Philippines cáo buộc Trung Quốc đổ xyanua gần Trường Sa

Jessica Rawnsley, BBC, 14/04/2026

Philippines cáo buộc ngư dân Trung Quốc đổ chất độc xyanua xuống vùng biển xung quanh quần đảo Trường Sa, một khu vực tranh chấp gay gắt ở Biển Đông.

Ảnh tư liệu chụp các thành viên Thủy quân lục chiến Philippines trên tàu BRP Sierra Madre tại Bãi Cỏ Mây

Hôm 13/4, Manila mô tả vụ đầu độc này là một hành động "phá hoại", nhằm mục đích "tiêu diệt quần thể cá địa phương" và tước đoạt nguồn thực phẩm quan trọng của quân đội Philippines đóng tại Bãi Cỏ Mây.

Trung Quốc bác bỏ cáo buộc này, gọi đó là một "trò hề".

Lời cáo buộc này xuất phát từ nhiều năm căng thẳng và thỉnh thoảng xảy ra các cuộc đối đầu bạo lực giữa tàu thuyền Philippines và Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp.

Biển Đông là tâm điểm của tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc, Philippines và các quốc gia khác.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho rằng cáo buộc này "hoàn toàn không thể tin được và thậm chí không đáng để bác bỏ".

Ông nói thêm : "Philippines đã quấy rối bất hợp pháp các tàu cá Trung Quốc đang tham gia hoạt động đánh bắt cá bình thường".

Hội đồng An ninh Quốc gia Philippines (NSC) cho hay vụ đầu độc bị cáo buộc bắt đầu từ năm ngoái xung quanh Bãi Cỏ Mây, một phần của quần đảo Trường Sa ở Biển Đông.

Rạn san hô này là nơi đặt một tiền đồn quân sự nhỏ của Philippines trên tàu BRP Sierra Madre, một con tàu cũ kỹ từ thời Thế chiến II được cố tình mắc cạn ở đó vào năm 1999 để khẳng định chủ quyền của Manila đối với lãnh thổ này.

Phó tổng giám đốc NSC Cornelio Valencia nói việc sử dụng xyanua nhằm mục đích "giết chết các quần thể cá địa phương, tước đoạt nguồn thực phẩm quan trọng của các nhân viên Hải quân".

Ông nói trong một cuộc họp báo hôm 13/4 rằng hành động này cũng gây ra rủi ro về sức khỏe cho binh lính bằng cách làm ô nhiễm nước và cá, và có thể làm hư hại các rạn san hô giúp nâng đỡ nền móng cấu trúc của tàu.

Ông Valencia nói thêm rằng Manila đã nêu vấn đề đầu độc bị cáo buộc với Bắc Kinh trong một cuộc họp gần đây nhưng chưa nhận được phản hồi chính thức nào.

Hội đồng An ninh Quốc gia dự định đệ trình một báo cáo lên Bộ Ngoại giao, báo cáo này có thể làm cơ sở cho một công hàm phản đối ngoại giao.

Hải quân và lực lượng bảo vệ bờ biển đã được lệnh tăng cường tuần tra trong khu vực.

Người phát ngôn Hải quân Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết quân đội Philippines đã thu giữ 10 chai xyanua từ các ghe đò được cho là xuất phát từ các tàu đánh cá Trung Quốc vào tháng 2, tháng 7 và tháng 10 năm ngoái.

Ông nói thêm các nhân viên quân sự đã phát hiện một nhóm lái đò Trung Quốc khác đầu độc vùng biển gần bãi cạn vào tháng trước và các mẫu sau đó đã cho kết quả dương tính với xyanua.

Từ lâu, việc đánh bắt bằng xyanua đã được sử dụng tại một số khu vực ở Đông Nam Á nhằm làm cá tê liệt hoặc chết, chủ yếu để buôn bán hải sản tươi sống.

Theo luật pháp Philippines và các quy định chung trong khu vực, hành vi này bị nghiêm cấm hoàn toàn vì gây ra những tác động hủy diệt đối với hệ sinh thái biển.

Biển Đông là trung tâm của các tranh chấp lãnh thổ chồng chéo giữa Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Đài Loan, Malaysia và Brunei.

Đây là tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng và là nơi có ngư trường trù phú, hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu người trong khu vực. Hơn một nửa số tàu đánh cá trên thế giới hoạt động trong khu vực này.

Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa cũng được cho là nằm trên các mỏ tài nguyên thiên nhiên và trữ lượng năng lượng tiềm năng.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, bất chấp phán quyết năm 2016 của tòa án quốc tế cho rằng tuyên bố chủ quyền rộng lớn của nước này không có cơ sở pháp lý. Bắc Kinh đã bác bỏ phán quyết này.

Philippines viện dẫn vị trí địa lý gần quần đảo Trường Sa làm cơ sở chính cho tuyên bố chủ quyền của mình đối với một phần của nhóm đảo này.

