Tổng thống Donald Trump thông báo hai mức thuế bổ sung trong hai ngày để khẳng định thẩm quyền trong cuộc đọ sức với Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ. Hôm 21/02/2026 ông thông báo nâng thuế bổ sung lên 15% thay vì 10% với toàn cầu, như sắc lệnh mà chính ông đã đặt bút ký một ngày trước đó. 

Tổng thống Donald Trump thống báo mức thuế đối ứng với các đối tác thương mại của Mỹ trên thế giới, ngày 02/04/2025, tại Nhà Trắng, Washington. AP - Mark Schiefelbein

Đây là bước kế tiếp hai ngày sau phán quyết của Tối Cao Pháp Viện, bác bỏ phần lớn các mức thuế đối ứng " mang tính trừng phạt" đánh vào hàng nhập khẩu từ nhiều nước mà tổng thống Donald Trump đưa ra.

Washington không còn áp mức thuế bổ sung 10% mà sẽ là 15% nhắm vào hàng xuất khẩu của thế giới sang Hoa Kỳ. Hôm 21/02/2026, tổng thống Trump trên mạng xã hội viết : "Với cương vị tổng thống Hoa Kỳ, tôi tăng mức thuế hải quan đang từ 10% lên thành 15%". Quyết định "có hiệu lực ngày lập tức". Trở lại với phán quyết của Tối Cao Pháp Viện Mỹ cho rằng trên vấn đề thuế hải quan, Donald Trump đã "vượt quá quyền hạn" tổng thống, lãnh đạo Nhà Trắng đánh giá đây là một quyết định "lố bịch" và "cực kỳ" mâu thuẫn với những lợi ích của nước Mỹ.

Từ New York thông tín viên Loubna Anaki ghi nhận, phản ứng của ông Trump gây thêm hoang mang cho công luận Mỹ và thế giới :

"Việc Donald Trump quyết định nâng các mức thuế quan mới từ 10% lên 15% chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, rõ ràng là dấu hiệu cho thấy tổng thống Mỹ vẫn chưa nguôi giận sau vố đau Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đã giáng cho ông.

Chiểu theo đạo luật mà ông căn cứ vào, 15% là mức thuế tối đa tổng thống Trump được phép áp đặt. Mức thuế này sẽ chỉ có hiệu lực trong 150 ngày tới. Từ nay đến đó, tổng thống Hoa Kỳ cam kết, "sử dụng mọi biện pháp pháp lý trong khả năng để áp đặt các mức thuế quan mới".

Các diễn biến nói trên cho thấy một giai đoạn bất ổn kéo sẽ diễn ra cho dù hiện tại các thị trường tài chính đã phản ứng tích cực. Tuy nhiên, chính các doanh nghiệp nhỏ, vốn đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến thương mại của ông Donald Trump, có nguy cơ gặp nhiều khó khăn nhất.

Một trong những câu hỏi lớn hiện nay liên quan đến khả năng hoàn trả tiền thuế. Vì các mức thuế quan của Donald Trump đã bị coi là không hợp lệ, về mặt kỹ thuật, chính quyền trên nguyên tắc phải hoàn trả các khoản tiền đã thu nhờ các biện pháp này. Hôm qua, khi được hỏi về vấn đề cụ thể nói trên Donald Trump đã gạt câu hỏi này sang một bên. Điều này dường như đang mở ra viễn cảnh một cuộc chiến pháp lý dài hơi".

Một đại họa với kinh tế Mỹ

Chính sách của Donald Trump phần lớn dựa trên chiến lược tăng thuế quan. Tổng thống Mỹ hứa hẹn sẽ tạo ra nhiều việc làm tại các nhà máy và giúp giảm giá thực phẩm. Ngân sách Liên bang cũng dựa vào nguồn thu này để tài trợ cho việc cắt giảm thuế doanh nghiệp và giảm thuế cho những người Mỹ giàu nhất. Thuế quan chủ yếu nhằm mục đích giảm thâm hụt ngân sách của Mỹ, và về mặt lý thuyết, trong năm nay có thể mang lại nguồn thu lớn hơn cả thuế doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trên thực tế, theo các dự báo mới nhất từ ​​Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, ước tính các chính sách của Donald Trump sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách nhà nước thêm 1,4 nghìn tỷ đô la trong 10 năm (2026 – 2035). Việc điều chỉnh theo hướng giảm doanh thu thuế quan dự kiến, theo phán quyết của Tòa án Tối cao, ​​sẽ làm trầm trọng thêm xu hướng này, vốn đã dự kiến ở mức 6% GDP trong 10 năm nói trên.

