượng được huy động. Nhưng hầu như không có thông tin về các nạn nhân. Không có lời kể của những người sống sót, không thấy cảnh các gia đình đi tìm người thân mất tích, và rất ít hình ảnh do người dân ghi lại.

Vì vậy, rất khó để đánh giá chính xác mức độ thiệt hại ở phía Trung Quốc. Các nhà báo nước ngoài không thể tự do tới Tây Tạng và việc tiếp xúc với người dân địa phương có thể khiến các phóng viên này phải đối mặt với nguy cơ bị truy tố.

Bắc Kinh vẫn công bố các con số thống kê về thương vong, nhưng kiểm soát chặt chẽ các thông tin được đưa ra trước công chúng. Một chỉ thị được ban hành tại địa phương thậm chí còn yêu cầu các cán bộ đảng phải duy trì "trật tự xã hội" và củng cố niềm tin của người dân.

Nhưng bằng cách xóa bỏ những hình ảnh và lời kêu cứu, chính quyền không chỉ che đậy quy mô của thảm họa. Họ còn tước đi của các gia đình những thông tin thiết yếu về số phận của những người thân còn đang mất tích".

Nhìn sang Nepal, công tác cứu hộ vẫn đang tiếp tục. Theo AFP, cho đến hôm nay 31/08, lực lượng cứu hộ vẫn chưa thể liên lạc hay tiếp cận được với khoảng 100 công nhân mà họ cho rằng đang mắc kẹt trong một đường hầm giáp biên giới với Trung Quốc.

Hôm qua 30/08/2026, Nepal đã tổ chức chôn cất tập thể những nạn nhân không thể xác định được danh tính. Nhà chức trách đã cho đào vài trăm ngôi mộ trong khu rừng Devghat, vùng ⁠Chitwan. Theo chính quyền, mỗi khu vực chôn cất đều được ghi chép, lưu hồ sơ cẩn thận, ở mỗi ngôi mộ có ghi dấu hiệu nhận dạng của nạn nhân, các mẫu ADN cũng được lưu giữ.

Thùy Dương

****************************

Vì sao Trung Quốc kiểm duyệt tin tức lũ biên giới Nepal-Tây Tạng ?

Laura Bicker, BBC, 30/08/2026

Những thước phim nghẹt thở gần như không thể bỏ qua.

Một dòng nước lũ cuồn cuộn xé toạc Cát Long, một trong những cửa khẩu chính giữa Nepal và Tây Tạng, cuốn phăng mọi thứ trên đường đi khi hàng trăm người bỏ chạy để thoát thân.

Những hình ảnh này, được camera giám sát ghi lại, nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và xuất hiện trên màn hình khắp thế giới.

Ngoại trừ ở Trung Quốc.

Cho đến nay, chỉ có một hình ảnh tĩnh duy nhất được phát sóng trên bản tin thời sự chủ lực của nhà nước.

Việc tìm kiếm đoạn video trên không gian mạng bị kiểm duyệt nghiêm ngặt của Trung Quốc cũng rất khó khăn, mặc dù trên mạng xã hội có nhiều thảo luận về các đoạn phim ghi lại thảm họa này.

Rất gian nan để tìm được các lời kể trực tiếp của những người sống sót mô tả trận lũ quét đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người, trong khi số người mất tích kể từ hôm 26/8 cũng nhiều không kém.

Bắc Kinh đã triển khai một chiến dịch cứu hộ quy mô lớn với sự tham gia của hàng trăm nhân viên ứng cứu khẩn cấp, hiện vẫn đang được tiến hành, và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì một cuộc họp khẩn với các quan chức để điều phối nỗ lực này.

Nhưng khi so sánh nội dung trên internet của nước này với những gì phần lớn thế giới đã chứng kiến trên mạng trong vài ngày qua, bức tường lửa của Trung Quốc hiện rõ hơn bao giờ hết.

Tây Tạng, vùng lãnh thổ mà Bắc Kinh sáp nhập vào thập niên 1950, từ lâu đã chống lại sự cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Trung Quốc đã đàn áp các cuộc biểu tình qua nhiều năm, đôi khi bằng bạo lực, và bị cáo buộc có những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại khu vực Phật giáo này.

