Tính toán của Pháp khi triển khai hàng không mẫu hạm đến Hormuz

Minh Anh, RFI, 08/05/2026

Thứ Tư ngày 06/05/2026, bộ Quân lực Pháp thông báo hàng không mẫu hạm Charles De Gaulle cùng đội tầu hộ tống đang tiến gần đến eo biển Hormuz. Với động thái này, Paris muốn thể hiện năng lực hành động và cùng với London, hậu thuẫn một nhiệm vụ quốc tế tiềm tàng bảo đảm lưu thông tại tuyến hàng hải chiến lược. Nhưng liệu Iran và Hoa Kỳ, có sẵn lòng để Pháp hoạt động trong khu vực ?

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (giữa) thăm tàu ​​sân bay Charles de Gaulle của Pháp trong chuyến công du Chypre ngày 09/03/2026. AP - Gonzalo Fuentes

Bị loại khỏi các cuộc đàm phán và giống như nhiều đồng cấp Châu Âu thường xuyên bị tổng thống Mỹ "mắng mỏ", nguyên thủ Pháp, Emmanuel Macron một lần nữa dùng đến lá bài hàng không mẫu hạm Charles De Gaulle. Soái hạm của hải quân Pháp, chở theo khoảng hai mươi chiếc tiêm kích Rafale và được nhiều tầu khu trục hộ tống, Charles De Gaulle sẽ được bố trí sẵn ở khu vực vùng Vịnh.

Theo đánh giá của truyền thông Pháp, tín hiệu này khẳng định liên minh quốc tế do Pháp và Anh lập ra vào tháng 4/2026, và được nhiều nước ủng hộ, bao gồm cả Canada, Nhật Bản và một số quốc gia vùng Vịnh, đã sẵn sàng "một sứ mệnh "trung lập" nhằm tái lập lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz". Việc phong tỏa khu vực, theo điện Elysée, đang cản trở ngại cho các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, cũng như là khiến giá dầu khí thế giới tăng vọt, gây khó khăn cho kinh tế Pháp.

Một mặt, giới quan sát xem việc đưa tầu sân bay đến Trung Đông là một hành động "phô trương sức mạnh quân sự mà không tham chiến" đồng thời mang lại cho lập trường Châu Âu một "tầm quan trọng ngoại giao" theo như nhận định của Le Monde. Mặt khác, bên cạnh việc chuẩn bị cho một nhiệm vụ tiềm tàng, quyết định triển khai này còn cho phép Pháp quan sát tốt hơn tình hình khu vực và sẵn sàng phối hợp các nguồn lực từ những nước nào muốn tham gia các "biện pháp phòng thủ và phù hợp", và "góp phần trấn an các tác nhân thương mại hàng hải", theo như thông cáo ngày 06/05 của bộ Quân lực Pháp.

Thông báo này được đưa ra vào một thời điểm nhạy cảm sau việc một tầu container của hãng CMA CGM của Pháp với sự hộ tống tầu chiến Mỹ trong khuôn khổ của chiến dịch "Dự án Freedom" khi đi qua eo biển Hormuz đã bị trúng tên lửa của Iran. Sự việc phản ảnh Paris cũng như nhiều đối tác tỏ ra mất kiên nhẫn, không trông đợi một lệnh hưu chiến toàn diện giữa Washington và Tehran.

Dù vậy, cho đến nay Pháp vẫn duy trì cách tiếp cận cẩn trọng, "hoàn toàn mang tính phòng thủ", nhưng động thái này cũng cho thấy, Paris đang "thay đổi lập trường khi đánh tiếng rằng Pháp không chỉ sẵn sàng hành động mà còn có đủ các phương tiện và năng lực thực hiện điều đó". Trang Parlons Politique (23/03/2026) lưu ý rằng, trong khuôn khổ nhiệm vụ này, hải quân Pháp đã triển khai một lực lượng đáng kể bao gồm tầu sân bay, tám khu trục hạm và hai tầu trực thăng, tại những vùng có căng thẳng như Đông Địa Trung Hải, Hồng Hải và ngoài khơi eo biển Hormuz nhằm bảo đảm sự hiện diện và khả năng can thiệp trên biển.