Dấu hiệu xấu này có nhiều nguy cơ sẽ đẩy lãi suất lên cao. Đó là chưa kể đến các khoản trả nợ sẽ phải thực hiện sau khi giảm thuế quan, với tổng số tiền bồi hoàn có thể vượt quá 170 tỷ đô la. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cũng chỉ rõ, người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ gánh chịu đến 95% tổng số tiền mà chính sách thuế quan của tổng thống Trump được cho là mang lại cho ngân sách Liên bang.

Thanh Hà

***************************

Ông Trump tuyên bố tăng thuế quan toàn cầu mới lên 15%

Dearbail Jordan, BBC, 22/02/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế toàn cầu 15%, tiếp tục chỉ trích phán quyết của Tòa án Tối cao khi bác bỏ các loại thuế nhập khẩu trước đó của ông.

Ông Trump tuyên bố sẽ tăng thuế suất toàn cầu từ 10% lên 15%

Hôm 20/2, ông Trump cho biết sẽ thay thế các loại thuế bị tòa án bãi bỏ bằng mức thuế 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.

Nhưng đến hôm 21/2 giờ Mỹ, ông tuyên bố trên Truth Social rằng mức thuế này sẽ được tăng lên mức tối đa dựa trên một đạo luật thương mại chưa từng được sử dụng.

Đạo luật đó cho phép các mức thuế mới này có hiệu lực trong khoảng năm tháng trước khi chính quyền phải xin sự chấp thuận của Quốc hội.

Mức thuế 10% dự kiến ​​sẽ có hiệu lực vào ngày 24/2. Hiện chưa rõ liệu mức thuế 15% tăng lên cũng sẽ được áp dụng bắt đầu từ thời điểm đó hay không. BBC đã liên hệ với Nhà Trắng.

Mức thuế 15% mới – một giải pháp tạm thời theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 – đặt ra nhiều câu hỏi cho các quốc gia như Anh và Úc, những nước đã đồng ý thỏa thuận thuế quan 10% với Mỹ.

Ông Trump cho biết chính quyền của ông đã đưa ra quyết định tăng thuế sau khi xem xét phán quyết "lố bịch, diễn đạt kém và cực kỳ chống lại Mỹ về thuế quan được Tòa án Tối cao ban hành ngày hôm qua".

Trong phán quyết với tỷ lệ 6-3, các thẩm phán của tòa án cao nhất Mỹ nhận thấy rằng tổng thống đã vượt quá quyền hạn của mình khi ông áp dụng thuế quan toàn cầu trên diện rộng vào năm ngoái bằng cách sử dụng luật năm 1977 được gọi là Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Theo dữ liệu mới nhất của chính phủ, Mỹ đã thu được ít nhất 130 tỷ đô la tiền thuế quan bằng cách sử dụng IEEPA. Ngay sau phán quyết, Trump nói rằng ông "xấu hổ về một số thành viên của tòa án" và gọi các thẩm phán đã bác bỏ chính sách thương mại của ông là "những kẻ ngốc".

Phán quyết bãi bỏ thuế quan được đưa ra bởi ba thẩm phán theo khuynh hướng tự do của tòa án, Chánh án John Roberts, một thẩm phán bảo thủ do ông George W. Bush đề cử và hai thẩm phán do ông Trump đề cử : Amy Coney Barrett và Neil Gorsuch.

Ba thẩm phán bảo thủ, Clarence Thomas, Brett Kavanaugh và Samuel Alito, đã phản đối.

Thuế quan của ông Trump là một trụ cột quan trọng trong chính sách kinh tế của ông, mà ông cho rằng sẽ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư và sản xuất hàng hóa tại Mỹ thay vì ở nước ngoài. Nhưng phán quyết của tòa án tối cao đánh dấu một sự kiềm chế đáng kể đối với quyền lực của ông và một đòn giáng mạnh vào chương trình nghị sự trong nhiệm kỳ thứ hai của ông.