Nước này gọi vị lãnh đạo tinh thần lưu vong, Đạt Lai Lạt Ma, là một người ly khai.

Lịch sử đó khiến chính cái tên Tây Tạng cũng thu hút sự chú ý của các cơ quan kiểm duyệt Trung Quốc.

Sự nhạy cảm của Bắc Kinh đặc biệt thể hiện rõ trong những thời điểm như thế này.

Đã có các bản cập nhật hằng ngày về người chết và người mất tích, và Bắc Kinh cũng đăng tải thông tin về hoạt động cứu hộ cũng như việc một hồ chắn đang đối mặt nguy cơ tràn bờ.

Hôm 29/8, các đoạn phim mới từ truyền thông nhà nước Trung Quốc cho thấy các đội cứu hộ đi lại trong một vùng đất hoang đầy bùn và đá trong lúc gọi tìm những người còn mắc kẹt.

Nhưng ngoài những điều đó thì có rất ít chi tiết.

Không có lời kể nào từ những người sống sót ở Tây Tạng và hầu như không có hình ảnh do người dân ghi lại cho thấy những khoảnh khắc chết chóc hoặc hậu quả của chúng.

Chúng tôi vẫn chưa được nghe từ những gia đình đang lo lắng về việc người thân mất tích.

Việc cố gắng liên lạc với người dân ở đó gần như bất khả thi ngay cả trong những thời điểm bình thường.

Những hình ảnh này, được camera giám sát ghi lại, nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và xuất hiện trên màn hình khắp thế giới.

Ngoại trừ ở Trung Quốc.

Cho đến nay, chỉ có một hình ảnh tĩnh duy nhất được phát sóng trên bản tin thời sự chủ lực của nhà nước.

Việc tìm kiếm đoạn video trên không gian mạng bị kiểm duyệt nghiêm ngặt của Trung Quốc cũng rất khó khăn, mặc dù trên mạng xã hội có nhiều thảo luận về các đoạn phim ghi lại thảm họa này.

Rất gian nan để tìm được các lời kể trực tiếp của những người sống sót mô tả trận lũ quét đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người, trong khi số người mất tích kể từ hôm 26/8 cũng nhiều không kém.

Bắc Kinh đã triển khai một chiến dịch cứu hộ quy mô lớn với sự tham gia của hàng trăm nhân viên ứng cứu khẩn cấp, hiện vẫn đang được tiến hành, và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì một cuộc họp khẩn với các quan chức để điều phối nỗ lực này.

Nhưng khi so sánh nội dung trên internet của nước này với những gì phần lớn thế giới đã chứng kiến trên mạng trong vài ngày qua, bức tường lửa của Trung Quốc hiện rõ hơn bao giờ hết.

Tây Tạng, vùng lãnh thổ mà Bắc Kinh sáp nhập vào thập niên 1950, từ lâu đã chống lại sự cai trị của Đảng cộng sản Trung Quốc.

Trung Quốc đã đàn áp các cuộc biểu tình qua nhiều năm, đôi khi bằng bạo lực, và bị cáo buộc có những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại khu vực Phật giáo này.

Nước này gọi vị lãnh đạo tinh thần lưu vong, Đạt Lai Lạt Ma, là một người ly khai.

Lịch sử đó khiến chính cái tên Tây Tạng cũng thu hút sự chú ý của các cơ quan kiểm duyệt Trung Quốc.

Sự nhạy cảm của Bắc Kinh đặc biệt thể hiện rõ trong những thời điểm như thế này.

Đã có các bản cập nhật hằng ngày về người chết và người mất tích, và Bắc Kinh cũng đăng tải thông tin về hoạt động cứu hộ cũng như việc một hồ chắn đang đối mặt nguy cơ tràn bờ.

Hôm 29/8, các đoạn phim mới từ truyền thông nhà nước Trung Quốc cho thấy các đội cứu hộ đi lại trong một vùng đất hoang đầy bùn và đá trong lúc gọi tìm những người còn mắc kẹt.

