Bộ Ngoại giao Philippines, ngày 28/03/2026, cho biết đã nối lại các cuộc đàm phán với Trung Quốc về các tranh chấp ở Biển Đông trong tuần này. Hai bên đang tìm cách bình ổn quan hệ, hướng tới hợp tác về dầu khí, giải quyết vấn đề nguồn cung ứng năng lượng và phân bón trong bối cảnh chiến tranh Trung Đông.

Một tàu hải cảnh Trung Quốc (phải) đang phun vòi rồng vào tàu BRP Datu Pagbuaya của Philippines gần đảo Thitu do Philippines quản lý ở Biển Đông vào ngày/10/2025. AP

Tại thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, trong hai ngày 27-28/03, phái đoán Philippines do thứ trưởng Ngoại giao Leo Herrera Lim dẫn đầu, đã gặp thứ trưởng Ngoại giao Tôn Vệ Đông và các đối tác Trung Quốc, trong khuôn khổ cuộc tham vấn ngoại giao lần thứ 24 và cuộc họp lần thứ 11 của Cơ chế Tham vấn Song phương về Biển Đông.

Trong tuyên bố, Manila tái khẳng định lập trường, bày tỏ lo ngại về các sự cố đe dọa đến công dân và ngư dân Philippines, nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, ngoại giao và tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 và Phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài về Biển Đông  (phủ nhận các yêu sách chủ quyền lịch sử của Trung Quốc tại khu vực tranh chấp với Philippines trên Biển Đông).

Phippines khẳng định hai nước đã có « những trao đổi ban đầu » về hợp tác dầu khí, và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm nguồn cung ứng năng lượng và phân bón, do eo biển Hormuz bị chặn, ảnh hưởng đến vận tải biển. Vài ngày trước khi phái đoàn Philippines sang Trung Quốc, tổng thống Ferdinand Marcos Jr., trả lời Bloomberg, cho rằng cuộc khủng hoảng dầu mỏ do Mỹ và Israel gây ra trong cuộc chiến với Iran có thể là “động lực” để Manila và Bắc Kinh theo đuổi việc thăm dò khí đốt chung. 

Các bên cũng đề cập đến năng lượng tái tạo, nông nghiệp và các biện pháp như miễn thị thực và tăng cường các đường bay thẳng, nhằm thúc đẩy quan hệ hai nước.

Philippines cũng cho biết hai nước cũng đã đạt được « nhiều tiến triển », « củng cố lòng tin trên biển », cũng như trong việc "liên lạc giữa lực lượng hải cảnh hai bên".

Về phần mình, theo trang CGTN, thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, Tôn Vệ Đông trong một thông cáo riêng, lên án các hành vi xâm phạm và khiêu khích gần đây, kêu gọi Philippines có những hành động « đúng mực » cụ thể để cải thiện quan hệ. Các cuộc tham vấn tiếp theo giữa ngoại trưởng hai nước dự trù diễn ra vào cuối năm nay.

Hôm nay, theo Reuters, Trung Quốc đã tiến hành tuần tra hải quân và không quân cùng lực lượng hải cảnh xung quanh bãi cản Scarborough ở Biển Đông. Bãi cạn này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, nhưng Trung Quốc cũng tuyên bố khu vực này thuộc chủ quyền của mình, theo yêu sách đường 9 đoạn.

Chi Phương