Tổng thống Mỹ lập luận rằng thuế quan của ông là cần thiết để giảm thâm hụt thương mại – lượng nhập khẩu vượt quá xuất khẩu – nhưng thâm hụt thương mại của Mỹ đã đạt mức cao kỷ lục trong tuần này, tăng 2,1% so với năm 2024 và đạt khoảng 1,2 ngàn tỷ đô la.

Drew Greenblatt, chủ sở hữu của Marlin Steel Wire Products, một nhà máy sản xuất thép ở thành phố Baltimore, nói mình "rất thất vọng" về phán quyết của Tòa án Tối cao.

"Đây là một bước thụt lùi đối với những người nghèo ở Mỹ, những người có cơ hội vươn lên tầng lớp trung lưu với những công việc sản xuất tuyệt vời", ông nói với BBC.

Nhưng John Boyd, một nông dân trồng đậu nành đến từ bang Virginia và là người sáng lập Hiệp hội Nông dân Da đen Quốc gia, bình luận : "Đây là một chiến thắng lớn đối với tôi và là một thất bại lớn đối với tổng thống.

"Dù được nhìn nhận thế nào đi nữa, Tổng thống Trump đã thua trong việc này".

Tuy nhiên, Allie Renison, cựu cố vấn thương mại của chính phủ Anh và giám đốc tại SEC Newgate, nhận định : "Mặc dù có vẻ như đây là một ngày tốt lành cho thương mại tự do, nhưng tôi nghĩ rằng thương mại thực sự vừa trở nên phức tạp hơn nhiều".

Bà cho hay các doanh nghiệp hiện phải đối mặt với "một cách tiếp cận chắp vá hơn nhiều" đối với thuế quan dưới chính quyền Trump.

Điều đó có nghĩa là các doanh nghiệp Mỹ sẽ phải trả thuế suất 15% để nhập khẩu hầu hết hàng hóa vào Mỹ theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Nhưng một số sản phẩm sẽ được miễn trừ như khoáng sản quan trọng, kim loại và dược phẩm.

Trong khi đó, các mức thuế riêng biệt đối với thép, nhôm, gỗ và ô tô – được áp dụng bằng một đạo luật khác của Mỹ – vẫn được giữ nguyên, không bị ảnh hưởng từ phán quyết của Tòa án Tối cao.

Hôm 20/2, một quan chức Nhà Trắng cho biết các quốc gia trước đây đã đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ, Các nước, trong đó có Anh, sẽ phải đối mặt với mức thuế toàn cầu theo Mục 122 thay vì mức thuế mà họ đã đàm phán trước đó.

Tuy nhiên, các thỏa thuận của Anh về thép, nhôm, dược phẩm, ô tô và hàng không vũ trụ – chiếm phần lớn thương mại của nước này với Mỹ – không bị ảnh hưởng.

Chính phủ Anh cho biết họ kỳ vọng "vị thế thương mại ưu đãi của Anh với Mỹ" sẽ tiếp tục và rằng "việc Mỹ quyết định" liệu các thỏa thuận đó có còn hiệu lực hay không là "vấn đề mà Mỹ cần quyết định".

William Bain, người đứng đầu chính sách thương mại tại Phòng Thương mại Anh, cho hay mình lo ngại rằng phản ứng của tổng thống đối với phán quyết của Tòa án Tối cao "có thể gây bất lợi hơn cho các doanh nghiệp Anh".

Mức thuế nhập khẩu 15% mới là "xấu cho thương mại, xấu cho người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ" và sẽ "làm suy yếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu", người đứng đầu một nhóm doanh nghiệp Anh nói.

Trong bài phát biểu trước khi ông Trump công bố mức thuế mới 15%, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Pháp sẽ thích ứng, đồng thời nói thêm rằng "các quy tắc công bằng nhất có thể liên quan đến sự tương hỗ, chứ không phải là chịu đựng các quyết định đơn phương".