Nhưng ngoài những điều đó thì có rất ít chi tiết.

Không có lời kể nào từ những người sống sót ở Tây Tạng và hầu như không có hình ảnh do người dân ghi lại cho thấy những khoảnh khắc chết chóc hoặc hậu quả của chúng.

Chúng tôi vẫn chưa được nghe từ những gia đình đang lo lắng về việc người thân mất tích.

Việc cố gắng liên lạc với người dân ở đó gần như bất khả thi ngay cả trong những thời điểm bình thường.

Là một nhà báo từng đưa tin về Triều Tiên, tôi thường thấy việc liên lạc với các nhân vật để phỏng vấn ở Bình Nhưỡng dễ hơn là ở Lhasa, thủ phủ của Tây Tạng.

Tối 27/8, trong lúc các tờ báo tập trung đưa tin về sự tàn phá tại một thung lũng thuộc dãy Himalaya, đài truyền hình nhà nước Trung Quốc mở đầu bản tin chính bằng việc ra mắt cuốn sách mới của Tập Cận Bình, tuyển tập các tác phẩm được mô tả là "quan trọng và nền tảng nhất" của ông.

Các nhà báo nước ngoài không thể tới Tây Tạng nếu không được chính phủ cấp phép.

Chúng tôi chỉ có vài giờ để thu thập càng nhiều thông tin càng tốt về những sự kiện lớn như thế này trước khi các video bị xóa bỏ và các tiếng nói bị kiểm duyệt.

Thay vào đó, chúng tôi phải dựa vào truyền thông nhà nước, vốn cho đến nay chủ yếu tập trung vào những nỗ lực cứu hộ đầy kịch tính.

Các đội tìm kiếm chuyên biệt leo núi và vách đá, hoặc vượt qua những con sông dữ để cố tiếp cận các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Chúng tôi vẫn chưa biết điều gì đã xảy ra sau đó hoặc họ đã cứu được những ai.

Điều này không có nghĩa là Bắc Kinh không quan tâm.

Ngược lại, họ rất quan tâm.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã nhanh chóng được cử tới khu vực này, nơi ông được nhìn thấy đang kiểm tra công tác dọn dẹp đống đổ nát.

Đây là một chuyến thăm hiếm hoi của nhà lãnh đạo quyền lực thứ hai của đất nước chỉ ít lâu sau một thảm họa lớn.

Lý do cho điều mà thế giới có thể xem là một phản ứng khá dè dặt là nhằm bảo vệ điều mà ông Tập coi trọng đối với đất nước mình : sự ổn định.

Đảng cộng sản sẽ lo ngại rằng một thảm họa như vậy có thể làm gia tăng bất mãn, dù là với cách ứng phó hay với việc thiếu tầm nhìn để ngăn ngừa từ trước.

Đảng cũng có thể lo ngại về tác động của một bi kịch như thế và khả năng dẫn đến việc tập hợp quần chúng, đặc biệt trong một cộng đồng nơi đức tin từ lâu giữ vai trò trung tâm.

Dù các cuộc biểu tình ở khu vực này đã không xuất hiện trong thời gian dài, các nhóm người Tây Tạng ở nước ngoài đã bày tỏ lo ngại về sự kiểm soát ngày càng tăng của Trung Quốc, chẳng hạn các luật giáo dục mới mà họ cho rằng nhằm làm suy yếu vai trò của các tu viện và đức tin Phật giáo.

Gongga Laisong/Trung Quốc Tân Văn xã/VCG/Getty Images

Chỉ vài giờ sau khi thảm họa xảy ra, bộ máy của Đảng cộng sản Trung Quốc đã tìm cách huy động lực lượng cơ sở nhằm ngăn chặn mọi dấu hiệu bất mãn đối với cách xử lý vụ sạt lở.

Một thông báo từ văn phòng đảng địa phương đã kêu gọi các đảng viên chủ động tham gia các nỗ lực cứu trợ thiên tai trong khu vực của mình và hỗ trợ tinh thần hoặc tâm lý cho những cư dân bị ảnh hưởng.