Trong nỗ lực này, Pháp đề nghị với Mỹ và Iran "xử lý vấn đề eo biển Hormuz tách biệt hoàn toàn" với cuộc xung đột và đàm phán, vì "lợi ích chung" theo như điện Elysée. Paris hối thúc Iran nên nắm lấy cơ hội và đàm phán với Mỹ đồng thời kêu gọi Tehran "mở lại nhanh chóng eo biển Hormuz và vô điều kiện".

Một đòi hỏi mà theo nhiều chuyên gia được Le Monde phỏng vấn đánh giá là ít có cơ may thành hiện thực. Đối với Tehran, eo biển này là một trong số ít công cụ còn lại của chế độ để phòng ngừa các cuộc tấn công mới của Washington và Jerusalem, trong bối cảnh năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy nghiêm trọng.

Còn đối với Hoa Kỳ, Pháp cũng không thể buộc Washington thay đổi chiến lược. Theo nhà phân tích về an ninh tại Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp, Elie Tenenbaum, việc đưa chiếc hàng không mẫu hạm đến Trung Đông chỉ mang tính biểu tượng. Với một chiếc tầu sân bay, Paris chẳng thể nào đe dọa cả Washington lẫn Tehran.

Minh Anh

***************************

Chiến tranh Iran : Pháp triển khai hàng không mẫu hạm Charles de Gaulle đến Trung Đông

Chi Phương, Thu Hằng, RFI, 07/05/2026

Trong thông cáo hôm 06/05/2026, bộ Quân lực Pháp cho biết tàu sân bay Charles de Gaulle và các tàu hộ tống sẽ đi qua kênh đào Suez đến khu vực phía nam Hồng Hải. Quyết định này được coi là tín hiệu cho thấy liên minh Pháp – Anh "sẵn sàng bảo đảm an ninh ở eo biển Hormuz".

Hàng không mẫu hạm Charles de Gaulle vừa đi qua kênh đào Suez và dự kiến ​​sẽ đến eo biển Hormuz trong vòng một tuần. (Ảnh : Étienne Clerc/Hải quân Pháp/Bộ Quân lực)

Tàu sân bay Charles de Gaulle, mang theo khoảng 20 máy bay chiến đấu Rafale và được hộ tống bởi một số tàu khu trục, đã rời Toulon ở miền nam nước Pháp vào cuối tháng Giêng để được triển khai ở Bắc Đại Tây Dương, nhưng đã được điều hướng về Địa Trung Hải, hồi đầu tháng Ba, và đã ở lại đó để "bảo vệ lợi ích của Pháp và các nước đồng minh bị ảnh hưởng bởi sự trả đũa của Iran".

Vào tháng Tư, một liên minh gồm hơn 40 nước không tham chiến, "trung lập", do Pháp và Anh dẫn đầu, đã được thành lập nhằm khôi phục hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz. Phủ tổng thống Pháp, được AFP trích dẫn, khẳng định : "Hiện chúng tôi có một kế hoạch hoạt động đầy đủ, hoàn toàn mang tính phòng thủ và giữ khoảng cách an toàn với các bên tham chiến".

Theo bộ Quân lực Pháp, việc triển khai tàu sân bay Charles De Gaule đáp ứng nhu cầu "giảm thời gian thực hiện sứ mệnh đa quốc gia, ngay khi hoàn cảnh cho phép, và vẫn tách biệt khỏi các hoạt động quân sự trong khu vực". Sự hiện diện của các tàu này gần vịnh Ba Tư cho phép "đánh giá môi trường hoạt động trong khu vực", "cung cấp thêm các lựa chọn để thoát khỏi khủng hoảng, nhằm tăng cường an ninh khu vực" và sẽ cho phép tập hợp các nguồn lực từ các quốc gia khác.