Tương tự, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã cảnh báo về "mối nguy" của sự bất ổn ngày càng gia tăng xung quanh thuế quan.

Ông Merz tuyên bố sẽ hợp tác chặt chẽ với các nước Liên Âu khác để đưa ra lập trường chung trước chuyến đi sắp tới của ông tới Mỹ.

"Mối nguy lớn nhất đối với nền kinh tế của Châu Âu và Mỹ là sự bất ổn thường trực về thuế quan. Và sự bất ổn này phải chấm dứt", ông Merz nói.

Phán quyết của Tòa án Tối cao cũng mở ra cơ hội cho người tiêu dùng và doanh nghiệp tìm kiếm khoản hoàn trả từ các loại thuế quan bất hợp pháp, mặc dù tòa án tối cao không đưa ra quyết định về việc có nên hoàn trả hay không.

Hôm 20/2, ông Trump cho hay việc hoàn trả sẽ không diễn ra nếu không có một cuộc chiến pháp lý, mà theo ông, có thể kéo dài nhiều năm. Các công ty và các nhóm thương mại đã tuyên bố sẽ tìm kiếm khoản hoàn trả như vậy.

Nhưng Neil Bradley, giám đốc chính sách của Phòng Thương mại Hoa Kỳ, nói : "Việc hoàn trả nhanh chóng các loại thuế quan không được phép sẽ có ý nghĩa đối với hơn 200.000 nhà nhập khẩu doanh nghiệp nhỏ ở nước này và sẽ giúp hỗ trợ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn trong năm nay".

Trong khi đó, Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia, đại diện cho hàng triệu doanh nghiệp Mỹ, đã kêu gọi các tòa án "đảm bảo một quy trình liền mạch để hoàn trả thuế quan cho các nhà nhập khẩu Mỹ".

Liên đoàn này tuyên bố : "Việc hoàn trả sẽ là một cú hích kinh tế và cho phép các công ty tái đầu tư vào hoạt động, nhân viên và khách hàng của họ".

Thượng nghị sĩ Maria Cantwell, một đảng viên Dân chủ đại diện cho tiểu bang Washington, đã viết thư cho Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, hỏi liệu chính quyền có kế hoạch hoàn trả cho các doanh nghiệp hay không.

"Với việc chính quyền này đã thu bất hợp pháp hàng trăm tỷ đô la từ các doanh nghiệp Mỹ, số tiền mà giờ đây cần phải được hoàn trả, tôi yêu cầu thông tin chi tiết về kế hoạch của chính quyền trong việc hoàn trả một cách công bằng và nhanh chóng cho những người đã đóng các khoản thuế quan đó", bà viết trong thư gửi ông Bessent.

Nhưng Thượng nghị sĩ John Kennedy, một đảng viên Cộng hòa đến từ bang Louisiana, lập luận rằng nếu Đảng Dân chủ thúc đẩy việc hoàn trả, điều đó có thể phản tác dụng và giúp Đảng Cộng hòa trong chu kỳ bầu cử tiếp theo.

Ông nói rằng điều đó có thể là một lợi ích lớn cho cộng đồng doanh nghiệp Mỹ, giúp nền kinh tế "phát triển mạnh" trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Dearbail Jordan

********************************

Tổng thống Mỹ ra sắc lệnh mới áp thuế 10% với hàng nhập khẩu, ngay sau khi Tòa Án Tối Cao bác "thuế đối ứng"

Chi Phương, RFI, 21/02/2026

Tòa Án Tối Cao Mỹ hôm qua, 20/02/2026, đã công bố phán quyết, bác bỏ phần lớn các mức thuế đối ứng "mang tính trừng phạt" đánh vào hàng nhập khẩu từ nhiều nước mà tổng thống Donald Trump đưa ra, cho rằng lãnh đạo Mỹ lạm quyền. Tổng thống Trump ngay lập tức đã chỉ trích quyết định này, và đáp trả bằng việc ký sắc lệnh mới, áp thuế 10% đối với hàng hóa toàn cầu nhập vào Hoa Kỳ trong thời hạn tối đa 150 ngày.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng vào ngày 20/2 - Ảnh: AFP

Theo phán quyết của Tòa Án Tối Cao, tổng thống Trump đã vượt quá quyền hạn khi áp đặt thuế quan, và không thể biện minh cho chính sách này bằng "tình trạng khẩn cấp quốc gia" về kinh tế, khi sử dụng một văn bản luật năm 1977 (IEEPA - International Emergency Economic Powers Ac), cho phép chính phủ hành động nhanh chóng không cần thông qua Quốc hội. Chánh án John Roberts nói rõ là tổng thống cần phải "chứng minh được là có sự đồng thuận rõ ràng của Quốc hội".