Dòng chỉ đạo then chốt yêu cầu họ "nỗ lực bằng mọi cách để duy trì trật tự xã hội và bảo đảm sự ổn định cũng như niềm tin của công chúng tại các khu vực bị thiên tai".

Những người làm tốt sẽ được khen thưởng, còn những người làm không tốt "sẽ phải chịu trách nhiệm".

Đó là một lời cảnh báo sẽ không bị xem nhẹ.

Theo các nhà hoạt động nhân quyền, người Tây Tạng trong khu vực có thể bị giam giữ hoặc bắt giữ vì nói chuyện với các nhà báo hoặc đăng tải bất kỳ điều gì trên mạng bị xem là trái với quan điểm chính thức của chính phủ.

Điều đó khiến những người Tây Tạng ở bên ngoài khu vực gặp khó khăn trong việc tìm hiểu điều gì đã xảy ra với người thân của họ.

Chiến dịch Quốc tế vì Tây Tạng, trong khi ca ngợi công việc của các lực lượng ứng cứu đầu tiên tại hiện trường, cho biết Bắc Kinh đã xóa bỏ các video và những thông tin trực tiếp khác khỏi mạng xã hội.

Tổ chức này kêu gọi các nhà chức trách Trung Quốc "công bố thông tin đầy đủ và có thể kiểm chứng về thiệt hại và thương vong".

Để tìm hiểu cuộc sống của người Tây Tạng diễn ra như thế nào, BBC đã tới một thị trấn nằm ở rìa cao nguyên Himalaya vào năm ngoái, ngay bên ngoài khu vực mà Trung Quốc gọi là Khu tự trị Tây Tạng.

Tại đó, chúng tôi đã trò chuyện với các nhà sư ở tu viện Kirti tại Aba, hay Ngaba theo tiếng Tây Tạng, nơi từng là trung tâm của phong trào phản kháng chống Bắc Kinh.

"Mỗi người Tây Tạng chúng tôi đều bị tước đoạt các quyền con người cơ bản," một nhà sư nói với chúng tôi.

Họ cho biết mình sống dưới sự giám sát thường trực và cáo buộc chính phủ Trung Quốc áp bức, bách hại người Tây Tạng.

Các cuộc trò chuyện diễn ra rất ngắn vì chúng tôi không thể để người khác thấy mình nói chuyện với bất kỳ ai quá lâu.

Bắc Kinh phủ nhận việc vi phạm quyền của người Tây Tạng và chỉ ra những khoản đầu tư lớn mà họ đã thực hiện tại khu vực này nhằm thúc đẩy du lịch và gắn kết khu vực với phần còn lại của đất nước.

Tuy vậy, người dân Trung Quốc sẽ không biết nhiều về những gì đang diễn ra ở Tây Tạng vào lúc này.

Nguồn : BBC, 30/08/2026

*****************************

Nepal : Lực lượng cứu hộ gia tăng nỗ lực tìm kiếm những người mất tích sau trận lũ quét

Thanh Phương, Thùy Dương, RFI, 29/08/2026

Các đội cứu hộ hôm nay, 29/08/2026, gia tăng nỗ lực tìm kiếm khoảng 3.000 người mất tích và sơ tán những người sống sót đang bị mắc kẹt tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc, ba ngày sau khi trận lũ quét tàn khốc cướp đi sinh mạng của ít nhất 682 người.

Lực lượng cứu hộ sử dụng máy xúc để đưa một nạn nhân của trận lũ quét đến nơi an toàn dọc theo sông Trishuli ở quận Nuwakot, Nepal, ngày 26/08/2026. AP Photo/Niranjan Shrestha - Niranjan Shrestha

Trong bối cảnh hy vọng tìm thấy người sống sót ngày càng mong manh, lực lượng cứu hộ đang nỗ lực hết mình để tiếp cận các khu vực bị ảnh hưởng và thu hồi thi thể nạn nhân, giữa lúc vẫn còn nguy cơ lũ lụt. Dòng lũ băng và bùn đất đã tạo ra những hồ nước khổng lồ có nguy cơ tràn bờ hoặc vỡ đập, trong đó có một hồ nước đang đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của những người tham gia tìm kiếm. Hôm qua, các hoạt động cứu hộ ở cả phía Nepal và Trung Quốc đều đã tạm ngưng do các cảnh báo về nguy cơ sạt lở đất, những cảnh báo này sau đó đã được dỡ bỏ.