Cả Philippines và Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough (được gọi là đảo Hoàng Nham theo tiếng Trung) - cách Philippines hơn 160 km và cách Trung Quốc khoảng 800 km.

Tàu BRP Sierra Madre bị mắc cạn

Căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh đã leo thang mạnh trong những năm gần đây.

Vào tháng 6/2024, lực lượng bảo vệ bờ biển Trung Quốc, được trang bị dao và gậy, đã lên tàu hải quân Philippines gần Bãi Cỏ Mây trong một cuộc đụng độ bạo lực khiến một số thủy thủ Philippines bị thương.

Trung Quốc đã nhiều lần tìm cách ngăn chặn các nhiệm vụ tiếp tế của Philippines cho tàu chiến Sierra Madre bị mắc cạn.

Tuần trước, Philippines đã tổ chức các cuộc tập trận trên biển chung với Mỹ và Úc tại vùng biển tranh chấp, trước thềm cuộc tập trận Balikatan thường niên. Nhật Bản cũng sẽ tham gia với tư cách là một bên tham gia đầy đủ trong năm nay.

Bắc Kinh đã nhiều lần chỉ trích các cuộc tập trận như vậy, cho rằng chúng làm gia tăng căng thẳng khu vực.

Vào tháng 3, Philippines đã ký một thỏa thuận quân sự với Pháp, theo đó Paris sẽ cử một đội quân gồm 15 đến 20 binh sĩ tham gia cuộc tập trận Balikatan vào ngày 20/4.

Jessica Rawnsley

Nguồn : BBC, 14/04/2026

************************

Mỹ, Úc, Philippines tập trận chung tại Biển Đông lần thứ hai trong năm, có gì đáng chú ý ?

BBC, 13/04/2026

Mỹ và Úc đã cùng Philippines thực hiện cuộc tập trận chung trên biển lần thứ hai tại Biển Đông trong năm nay, giữa lúc căng thẳng với Trung Quốc tại vùng biển đang này vẫn tiếp tục gia tăng.

Tàu BRP Rajah Sulayman (tiền cảnh) của Hải quân Philippines dẫn đầu đội hình di chuyển trước tàu HMAS Toowoomba (156) của Hải quân Hoàng gia Úc và tàu BRP Melchora Aquino (màu trắng phía xa) của Tuần duyên Philippines trong hoạt động hợp tác hàng hải đa phương từ ngày 9-12/4

Theo thông tin từ Quân đội Philippines, cuộc diễn tập kéo dài bốn ngày, từ ngày 9-12/4, quy tụ các tàu chiến, máy bay chiến đấu và máy bay trinh sát trong một loạt hoạt động phối hợp nhằm tăng cường năng lực phòng thủ trên biển.

Trong một thông cáo, Đại tá Xerxes Trinidad, người đứng đầu văn phòng công vụ của Quân đội Philippines, cho biết Hoạt động Hợp tác Hàng hải Đa phương (MMCA) này đánh dấu cuộc tập trận thứ hai trong năm nay giữa ba quốc gia và là lần thứ 16 tính tổng cộng từ trước đến nay.

Phía Philippines đã triển khai tàu tuần tra xa bờ BRP Rajah Sulayman của Hải quân, cùng các máy bay chiến đấu FA-50, máy bay A-29B Super Tucano, C-208B và trực thăng tìm kiếm cứu nạn Sokol của Không quân.

Tuần duyên Philippines cũng tham gia với tàu phản ứng đa năng lớn nhất của họ mang tên BRP Melchora Aquino.

Lực lượng Quốc phòng Úc đã cử tàu hộ vệ lớp Anzac HMAS Toowoomba, với sự hỗ trợ của trực thăng MH-60R và máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon thuộc Không quân Hoàng gia Úc.

Trong khi đó, phía Mỹ đóng góp tàu đổ bộ tấn công lớp Whidbey Island USS Ashland của Hải quân, vẫn theo thông cáo của Quân đội Philippines.

Phía quân đội Philippines cho biết địa điểm diễn ra cuộc tập trận là Biển Tây Philippines, trong khi thông cáo từ quân đội Mỹ cho biết "sự kiện diễn ra trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines" (EEZ).

Biển Tây Philippines là tên gọi mà Philippines đặt cho phần phía đông của Biển Đông.

Một chiếc trực thăng MH-60R Seahawk thực hiện bài tập chụp ảnh ghi lại các hoạt động phối hợp của đội tàu mặt nước trong cuộc tập trận

Cuộc tập trận đa phương "tập trung vào các kỹ năng hàng hải thiết yếu, bao gồm các cuộc diễn tập liên lạc, các hoạt động nâng cao nhận thức về lĩnh vực hàng hải và hỗ trợ việc dỡ hàng thiết bị từ Manila đến Puerto Princesa, Philippines", thông cáo của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Hoa Kỳ hôm 12/4 cho biết.