Ngay sau quyết định này, tổng thống Donald Trump đã tổ chức họp báo, chỉ trích gay gắt sáu thẩm phán của Tòa án Tối cao, trong đó có ba thuộc phe Cộng Hòa, đã tạo thành một đa số bất thường chống lại ông. Từ New York, thông tín viên Loubna Anaki tường trình :

Tổng thống Donald Trump nhận định, trước các máy quay, rằng "thật đáng xấu hổ, thật điên rồ". Ngay sau quyết định của Tòa Án Tối Cao, đưa ra một cảnh cáo nghiêm khắc đối với ông, tổng thống Mỹ đã tổ chức họp báo, lên án các thẩm phán, cho rằng ông đã lạm quyền để áp đặt thuế quan.

Nguyên thủ Mỹ nói : "Tòa đã nói rằng tôi không có quyền đánh thuế dù chỉ một đô la ! Thật là nực cười ! Tôi có quyền ra lệnh cấm vận, nói với các nước rằng Washington không muốn làm ăn với họ trên đất Mỹ, nhưng tôi lại không có quyền bắt họ trả 10 đô la". 

Tổng thống cùng các cộng sự đã lường trước quyết định của Tòa án, và ngay lập tức thông báo sẽ viện đến những luật khác để thay thế cho văn bản luật vừa bị các thẩm phán bác bỏ. Ông Trump nói thêm : "Hôm nay, tôi sẽ ký một sắc lệnh để áp thuế đối với hàng hóa toàn cầu nhập vào Hoa Kỳ, bổ sung vào các mức thuế hiện đang được áp ụng".

Các mức thuế dự trù có hiệu lực trong 3 ngày tới (24/02), nhưng về mặt pháp ký, chỉ có thể được duy trì tối đa trong 150 ngày. Donald Trump đã giải thích rằng từ nay đến lúc đó, chính quyền của ông sẽ nghiên cứu các công cụ pháp lý khác".

Phán quyết của Tòa Án Tối Cao không đề cập đến việc chính phủ Hoa Kỳ có phải hoàn trả thuế cho những doanh nghiệp đã nộp các khoản thuế do ông Trump áp đặt hay không. Hãng tin AP cho biết kể từ tháng 12, bộ Tài Chính Hoa Kỳ đã thu hơn 133 tỷ đô la tiền thuế nhập khẩu. Phòng thương mại Hoa Kỳ đã khẳng định rằng Tòa đã đưa ra quyết định đúng đắn, có lợi cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Phản ứng quốc tế

Nhiều quốc gia và định chế trên thế giới cũng ngay lập tức ra phản ứng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng quyết định này sẽ giúp các nước bớt phải suy nghĩ, "thật tuyệt vì có những cơ chế kiểm soát và đối trọng trong các nền dân chủ".

Lãnh đạo Liên đoàn Công nghiệp Đức cho rằng Tòa Án Tối Cao của Mỹ đã gửi một tín hiệu mạnh mẽ ủng hộ trật tự thương mại dựa trên luật lệ hơn là các biện pháp đơn phương". Bộ trưởng kinh tế Mexico thì tỏ ra thận trọng, kiên nhẫn " chờ đợi những biện pháp của Mỹ", trong hiện tại 85% hàng hóa của nước này xuất sang Hoa Kỳ không phải chịu thuế nhờ hiệp định thương mại tự do. 

Thuế đối ứng của Trump : Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và hệ quả trước mắt

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, ngày 20/02/2026, đã giáng một đòn mạnh vào chính sách quốc tế của tổng thống Donald Trump, khi kết luận phần lớn các mức thuế "đối ứng" áp lên hàng nhập khẩu là bất hợp pháp. Đây vốn là trụ cột trong chiến lược kinh tế và chính sách quốc tế của ông Trump kể từ khi trở lại Nhà Trắng. 

