Học sinh trung học đốt các thùng rác trước cổng trường Voltaire ở Paris ngày 01/10/2026, trong phong trào đấu tranh để yêu cầu được cấp thêm nguồn lực cho trường học. AP Photo/Nicolas Garriga

Kể từ ngày 01/10/2026, phong trào đã có sự tham gia của các sinh viên, như tình hình tại Saint-Denis, ngay lối vào Đại học Paris 8 ở phía bắc Paris, nơi mà thông tín viên Baptiste Coulon gởi về bài phóng sự ngày 01/10 :

"Bên ngoài trường đại học đang bị phong tỏa, các sinh viên đang dùng cọ vẽ để hoàn tất những tấm biểu ngữ. Những khẩu hiệu họ viết ra cũng tương đồng với các yêu sách mà học sinh trung học đã đưa ra. Paul là sinh viên năm thứ nhất cao học chuyên ngành địa chính trị : "Có những trường trung học bị xuống cấp và đầy chuột bọ, chúng tôi cũng gặp tình trạng tương tự tại Đại học Paris 8. Thư viện trường bị dột, có lúc phải đóng cửa vì không có hệ thống sưởi, lúc khác là vì thiếu máy điều hòa. Tóm lại, hoàn cảnh của chúng tôi thật sự giống nhau. Đó là lý do tại sao chúng tôi phải chung sức với họ". 

Việc chung sức là cách để thay đổi tương quan lực lượng. Iris, sinh viên năm nhất khoa Lịch sử, giải thích : "Đó là điều chúng tôi muốn chứng minh : Đây là phong trào của giới trẻ, một tiếng nói chung trên toàn quốc. Điều quan trọng là phải cho chính phủ và cảnh sát thấy rằng lực lượng của chúng tôi rất đông đảo". 

Nhiều người, trong số đó có Elias, lên án hành vi bạo lực trong các cuộc trấn áp của cảnh sát : "Tôi đã tận mắt chứng kiến ​​cảnh đó vào hôm kia, cảnh sát đánh trực diện vào học sinh trung học, những đứa trẻ mới 14, 15, 16 tuổi... Thật sự là quá mức chịu đựng". Một số học sinh trung học mới tham gia biểu tình lần đầu và cần được hướng dẫn về các biện pháp đảm bảo an toàn, đó là lý do Cassandra tham gia hỗ trợ : "Mục đích không phải là giành lấy cuộc đấu tranh của họ, mà là để ủng hộ họ. Chúng tôi cố gắng cung cấp thông tin liên hệ của luật sư, hướng dẫn các biện pháp cơ bản để đối phó với trấn áp, cũng như chia sẻ một chút kinh nghiệm của bản thân".

Sau đó, cùng buổi sáng, một cuộc tuần hành bắt đầu từ trường đại học hướng về một trường trung học gần đó, nơi diễn ra buổi họp chung quy tụ cả học sinh trung học lẫn sinh viên đại học".

Nhưng phong trào xuất phát từ những yêu sách chính đáng đã dần biến thành một làn sóng bạo lực đô thị với cao điểm là ngày 01/10. Hôm đó, lực lượng an ninh đã thực hiện gần 2.000 vụ bắt giữ. Hơn 300 cảnh sát và hiến binh đã bị thương. Đến mức các chính quyền địa phương đã ban hành lệnh cấm biểu tình tại khu vực lân cận các trường trung học đang đóng cửa. Tính đến ngày 02/10, tổng cộng đã có hơn 400 trường trung học trên tổng số khoảng 3.700 trường phải đóng cửa. Ngoài ra, theo bộ Giáo Dục Pháp, từ đầu phong trào cho đến ngày 02/10, đã có 40 hiệu trưởng bị thương, nhưng đa số các hiệu trưởng khẳng định những người tấn công họ không phải là học sinh của trường.

Ý : Xăng dầu tăng giá, đời sống thêm khó khăn

Tại Ý, chính phủ của thủ tướng Meloni đang dần cắt giảm ngân sách dành cho biện pháp giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu, vốn được áp dụng từ ngày 19/03/2026, ngay sau khi khủng hoảng tại Trung Đông bùng phát. Biện pháp mới nhất, được thông qua vào ngày 18/09 và chỉ áp dụng cho dầu diesel, đã bị cắt giảm một nửa vào ngày 26/09. Chính sách này dự kiến ​​sẽ hết hiệu lực vào ngày 05/10. 