Paris cũng đã đề xuất với Hoa Kỳ và Iran "xem xét vấn đề Hormuz một cách riêng biệt", tách khỏi các cuộc đàm phán hiện nay, vì đó là giải pháp "mang lợi ích chung". Pháp nêu ra khả năng cho phép tàu của Iran đi qua eo biển Hormuz, thoát khỏi lệnh phong tỏa của Hoa Kỳ, nếu Tehran thể hiện cam kết về những vấn đề cốt lõi trong cuộc đàm phán với Mỹ. Sáng nay, ngoại trưởng Pháp nói thêm rằng sẽ không có chuyện dỡ bỏ trừng phạt đối với Iran, nếu eo biển Hormuz chưa được mở lại.

Tối thứ Tư, tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố xung đột với Iran sẽ nhanh chóng được giải quyết, sau khi Tehran cho biết đang xem xét đề xuất về thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Pakistan, bên làm trung gian hòa giải, được Reuters trích dẫn, tỏ ra lạc quan về khả năng sắp đạt được một thỏa thuận.

Liên quan đến vụ tàu Namu của Hàn Quốc bị cháy và chìm ở eo biển Hormuz, Iran hôm nay đã khẳng định không liên can. Việc trục vớt tàu sẽ được thực hiện vào hôm nay. Tàu Namu mang cờ Panama đã gặp sự cố nổ vào khoảng 8 giờ 40 phút tối thứ Hai (giờ Hàn Quốc) khi đang neo đậu ngoài khơi Ả Rập Xê Ú, gây ra hỏa hoạn trong phòng máy. Không có thành viên nào trong số 24 thành viên thủy thủ đoàn trên tàu bị thương. Ngay sau vụ tai nạn, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng con tàu bị lực lượng Iran nhắm mục tiêu vì tàu đã chọn "hành động độc lập" thay vì được quân đội Mỹ hộ tống. Tuy nhiên, phủ Tổng thống Hàn Quốc Cheong Wa Dae tỏ ra thận trọng khi đưa không đưa ra kết luận vội vàng nào, vì chưa có bằng chứng rõ ràng.

Chủ tịch Quốc hội Iran mỉa mai về thông tin thỏa thuận hòa bình một trang với Mỹ

Tối 06/05/2026, chủ tịch Quốc hội Mohammad Ghalibaf, một trong những người quyền lực nhất tại Iran, mỉa mai trên mạng X về thông tin báo chí liên quan đến thỏa thuận giữa Tehran và Washington. Trên mạng X, ông Mohammad Ghalibaf viết : "Chiến dịch, "Tin tôi đi, người anh em" đã thất bại. Giờ trở lại chuyện thường nhật cùng Chiến dịch Fauxios !", ám chỉ trang mạng Axios. Theo Franceinfo, chính trang mạng chuyên về thông tin quân sự này đã đề cập đến một bản ghi nhớ thỏa thuận dài một trang nhằm "chấm dứt chiến tranh" và "thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn". 

Sau đó, dân biểu Iran Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội, đánh giá đề xuất của chính quyền Trump chỉ là "một danh sách mong muốn, hơn là thực tế". Iran vẫn đang nghiên cứu và "sẽ chuyển câu trả lời sau", theo phát biểu của người phát ngôn bộ Ngoại giao Iran.

Trái với những phát biểu bên phía Iran, trả lời báo giới tại Phòng Bầu Dục ngày 06/05, tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn cho rằng "rất có thể" đạt một thỏa thuận hòa bình với Iran, sau khi "đã có nhiều cuộc trao đổi rất tốt trong vòng 24 giờ qua". Phát biểu của tổng thống Mỹ đã trấn an thị trường tài chính tại Tokyo, Hồng Kông, Thượng Hải, cũng như ở New York và các thị trường chứng khoán Châu Âu. Ngày 06/05, giá dầu Brent đã giảm gần 8% xuống còn 101,27 đô la. Còn tại Châu Âu sáng 07/05, giá dầu tăng nhẹ, lên thành 101,87 đô la.

Chi Phương – Thu Hằng