Tính đến nay đã có 675 người chết ở Nepal (theo cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp) và 7 người thiệt mạng bên phía Trung Quốc. Con số này chưa bao gồm 7 thi thể được tìm thấy ở hạ lưu xa hơn thuộc lãnh thổ Ấn Độ, chưa biết là công dân của nước nào. Tại Nepal, số người mất tích đã tăng lên 2.426 người, còn bên phía Trung Quốc, có 554 người được báo cáo mất tích.

Hãng tin AFP dẫn Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) giải thích trận lũ quét ngày 26/08 là do sự sụp đổ của một dòng sông băng, tạo ra dòng chảy khổng lồ gồm băng và các mảnh vụn, tàn phá mọi thứ trên đường đi của lũ.

Khả năng tái diễn trận lũ 

Hiện giờ chưa thể khẳng định chắc chắn hiện tượng Trái Đất nóng lên do biến đổi khí hậu có phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ sụp đổ sông băng tại Nepal hay chỉ là một yếu tố làm tình hình thêm trầm trọng. Chỉ có một điều chắc chắn : những hiện tượng khắc nghiệt như vậy sẽ còn tiếp diễn và đặt các tổ chức nhân đạo trước những thách thức lớn, bởi sự can thiệp không phải lúc nào cũng có thể được triển khai nhanh chóng như họ mong muốn. Liên Hiệp Quốc cảnh báo thảm họa sẽ chưa sớm kết thúc.

Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche cho biết thêm :

"Đại diện của Liên Hiệp Quốc tại Nepal, Lila Pieters Yahia, mới có mặt tại khu vực bị ảnh hưởng được khoảng một giờ thì điện thoại của bà đã phát tín hiệu cảnh báo. Chính quyền Nepal lo ngại hồ nước hình thành do sông băng sụp đổ và chắn dòng có thể bị vỡ.

Bà Lila Pieters Yahia thuật lại : "Chúng tôi đều đang có mặt tại hiện trường, tất cả mọi người đang tiến hành công tác tìm kiếm thì cùng lúc tất cả chúng tôi nhận đều được cảnh báo trên điện thoại. Chúng tôi cũng trông thấy những người dân sống ven sông. Họ được các xe tải đến đón đi sơ tán, mọi người đều đã rời khỏi khu vực nguy hiểm và tìm nơi trú ẩn".

Các lực lượng cứu hộ đặc biệt lo ngại về những trận mưa được dự báo sẽ trút xuống khu vực trong những ngày tới, có thể dẫn tới việc vỡ hồ nước hình thành sau vụ sụp đổ sông băng và gây ra thêm một trận lũ nghiêm trọng.

Ông Kamal Kishore, người đứng đầu Văn phòng Liên Hiệp Quốc về Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai, nhận định : "Đây là thêm một bằng chứng về sự mong manh của các hệ sinh thái vùng núi, cũng như những khó khăn trong việc xây dựng các hệ thống cảnh báo tại môi trường này. Ở vùng núi, không chỉ cần dự báo một thảm họa, mà còn phải tính đến tất cả những thảm họa có thể nảy sinh sau đó".

UNICEF cũng có cùng mối lo ngại như vậy và cho biết có vài chục trường học nằm gần sông. Khoảng 40 trường đã bị phá hủy hoặc hư hại do trận lũ".

Theo Hội Chữ thập đỏ, có đến 93.000 người đã bị ảnh hưởng bởi thảm họa này. Trả lời hãng tin Reuters hôm nay, bộ trưởng Tài Chính Swarnim Wagle thẩm định Nepal sẽ cần từ 4 đến 5 tỷ đô la để tái thiết sau trận lũ.