Trong khi đó, tập đoàn năng lượng ENI đang áp dụng mức trần giá nhiên liệu tại các trạm xăng dầu của tập đoàn này trong vòng 30 ngày kể từ thứ Hai tuần này, với mức giá 2,19 euro/lít cho dầu diesel và 1,99 euro/lít cho xăng. Chính phủ đã hoan nghênh sáng kiến ​​đó là một hành động "đáng khen ngợi". Tuy nhiên, người dân Ý, mà sức mua đang ngày càng sụt giảm, cho rằng hành động của ENI chỉ có tác động hạn chế, bởi hệ thống 3.847 trạm xăng dầu của hãng chỉ chiếm 20% mạng lưới trạm xăng dầu trên toàn quốc.

Từ Roma, thông tín viên Anne Lenir gởi về bài tường trình ngày 29/09/2026 :

"Hiện tại, giá trung bình là 2,20 euro/lít đối với xăng và 2,39 euro/lít đối với dầu diesel, ngoại trừ tại các trạm của ENI, nơi giá vừa được ấn định mức trần thấp hơn khoảng 20 xu mỗi lít cho đến ngày 28/10. Tuy vậy, đối với Franco, một kỹ sư trẻ sống ở miền Bắc nước Ý, biện pháp nói trên chẳng thay đổi được bao nhiêu. Anh cho biết : ""Tôi đã phải chuyển từ xe chạy xăng sang xe hybrid để tiết kiệm chi phí. Quyết định của ENI có thể giúp ích đôi chút, nhưng phải có một giải pháp cơ bản hơn. Rất may là tôi vẫn sống cùng bố mẹ !" 

Valerio, một tài xế taxi 54 tuổi ở Roma, tỏ ra bức xúc hơn nhiều. Ông than thở : "Chẳng hề có thông tin gì về các khoản hỗ trợ cụ thể cho ngành của chúng tôi, trong khi chúng tôi đang đứng bên bờ vực phá sản ! Tôi nghĩ chúng tôi sẽ tổ chức một hoặc nhiều cuộc đình công".

Còn Salvatore, một công chức đã nghỉ hưu, nay hoàn toàn dựa vào phương tiện giao thông công cộng. "Tôi đã bỏ dùng xe cá nhân vì chi phí nhiên liệu quá đắt đỏ. Chính phủ không hề quan tâm đến lợi ích của chúng tôi". 

Theo hiệp hội người tiêu dùng Codacons, những người Ý thường xuyên lái xe hơi sẽ chi từ 160 đến 180 euro cho nhiên liệu trong tháng 10. Khoản chi này chiếm ít nhất 10% mức lương tháng trung bình, được ước tính khoảng 1.600 euro".

Tây Ban Nha : Người dân vẫn bất mãn về vấn đề nhà ở

Tại Tây Ban Nha, chính quyền của thủ tướng Pedro Sánchez hy vọng sẽ xoa dịu sự phẫn nộ về vấn đề quyền nhà ở, với việc thông qua hai sắc lệnh sau nhiều ngày đàm phán căng thẳng giữa đảng Xã Hội và đảng cực tả Sumar, đồng minh chính của chính phủ. Các cải cách này được đưa ra biểu quyết ở Quốc Hội ngày 02/10/2026 trong một phiên họp toàn thể bất thường. Mặc dù các luật này giải quyết một phần yêu sách của những người biểu tình, đã cắm trại tại quảng trường Puerta del Sol từ thứ Bảy tuần trước, các nhà hoạt động vẫn kiên quyết duy trì khu trại này. 

Từ Madrid, thông tín viên Dianne Cambon tường trình ngày 29/09/2026

"Không hề có chuyện dỡ bỏ khu trại tại Puerta del Sol, đó là quyết tâm đang lan truyền từ lều này sang lều khác. Sau khi chính phủ của ông Pedro Sánchez công bố hai sắc lệnh nói trên, phong trào biểu tình thực tế lại càng trở nên mạnh mẽ hơn, như chia sẻ của Marta, người phụ trách bếp ăn chung cho khu trại. Giống như đa số các nhà hoạt động khác, cô không chấp nhận những lời hứa suông và đang chờ xem các điều khoản cụ thể sẽ được thông qua trong sắc lệnh.

"Chúng tôi cần các hợp đồng thuê nhà không thời hạn ; đó là một điều khoản trong sắc lệnh không thể thương lượng. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục ở lại và theo dõi sát sao diễn biến tại Hạ viện. Chúng tôi sẽ xem liệu họ có thông qua các biện pháp đó hay không, và cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ không rời đi".

Nhiều nhà hoạt động như Pedro tỏ vẻ hoài nghi : "Trên giấy tờ, sắc lệnh trông rất tuyệt, nhưng thường thì các biện pháp này lại không được thực thi trên thực tế. Dù vậy, phải thừa nhận đây là một bước khởi đầu".

