Giới nghiên cứu quân sự Trung Quốc sử dụng các mô hình Trí tuệ nhân tạo - AI hàng đầu của Mỹ để huấn luyện các hệ thống AI nội địa nhằm nâng cao năng lực quốc phòng, theo báo cáo của hãng tin Reuters, hôm nay, 31/07/2026. Các cáo buộc về vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và an toàn AI có thể sẽ là tâm điểm căng thẳng trong các cuộc đàm phán Mỹ - Trung sắp tới về Trí tuệ nhân tạo.

Trung Quốc được cho là đã sử dụng kết quả đầu ra từ các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu của Mỹ, do hai công ty OpenAI và Anthropic phát triển, để huấn luyện các hệ thống AI nội địa. Reuters - Dado Ruvic

Báo cáo của Reuters, dựa trên hơn 80 bài báo khoa học và chứng nhận quyền sở hữu trí tuệ Trung Quốc, cho biết các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã sử dụng kết quả đầu ra từ các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu của Mỹ - do hai công ty OpenAI và Anthropic phát triển - để huấn luyện các hệ thống AI nội địa. Các tài liệu cho thấy việc sử dụng rộng rãi kỹ thuật gọi là "chưng cất mô hình" (model distillation), theo đó, kết quả đầu ra từ một hệ thống AI mạnh được dùng để huấn luyện các mô hình nhỏ hơn, chuyên biệt hơn, có thể triển khai cục bộ mà không cần đến nguồn lực tính toán khổng lồ như khi xây dựng các hệ thống AI tiên tiến nhất từ ​​con số không.

Những phát hiện chưa từng được công bố này mang lại cái nhìn hiếm hoi về cách thức mà các tổ chức quân sự và an ninh tại Trung Quốc tận dụng các mô hình AI tiên tiến của Mỹ để phát triển AI trong thời gian ngắn, bất chấp nỗ lực của Washington nhằm hạn chế khả năng của Bắc Kinh tiếp cận các loại chip tiên tiến và những công nghệ chiến lược khác.

Các khảo sát của Reuters - bao gồm các nghiên cứu do Jamestown Foundation (có trụ sở tại Washington) tổng hợp và chia sẻ riêng với hãng tin này - cho thấy kỹ thuật "chưng cất mô hình" được sử dụng rộng rãi bởi các nhà nghiên cứu có liên hệ với Quân đội Trung Quốc và nhiều tổ chức quân sự khác. Kỹ thuật "chưng cất" là một quy trình phổ biến trong ngành công nghiệp Trí tuệ nhân tạo. Tranh chấp tập trung vào vấn đề "trích xuất dữ liệu trái phép" (unauthorised extraction), chứ không phải bản thân kỹ thuật chưng cất mô hình. 

Nhiều quan chức Mỹ cáo buộc một số tổ chức Trung Quốc sử dụng kỹ thuật "chưng cất" để trích xuất năng lực từ các mô hình AI của Mỹ, hành động có nguy cơ làm suy yếu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc này, cho rằng Washington đang theo đuổi "chủ nghĩa bá quyền" về AI, đồng thời cho biết các công ty Mỹ cũng từng thực hiện những hành động tương tự.

Quảng cáo

Các nhà phát triển Trung Quốc cũng phản bác cáo buộc rằng các bước tiến về AI của họ phụ thuộc vào các mô hình nước ngoài. Tuần trước, công ty khởi nghiệp AI Moonshot thông báo mô hình Kimi K3 được phát triển dựa trên năng lực của chính công ty.

Sunny Cheung, một chuyên gia nghiên cứu tại Jamestown Foundation, cho biết các nhà khoa học quân sự Trung Quốc thu thập một cách có hệ thống cách thức tư duy của các mô hình AI phương Tây để điều chỉnh và sử dụng vào mục đích giám sát mạng xã hội, tác chiến mạng và ra các quyết định mang tính chiến thuật.

Tuy nhiên, theo ông Trevor Koverko, đồng sáng lập công ty dữ liệu AI Sapien, các mô hình được xây dựng dựa trên kỹ thuật "chưng cất" có năng lực hạn chế hơn so với các mô hình gốc hay mô hình "giáo viên" (teacher models).

Trọng Thành