Đối với người dân địa phương, trong đó nhiều người đã từng trải qua trận động đất năm 2015, những nỗ lực tái thiết suốt thập kỷ qua đã hoàn toàn bị xóa sạch, theo ghi nhận của ông Julien Eyrard, Trưởng bộ phận Nước, Vệ sinh và Vệ sinh cá nhân của tổ chức Hành động chống nạn đói, khi trả lời RFI Pháp ngữ : 

"Hậu quả đối với người dân tất nhiên là vô cùng thảm khốc. Khu vực này vốn đã chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận động đất tại Nepal năm 2015. Nhiều ngôi làng đã bị phá hủy hoàn toàn rồi được xây dựng lại ; phải mất mười năm, tình hình mới bắt đầu khởi sắc. Các ngôi làng, cơ sở hạ tầng, đường xá, cầu cống và hệ thống cấp nước đều đã được khôi phục. Giờ đây, một thảm họa mới lại xóa sạch mọi nỗ lực tái thiết. 

Thiệt hại không chỉ giáng xuống người dân địa phương mà còn ảnh hưởng đến cả công nhân tại các nhà máy thủy điện, gây ra những tổn thất kinh tế to lớn. Cầu cống và đường sá bị cuốn trôi, nhà cửa bị phá hủy, còn mạng lưới điện và cấp nước thì bị tàn phá hoàn toàn. Đây là một thung lũng đã mất tới mười năm để vực dậy sau trận động đất, nay lại một lần nữa rơi vào cảnh hoang tàn đổ nát."

Thanh Phương, Thùy Dương

*********************************

Lũ quét tàn khốc ở Nepal-Tây Tạng : Chuyện gì đã xảy ra ?

Olivia Ireland, BBC, 27/08/2026

Các vụ sạt lở đất và lũ quét quy mô lớn ở biên giới Nepal-Tây Tạng, Trung Quốc đã gây ra thiệt hại trên diện rộng và khiến hàng trăm người thiệt mạng, mất tích.

Đây là những gì chúng tôi biết cho đến nay.

Các tòa nhà đã bị ngập lụt ở quận Nuwakot của Nepal

Các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ đang được tiến hành. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết có thương vong đáng kể, trong khi các quan chức Nepal dự đoán "thiệt hại trên quy mô lớn".

Điều gì gây ra thảm họa chết chóc này ?

Trước đó, ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho biết một trận động đất đã được ghi nhận ở biên giới Tây Tạng-Nepal ngay trước khi xảy ra vụ sạt lở, cho thấy điều đó có thể đã gây ra thảm họa.

Tuy nhiên, phân tích mới nhất của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ cho thấy không có trận động đất nào xảy ra, làm dấy lên câu hỏi về nguyên nhân gây ra vụ sạt lở.

Một khả năng là nước mưa hoặc nước băng tan có thể đã làm mất ổn định mặt đất hoặc băng, gây ra phản ứng dây chuyền.

Biến đổi khí hậu được biết là đang thúc đẩy quá trình tan chảy sông băng nhanh hơn ở vùng Hindu Kush Himalaya, nhưng các nhà khoa học cho rằng còn quá sớm để xác định chính xác vai trò của nó trong sự kiện cụ thể này.

Các nhà khoa học hiện cố gắng ghép nối trình tự các sự kiện.

Họ sẽ xem xét hình ảnh vệ tinh về chính xác vị trí xảy ra vụ sạt lở, liệu có hồ băng nào đột ngột cạn nước hay không, và nơi nào dòng sông có thể bị tắc nghẽn, cũng như dữ liệu về lượng mưa gần đây.

Một lượng lớn vật chất đổ ập xuống các thị trấn phía bắc Nepal, bao gồm cả những khu vực nổi tiếng với khách du lịch leo núi và người hành hương.

Vùng biên giới này nằm cách thủ đô Kathmandu của Nepal khoảng 64,4 km về phía bắc.

Hình ảnh cho thấy một bức tường bùn và đá cuốn trôi các tòa nhà, đường sá và phương tiện giao thông, khi người dân tháo chạy khỏi làn sóng vật chất di chuyển nhanh ở vùng Nuwakot.

