Dịp lễ 15/08 hàng năm là ngày hội ngộ của thế hệ con cháu của người hồi hương Đông Dương ở "trại" Sainte-Livrade-sur-Lot. Khoảng 1.200 người, chủ yếu là gia đình mẹ đơn thân đông con, đã bị đưa đến đây từ năm 1956 và sống trong điều kiện vô cùng khắc khổ. Làm thế nào để tiếp tục bảo tồn kí ức trong khi chỉ còn khoảng 2, 3 cụ thuộc thế hệ đầu tiên còn sống  ? Các hiệp hội CAFI vẫn đấu tranh không ngừng để kí ức không bị phai nhạt. 

Khi đến Pháp vào năm 1956, những người Việt hồi hương từ Đông Dương được đưa vào trại Sainte-Livrade-sur-Lot, một căn cứ quân sự cũ với 36 dãy doanh trại. (Ảnh của Rodolphe Escher cho tờ Libération) ảnh chụp ngày 14/10/2020

Thu Hằng tường trình từ Sainte-Livrade-sur-Lot  :

"Cuộc hội ngộ năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt hơn vì dự luật Tổ quốc ghi công những người hồi hương Đông Dương và bồi thường thiệt hại đã được thông qua ở Hạ Viện ngày 03/06. Không ngại trời nắng đến 40 độ, hàng trăm người tập trung tại nhà lưu niệm, nóng ngột ngạt, để nghe hội CEP-CAFI (Collectif des Eurasiens pour la Préservation de la Cité d'Accueil des Français d'Indochine) báo cáo về dự luật. 

Ông Daniel Frèche, chủ tịch hội CEP-CAFI, giải thích  : "Chúng tôi muốn cho những người hồi hương biết dự luật này là lớn lắm. Hội CEP-CAFI muốn cho những người hồi hương Đông Dương, con cháu và bạn bè ở trong trại này về tới đây vì nhiều người rời trại cũng lâu rồi, để cho biết nơi cha mẹ mình đã ở. Mấy đứa nhỏ, con những người hồi hương hàng năm vẫn về chỗ này, ăn uống, họp mặt, nói chuyện xưa".

Những người hồi hương Đông Dương và con cháu tại buổi báo cáo tóm tắt về dự luật Tổ quốc ghi công người hồi hương Đông Dương và bồi thường, đã được Hạ Viện Pháp thông qua ngày 03/06/2025 và đã được chuyển lên Thượng Viện bỏ phiếu, dự kiến vào tháng 10/2025, Sainte-Livrade-sur-Lot, Pháp, ngày 15/08/2025. © RFI / Thu Hằng

Tuy nhiên, "cuộc chiến" chưa kết thúc vì còn phải chờ đến tháng 10, Thượng Viện bỏ phiếu văn bản đã được thông qua ở Hạ Viện. Trước khách mời là thượng nghị sĩ Michel Masset của tỉnh Lot-et-Garonne, rất nhiều người ở thế thứ hai, thế hệ thứ ba đứng lên kể lại câu chuyện của mình. Nhiều người bật khóc vì họ thấy mình trong lời kể đó.

Thượng nghị sĩ Michel Masset của tỉnh Lot-et-Garonne (P) trả lời câu hỏi của những người hồi hương Đông Dương, bà Nina Douart-Sinnouretty, ông Daniel Frèche (chủ tịch hội CEP-CAFI), Sainte-Livrade-sur-Lot, Pháp, ngày 15/08/2025. © RFI / Thu Hằng

Báo cáo về dự luật Tổ quốc ghi công và bồi thường thiệt hại chỉ là một trong số các hoạt động tưởng niệm vẫn được tổ chức vào dịp này. Sau các buổi lễ cầu nguyện tại chùa và nhà nguyện ngay trong "trại", hàng trăm người con, cháu và bạn bè, dự lễ đặt vòng hoa tưởng niệm trưa 16/08.

Bia tưởng nhớ những người hồi hương Đông Dương sống và qua đời ở "trại" Sainte-Livrade-sur-Lot, Pháp, ngày 16/08/2025. © RFI / Thu Hằng

Từ khoảng 40 dãy nhà có từ năm 1956, hiện chỉ còn lại bốn dãy, trong đó có một dãy nhà bị xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập nếu không được tu sửa".

Thu Hằng

Nguồn : RFI, 17/08/2025