"Chúng tôi hoan nghênh mọi cơ hội được thực thi các hoạt động trên biển cùng các đồng minh Úc và Philippines, đồng thời củng cố cam kết của mình đối với an ninh trong khu vực", Trung tá Adam Peeples, hạm trưởng tàu USS Ashland, được trích lời trong thông cáo.

Theo Quân đội Philippines, điểm đáng chú ý trong cuộc tập trận lần này là việc vận chuyển bốn thiết bị của Lữ đoàn Công binh Hải quân Philippines – điều mà họ cho là một "hoạt động thực tế về khả năng tương tác hậu cần" giữa Quân đội Philippines và Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Hoa Kỳ.

Các thiết bị trên bao gồm :

• 1 máy xúc lật
• 1 cần cẩu kính thiên văn
• 2 máy trộn bê tông từ Vịnh Manila đến thành phố Puerto Princesa, tỉnh Palawan

Hình ảnh trong cuộc tập trận từ ngày 9-12/4 do Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương công bố

Vài ngày trước khi tham gia diễn tập cùng Mỹ và Philippines, tàu HMAS Toowoomba cũng có mặt tại đợt huấn luyện chung giữa Úc và các đối tác thuộc Hải quân Nhân dân Việt Nam vào đầu tháng này, ngay sau chuyến thăm cảng Đà Nẵng từ ngày 28-31/3, theo Bộ Quốc phòng Úc.

Ở thời điểm đó, Thượng úy Max Pappin của tàu HMAS Toowoomba chia sẻ rằng đây là "một trải nghiệm vô cùng bổ ích", khi ông có cơ hội làm việc với một lớp tàu "mà tôi chưa từng làm việc cùng" của Hải quân Việt Nam.

Hà Nội đã cử tàu 275 của Hải quân Nhân dân Việt Nam tham gia diễn tập, vốn là một loại tàu pháo lớp TT-400TP do Việt Nam tự thiết kế và đóng mới.

Các thủy thủ trên tàu HMAS Toowoomba vẫy tay chào một tàu của Hải quân Nhân dân Việt Nam sau khi kết thúc hoạt động huấn luyện vào đầu tháng 4/2026

Trước đó, vào giữa tháng Hai, ba nước Mỹ, Úc và Philippines đã cùng thực hiện một cuộc tập trận kéo dài hai ngày cũng trong khu vực EEZ của Philippines.

Vào thời điểm đó, quân đội Philippines có sự tham gia của tàu BRP Diego Silang cùng trực thăng AW109 đi kèm của Hải quân Philippines ; bên cạnh tàu tuần tra BRP Teresa Magbanua của Tuần duyên.

Phía Hoa Kỳ cử tàu khu trục USS Dewey và máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon của Hải quân Hoa Kỳ.

Phía Úc có tàu HMAS Toowoomba, cùng sự hỗ trợ của máy bay Poseidon.

"Sự tham gia của Úc khẳng định cam kết của chúng tôi đối với việc hợp tác khu vực và quốc tế nhằm hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng", theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Úc hôm 17/2.

Cuộc diễn tập từ ngày 9-12/4 giữa ba nước diễn ra ngay trước thềm khai mạc cuộc tập trận quy mô lớn hằng năm mang tên Balikatan (nghĩa là "Sát cánh bên nhau" trong tiếng Tagalog của Philippines) giữa Manila và Washington vào ngày 20/4.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Nhật Bản tham gia với tư cách thành viên đầy đủ thay vì chỉ là quan sát viên, bên cạnh Úc.

Philippines và Trung Quốc đã liên tục cáo buộc lẫn nhau về một loạt vụ việc trên Biển Đông, bao gồm một cuộc va chạm vào hôm 9/4 khi Bắc Kinh bắn pháo sáng vào máy bay của Tuần duyên Philippines.

Bắc Kinh thường xuyên phản đối các hoạt động quân sự chung giữa Manila và các đối tác đồng minh trên Biển Đông, với lập luận rằng những cuộc tập trận như vậy làm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Vào tháng 5/2025, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích gay gắt Úc sau khi nước này thực hiện một cuộc tập trận chung khác tại Biển Đông cùng với Mỹ và Philippines vào cuối tháng 4/2025, đồng thời cáo buộc cả ba quốc gia đang cố tình "gây chuyện".

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm phát biểu với báo giới tại Bắc Kinh rằng Hoa Kỳ đang sử dụng Philippines như một "quân cờ" để chống lại Trung Quốc và Manila đã "lôi kéo và cấu kết với các thế lực ngoài khu vực để gây rối và phô trương sức mạnh quân sự".

Nguồn : BBC, 13/04/2026