- Theo quyết định này, các mức thuế áp rộng rãi lên gần như toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ bị hủy bỏ. Tuy nhiên, mức thuế đối với một số lĩnh vực như ô tô, thép, nhôm và dược phẩm vẫn được giữ nguyên. Theo Gregory Daco, kinh tế trưởng của văn phòng tư vấn đóng trụ sở tại Mỹ EY-Parthenon, hệ quả trực tiếp là thuế suất trung bình đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ dự kiến giảm từ khoảng 16,8% xuống còn gần 9,5%, giúp hạ chi phí cho doanh nghiệp và có thể giảm áp lực giá cả trong nước. 

- Một tác động lớn khác là vấn đề hoàn thuế. Theo ước tính chưa đầy đủ, nguồn thu từ thuế "đối ứng" trong năm 2025 lên tới 130–140 tỷ đô la. Nếu các yêu cầu hoàn tiền được chấp nhận trên diện rộng, ngân sách liên bang sẽ phải đối mặt với áp lực tài chính đáng kể. Hôm thứ Sáu, ông Trump đã tuyên bố rằng vấn đề hoàn thuế sẽ được giải quyết tại tòa án. Một số bang do đảng Dân chủ điều hành đã nhanh chóng yêu cầu chính quyền hoàn trả trực tiếp tiền cho người tiêu dùng.

- Không dừng lại ở đó, phán quyết còn làm suy yếu công cụ đàm phán thương mại của chính quyền. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng thừa nhận rằng thuế quan là đòn bẩy quan trọng trong thương lượng với các đối tác. Khi nền tảng pháp lý bị bác bỏ, khả năng gây sức ép của Washington có thể bị hạn chế.

Về ngắn hạn, thị trường có thể phản ứng tích cực trước triển vọng giảm thuế và khả năng hoàn tiền cho doanh nghiệp. Phán quyết của Tòa án Tối cao không chỉ liên quan đến một tranh chấp pháp lý về thẩm quyền hành pháp, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về giới hạn quyền lực tổng thống trong việc định hình chính sách thương mại, một chủ đề nhiều khả năng sẽ còn gây tranh luận sâu sắc trong hệ thống chính trị Mỹ thời gian tới.

Chi Phương

*********************************

Ông Trump áp mức thuế quan mới và cơ hội lấy lại tiền cho doanh nghiệp

Natalie Sherman, BBC, 21/02/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp mức thuế quan toàn cầu mới là 10% để thay thế các mức thuế trước đó bị Tòa án Tối cao bác bỏ. Ông gọi phán quyết của tòa là "tồi tệ" và chỉ trích các thẩm phán đã bác bỏ chính sách thương mại của ông là "những kẻ ngốc".

Ông Trump nói mình sẽ viện dẫn các luật khác để tiếp tục áp thuế

Ông Trump công bố kế hoạch này ngay sau khi các thẩm phán tuyên vô hiệu phần lớn các mức thuế toàn cầu mà Nhà Trắng đã công bố năm ngoái.

Trong phán quyết với tỷ lệ 6-3, Tòa án Tối cao cho rằng tổng thống đã vượt quá thẩm quyền của mình.

Quyết định này được xem là chiến thắng lớn đối với các doanh nghiệp và các bang của Mỹ đã khởi kiện chống các mức thuế này. Nó cũng mở ra khả năng Mỹ hoàn trả hàng tỷ đô la tiền thuế, đồng thời tạo thêm bất ổn cho bức tranh thương mại toàn cầu.

Phát biểu tại Nhà Trắng hôm thứ Sáu 20/2, ông Trump cho biết việc hoàn thuế sẽ không diễn ra mà không có một cuộc chiến pháp lý, và ông dự đoán vấn đề này có thể bị kéo dài tại tòa trong nhiều năm.

Ông cũng nói sẽ viện dẫn các luật khác để tiếp tục áp thuế, lập luận rằng các mức thuế này khuyến khích đầu tư và sản xuất tại Mỹ.