Tại các cuộc họp nhóm, sự hài lòng khi buộc được chính phủ phải phản hồi là chủ đề thảo luận chính. "Chính phủ này – vốn không làm gì để cải thiện tình trạng nhà ở trong suốt nhiệm kỳ – nay chỉ trong vòng sáu ngày và dưới áp lực từ hàng ngàn người xuống đường, đã đưa ra một sắc lệnh bao gồm các biện pháp mà chúng tôi từng yêu cầu" ;

Vẫn còn phải chờ xem liệu có đạt được đa số phiếu cần thiết tại Quốc hội để thông qua toàn bộ sắc lệnh này hay không. Trong khi đó, một số thành phố khác đã tham gia phong trào chiếm giữ các quảng trường công cộng nhằm duy trì áp lực".

Thổ Nhĩ Kỳ : Chính quyền tiếp tục trấn áp cộng đồng LGBT+

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền vẫn tiếp tục các chiến dịch nhắm vào cộng đồng LGBT+. Sau khi bắt giữ hàng chục nhà hoạt động vào giữa tháng 9 và đóng cửa nhiều tài khoản mạng xã hội trong những tuần gần đây, ngày 30/09/2026, một tòa án tại Istanbul đã ra lệnh chặn trang web và các tài khoản mạng xã hội của T24, một trong những tờ báo trực tuyến hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Cơ quan truyền thông này bị cáo buộc tham gia vào hoạt động "tuyên truyền về LGBT". 

Từ Ankara, thông tín viên Anne Andlauer gởi về bài tường trình ngày 29/09 : 

"Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ coi quyết định này là một phần của cuộc điều tra tư pháp trên toàn quốc mang tên "Gia đình tôi an toàn". Cuộc điều tra nhắm vào các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động vì quyền của người LGBT+, cũng như bất kỳ ai bị cáo buộc có hành vi cổ xúy cho đồng tính. Các công tố viên cáo buộc T24 trong năm qua đã đăng tải 118 nội dung "tuyên truyền về LGBT".

Đồng tính luyến ái không phải là hành vi bất hợp pháp tại Thổ Nhĩ Kỳ và trong bộ luật hình sự cũng không có tội danh "tuyên truyền về LGBT". Tuy nhiên, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ, vừa tuyên bố phát động "Thập kỷ Gia đình", viện dẫn các tội danh khác như "đồi trụy", "thuần phong mỹ tục" và "bảo vệ trẻ em" để tiến hành cuộc điều tra quy mô lớn này.

Điều tra chủ yếu nhắm vào T24, một trong những cơ quan truyền thông trực tuyến lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, với hơn 18 triệu lượt truy cập trong tháng 8 và gần 2 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X. Cơ quan truyền thông độc lập này cho biết gần đây họ đã trở thành mục tiêu của một chiến dịch bôi nhọ trên mạng xã hội, tập trung vào nguồn tài chính và nội dung của họ, với cáo buộc rằng các nội dung này làm suy yếu "cấu trúc gia đình" của Thổ Nhĩ Kỳ".

Ấn Độ : Biểu tình phản đối Ủy ban Bầu cử 

Ngày 02/10 là Ngày Quốc tế Bất bạo động, một ngày lấy cảm hứng từ Gandhi, nhân vật mà hôm nay Ấn Độ tổ chức lễ kỷ niệm ngày sinh. Đây là ngày nghỉ lễ chính thức tại nước này, nhưng cũng chính là ngày mà các phong trào thanh niên và phe đối lập chọn để bày tỏ sự phẫn nộ. Họ lên án việc sửa đổi danh sách cử tri, dẫn đến việc loại bỏ khoảng 130 triệu cử tri đã đăng ký và cáo buộc Ủy ban Bầu cử thiên vị đảng cầm quyền BJP. Chính quyền đã cấm các cuộc tụ tập này.

Từ New Delhi, thông tín viên Abdoollah Earally gởi về bài tường trình ngày 02/10 : 

"Bên ngoài sở cảnh sát Delhi, đám đông đang chờ đợi quyết định. Liệu cuộc biểu tình của sinh viên có được cấp phép ? Yêu cầu bị bác bỏ, nhưng các sinh viên vẫn kiên quyết và yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử, ông Gyanesh Kumar, phải từ chức.