Trong một video, một bức tường nước và bùn khổng lồ được nhìn thấy đang ào xuống một hẻm núi dọc theo sông Trishuli và nhấn chìm trạm kiểm soát biên giới Rasuvagadhi - một tòa nhà nhiều tầng.

Lũ nghiêm trọng đã được báo cáo dọc theo các sông Bhote Koshi, Trishuli và Narayani.

Cũng đã có trường hợp tử vong được báo cáo ở các làng mạc phía Tây Tạng của biên giới.

Hình ảnh vệ tinh chụp khu vực Khadga Bhanjyang trên sông Trishuli cách nhau ba ngày cho thấy quy mô của trận lũ

Bao nhiêu người chết và mất tích ?

Số người thiệt mạng hoặc mất tích vẫn đang được xác minh.

Cảnh sát Nepal cho biết đã tìm thấy 157 thi thể, trong khi Trung Quốc, quốc gia kiểm soát Tây Tạng, nói đã có ít nhất ba người thiệt mạng.

Tuy nhiên, số người chết dự kiến sẽ còn tăng lên.

Theo hội đồng du lịch Nepal, 403 người được cho là mất tích, trong đó có 341 người nước ngoài, nhiều người đến từ Ấn Độ.

Những người nước ngoài khác đến từ 26 quốc gia cũng được cho là đã bị mắc kẹt trong vụ sạt lở đất, bao gồm 47 người từ Mỹ và 33 người từ Anh.

Các chính phủ phản ứng thế nào ?

Thủ tướng Nepal Balendra Shah cho biết "toàn thể quốc gia đã bị sốc và vô cùng đau buồn" và các quan chức sẽ phối hợp với Trung Quốc trong công tác ứng phó.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi một nỗ lực tìm kiếm "toàn diện" và hứa sẽ tăng cường hệ thống giám sát và cảnh báo sớm để ngăn ngừa các tác động thứ cấp.

Tại nước láng giềng Ấn Độ, Thủ tướng Narendra Modi khẳng định chính phủ của ông "sẵn sàng cung cấp cho Nepal mọi loại hỗ trợ nhân đạo có thể".

Mỹ đã cam kết viện trợ 500.000 đô la, sẽ được sử dụng để trang trải chi phí nhà ở khẩn cấp, nước sạch, vệ sinh và các mặt hàng cứu trợ khác cho các cộng đồng bị ảnh hưởng do lũ lụt.

Thủ tướng Anh Andy Burnham tuyên bố chính phủ sẽ làm "tất cả những gì có thể" để hỗ trợ công dân Anh tại Nepal.

Những du khách mất tích đến từ quốc gia nào ?

Du khách từ khắp nơi trên thế giới đến Nepal vì những ngọn núi và các địa điểm linh thiêng. Số liệu chính thức cho thấy ít nhất 291 người nước ngoài nằm trong số những người mất tích, bao gồm :

- Ấn Độ - Hội đồng Du lịch Nepal cho biết 142 công dân từ nước láng giềng Ấn Độ đang mất tích ;

- Ukraine - Bộ Ngoại giao Ukraine cho biết Cảnh sát Du lịch Nepal đã thông báo với họ rằng 53 công dân Ukraine đang mất tích ;

- Malaysia - 17 người Malaysia đi du lịch cùng công ty Fishtail Tours and Travels đang mất tích trong trận lũ lụt, theo tổ chức này ;

- Vương quốc Anh - Cảnh sát Nepal đã xác nhận rằng 33 công dân Anh đang mất tích ;

- Canada - một người phát ngôn của hội đồng du lịch ở Nepal cho biết 24 người Canada đã được báo cáo mất tích ;

- Mỹ - thông tin cập nhật mới nhất từ ​​hội đồng du lịch Nepal cho biết 54 du khách Mỹ được biết là nằm trong số những người mất tích.

Một số lượng du khách nhỏ hơn đến từ Hàn Quốc, Nam Phi, Bồ Đào Nha, Úc và Hà Lan cũng nằm trong số những người mất tích.

Olivia Ireland

Nguồn : BBC, 28/08/2026