"Chúng ta có những lựa chọn khác – những lựa chọn tuyệt vời – và chúng ta sẽ mạnh hơn nhờ điều đó", ông nói.

Cuộc chiến pháp lý tập trung vào các mức thuế nhập khẩu mà ông Trump công bố năm ngoái đối với hàng hóa từ gần như mọi quốc gia trên thế giới.

Ban đầu, các mức thuế nhằm vào Mexico, Canada và Trung Quốc, trước khi được mở rộng dữ dội sang hàng chục đối tác thương mại trong "Ngày Giải phóng" hồi tháng 4/2025, theo cách gọi của ông Trump.

Nhà Trắng viện dẫn một luật năm 1977 – Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) – cho phép tổng thống "điều chỉnh" thương mại để ứng phó với tình trạng khẩn cấp.

Tuy nhiên, các biện pháp này đã gây ra làn sóng phản đối trong và ngoài nước từ các doanh nghiệp phải hứng chịu sự gia tăng đột ngột của thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Bên cạnh đó là những lo ngại rằng các khoản thuế này sẽ đẩy giá cả lên cao.

Khi tranh luận trước tòa năm ngoái, luật sư đại diện cho các bang và doanh nghiệp nhỏ khởi kiện cho rằng luật mà tổng thống sử dụng để áp thuế không hề đề cập đến từ "thuế quan".

Họ cho rằng Quốc hội không có ý định trao quyền đánh thuế của mình cho tổng thống, cũng không trao cho ông "quyền lực mở không giới hạn để phá bỏ" các thỏa thuận thương mại và quy tắc thuế quan hiện hành.

Khi đưa ra ý kiến, Chánh án John Roberts – một thẩm phán bảo thủ – đồng tình với quan điểm đó.

"Khi Quốc hội ủy quyền về thuế quan, họ đã làm điều đó một cách rõ ràng và kèm theo các giới hạn nghiêm ngặt", ông viết.

"Nếu Quốc hội có ý định trao quyền đặc biệt và khác biệt để áp đặt thuế quan, họ đã làm điều đó một cách rõ ràng, như họ vẫn nhất quán thực hiện trong các luật thuế quan khác".

Phán quyết bác bỏ các mức thuế có sự tham gia của ba thẩm phán cấp tiến của tòa, cùng với hai thẩm phán do ông Trump đề cử : bà Amy Coney Barrett và ông Neil Gorsuch.

Ba thẩm phán bảo thủ Clarence Thomas, Brett Kavanaugh và Samuel Alito phản đối phán quyết này.

Tại Nhà Trắng, ông Trump nói ông cảm thấy "vô cùng hổ thẹn" về việc những thẩm phán do Đảng Cộng hòa bổ nhiệm lại bỏ phiếu chống lại chính sách thương mại của ông.

Ông nói họ "chỉ là những kẻ ngốc và tay sai" và "rất thiếu lòng yêu nước và không trung thành với Hiến pháp của chúng ta".

Thị trường chứng khoán Phố Wall tăng điểm sau thông báo này, với chỉ số S&P 500 tăng khoảng 0,7% khi đóng cửa, trong bối cảnh các doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ hoan nghênh phán quyết một cách đầy thận trọng.

"Tôi cảm thấy như… một tảng đá nặng hàng ngàn cân vừa được nhấc khỏi ngực mình", bà Beth Benike, chủ thương hiệu Busy Baby tại bang Minnesota có hoạt động sản xuất sản phẩm tại Trung Quốc – chia sẻ.

Nik Holm, giám đốc điều hành Terry Precision Cycling, một trong các doanh nghiệp nhỏ tham gia vụ kiện, dùng từ "nhẹ nhõm" để mô tả cảm xúc về phán quyết.

"Mặc dù sẽ mất nhiều tháng để chuỗi cung ứng của chúng tôi hoạt động trở lại bình thường, chúng tôi mong đợi chính phủ hoàn trả các khoản thuế đã thu không phù hợp", ông nói.

Tuy nhiên, khả năng các doanh nghiệp nhận được tiền hoàn thuế và giảm áp lực chi phí thuế quan vẫn còn rất mong manh.