Abhigyan, tổng thư ký AISA (Hiệp hội Sinh viên Toàn Ấn), một.phong trào sinh viên cánh tả, tuyên bố : "Cuộc biểu tình phản đối Gyanesh Kumar sẽ vẫn diễn ra. Cuộc biểu tình vì sự minh bạch của cuộc bỏ phiếu sẽ vẫn diễn ra. Đó là quyền cơ bản của chúng tôi, bất kể cảnh sát có thực thi nhiệm vụ của họ hay không".

Việc loại bỏ 130 triệu cử tri, một hành động được cho là có lợi cho chính quyền của thủ tướng Narendra Modi, đang thúc đẩy phe đối lập đoàn kết lại. Bà Mamata Banerjee, một chính khách hàng đầu từ vùng Tây Bengal đã tới Delhi để yêu cầu người đứng đầu Ủy ban Bầu cử từ chức. Bà nói : "Ông ấy phải từ chức ngay lập tức. Hãy cùng bảo vệ nền dân chủ. Quyền bỏ phiếu là quyền được Hiến pháp quy định".

Những người biểu tình dự kiến ​​sẽ tập trung tại Jantar Mantar, khu vực hiện đang bị chính quyền phong tỏa. Một số phong trào đã tuyên bố sẽ bất chấp lệnh cấm, điển hình là nhà hoạt động tại vùng nông thôn Atul Tripathi : "Chúng tôi sẽ xuống đường vì những giá trị dân chủ của mình. Các bậc tiền bối lập quốc, Gandhi, Nehru và Ambedkar, đã để lại quyền hiến định này cho chúng tôi".

Trong khi đó, tại trung tâm tài chính Mumbai, "Đảng Con Gián" (Cockroach Party) kêu gọi người dân bất chấp lệnh phong tỏa của cảnh sát. Ngày 12/10, ngày lễ kỷ niệm sinh nhật Gandhi và thường là ngày của hòa bình, sẽ diễn ra trong bầu không khí căng thẳng".

Nhật Bản : Cây hoa anh đào lâm nguy !

Tại Nhật Bản, chính phủ vừa triển khai một kế hoạch khẩn cấp nhằm cứu những cây hoa anh đào mang tính biểu tượng của nước này, cũng như các loại cây ăn quả khác khỏi sự tàn phá của loài xén tóc cổ đỏ đến từ Trung Quốc, một loại côn trùng có sức ăn khủng khiếp.

Năm ngoái, 47.000 cây hoa anh đào đã bị loài côn trùng này tấn công, nhiều cây sau đó đã phải bị đốn hạ vì đã suy yếu nghiêm trọng, có nguy cơ đổ gục, gây mất an toàn cho cộng đồng.

Từ Tokyo, thông tín viên Bruno Duval gởi về bài tường trình ngày 01/10/2026 :

"Tại công viên này, thân cây hoa anh đào được quấn nhiều lớp màng nhựa dày, nhằm bảo vệ chúng khỏi loài xén tóc, hoặc vì đã quá muộn để cứu chúng, như lời giải thích của vị quan chức này :

"Thật không may, những cây hoa anh đào này coi như đã mất, ấu trùng của loài bọ cánh cứng tai hại này đã ăn rỗng thân cây. Vì vậy, trong trường hợp này, lớp nhựa thực chất đóng vai trò ‘bẫy’ ấu trùng, ngăn chúng phát tán đi tàn phá những cây khác, chẳng hạn như những cây tuyệt đẹp đằng kia. Nhưng liệu những cây đó có thoát khỏi thảm họa này không ? Tôi thực sự rất lo lắng".

Hai lần một tuần, sau giờ học, nam sinh trung học này cùng vài người bạn cùng lớp lại đi săn lùng loài bọ cánh cứng này, cố gắng bắt được càng nhiều càng tốt :

"Chúng tôi rất đau lòng khi thấy nhiều cây hoa anh đào héo úa trên đường đến trường. Chúng tôi tự nhủ mình không thể cứ đứng nhìn mà không làm gì cả, mọi người phải chung tay chống lại tai họa này".

Tuy nhiên, việc loại bỏ loài côn trùng này sẽ rất khó khăn, theo nhận định của một nữ chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp : "Loài côn trùng này phát tán và sinh sôi với tốc độ chóng mặt ; chúng có thể đẻ tới 1.000 quả trứng trên những cây mà chúng tấn công. Rất tiếc là việc sử dụng thuốc trừ sâu với liều lượng lớn thường lại là giải pháp duy nhất, nhưng rõ ràng là không hề tốt cho môi trường".

Hiện nay, loài bọ cánh sừng dài đang tàn phá 22 trong số 47 tỉnh thành của Nhật Bản, con số này cao gấp bốn lần so với thời điểm đầu năm 2020".

Thanh Phương