Hôm thứ Sáu 20/2, ông Trump đã ký sắc lệnh áp đặt mức thuế 10% mới theo một luật chưa từng được sử dụng trước đây gọi là Mục 122 (Section 122), cho phép áp thuế lên tới 15% trong vòng 150 ngày, sau đó Quốc hội phải can thiệp.

Mức thuế này sẽ có hiệu lực từ ngày 24/2.

Sắc lệnh nêu nhiều trường hợp miễn trừ, bao gồm một số khoáng sản, tài nguyên thiên nhiên và phân bón ; một số nông sản như cam và thịt bò ; dược phẩm ; một số mặt hàng điện tử và một số loại xe.

Đối với nhiều nhóm hàng được miễn trừ, sắc lệnh quy định khá rộng và không nêu rõ cụ thể những mặt hàng nào sẽ được miễn.

Canada và Mexico vẫn được miễn trừ theo hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ USMCA đối với phần lớn hàng hóa.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết các quốc gia đã ký thỏa thuận thương mại với Mỹ, bao gồm Anh, Ấn Độ và Liên Hiệp Châu Âu, giờ đây sẽ phải chịu mức thuế toàn cầu 10% theo Mục 122 thay vì mức thuế đã đàm phán trước đó.

Chính quyền Trump kỳ vọng các nước này vẫn sẽ tuân thủ những nhượng bộ đã cam kết trong các thỏa thuận thương mại, quan chức này nói thêm.

Nhiều nhà phân tích cho rằng Nhà Trắng cũng có thể cân nhắc các công cụ khác như Mục 232 và Mục 301, cho phép áp thuế nhập khẩu để xử lý rủi ro an ninh quốc gia và các hành vi thương mại không công bằng.

Ông Trump trước đây từng sử dụng các công cụ này để áp các mức thuế, bao gồm một số mức được công bố vào năm ngoái lên các ngành như thép, nhôm và ô tô. Phán quyết của tòa không ảnh hưởng tới những mức thuế này.

"Mọi thứ hôm nay chỉ trở nên phức tạp và rối rắm hơn", Geoffrey Gertz, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm An ninh Tân Hoa Kỳ ở Washington, nhận định.

Phản ứng từ các đối tác thương mại lớn tương đối dè dặt.

"Chúng tôi ghi nhận phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và đang phân tích cẩn trọng", người phát ngôn Ủy ban Châu Âu Olof Gill viết trên mạng xã hội.

Theo dữ liệu chính phủ mới nhất, Mỹ đã thu ít nhất 130 tỷ USD tiền thuế theo luật IEEPA.

Trong những tuần gần đây, hàng trăm doanh nghiệp, bao gồm nhà bán lẻ Costco, tập đoàn nhôm Alcoa và các nhà nhập khẩu thực phẩm như thương hiệu cá ngừ Bumble Bee, đã nộp đơn kiện để được hoàn thuế.

Tuy nhiên, ý kiến đa số của tòa không trực tiếp đề cập đến việc hoàn thuế, nhiều khả năng để lại câu hỏi về quy trình thực hiện cho Tòa án Thương mại Quốc tế.

Khi đưa ra ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh cảnh báo tình hình sẽ là một "mớ bòng bong".

Diane Swonk, trưởng kinh tế gia của KPMG Mỹ, cảnh báo chi phí kiện tụng có thể khiến việc thu hồi tiền trở nên khó khăn đối với các doanh nghiệp nhỏ.

"Thật không may, tôi phải nói là đừng quá phấn khích, dù tôi hiểu mong muốn được giảm gánh nặng", bà nói.

Ông Steve Becker, người đứng đầu hãng luật Pillsbury, cho rằng điều "tốt nhất" cho giới doanh nghiệp là chính phủ thiết lập một quy trình không đòi hỏi việc phải khởi kiện.

"Tôi nghĩ các công ty có thể tin rằng rằng cuối cùng họ sẽ lấy lại được tiền", ông nói thêm. "Còn việc mất bao lâu thì thực sự phụ thuộc vào chính phủ".

Natalie Sherman

Nguồn : BBC, 21/02/2026

Bài viết có sự đóng góp thông tin của Danielle Kaye và World Business Express