Cảnh sát Nepal báo động lũ lụt do nguy cơ vỡ một đập chắn nước bên phía Trung Quốc

Thanh Phương, RFI, 28/08/2026

Cảnh sát Nepal hôm nay, 28/08/2026, đã ban hành cảnh báo lũ do nguy cơ vỡ một đập chắn nước trên lãnh thổ Trung Quốc, làm phức tạp thêm công tác cứu hộ tại khu vực dãy Himalaya, chỉ hai ngày sau khi một đợt lũ quét bất ngờ khiến hơn 550 người chết và hơn 1.400 người mất tích.

Một khối lượng khổng lồ nước và bùn, bắt nguồn từ lãnh thổ Trung Quốc, đã tràn qua khu vực biên giới giữa Nepal và Tây Tạng, khiến 547 người thiệt mạng bên phía Nepal và 5 người chết bên phía Trung Quốc, theo các số liệu mới nhất. Tại Tây Tạng, truyền thông nhà nước Trung Quốc hôm qua cho biết 558 người (bao gồm 260 người nước ngoài) vẫn mất tích. Còn theo Ủy ban Du lịch Nepal, có 910 người vẫn mất tích bên phía Nepal, bao gồm công dân đến từ Ấn Độ, Ukraine, Malaysia, Anh, Canada và Úc. 

Trên mạng xã hội X hôm nay, cảnh sát Nepal thông báo : "Chúng tôi đã nhận được thông tin về việc vỡ hồ chứa ở phía Tây Tạng. Chúng tôi yêu cầu tất cả các đội an ninh, cứu hộ cũng như người dân phải luôn cảnh giác, nhanh chóng di chuyển đến nơi an toàn và báo cáo ngay nếu có sự cố xảy ra". Theo nhà chức trách, các đội cứu hộ được "khuyến cáo khẩn cấp" phải hết sức thận trọng khi mực nước lẫn bùn trên sông Bhotekoshi dâng cao tại khu vực vốn đã bị tàn phá nặng nề bởi đợt lũ trước đó. 

Quân đội Nepal thông báo đã điều động hai trực thăng để hỗ trợ sơ tán khoảng một trăm công nhân đang bị mắc kẹt trong một đường hầm đang thi công. Văn phòng Thủ tướng Nepal cho biết quân đội đã sơ tán 350 công nhân và người dân địa phương khỏi hiện trường "trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm, do thời tiết xấu và mực nước dâng cao". 

Lũ quét tại huyện Nuwakot, Nepal, ngày 26/08/2026. AP Photo/Niranjan Shrestha - Niranjan Shrestha

Từ miền bắc Nepal, đặc phái viên Emmanuel Derville gởi về bài tường trình : 

Tôi hiện đang có mặt tại thị trấn nhỏ Bidur ở miền bắc Nepal, nơi mà mọi người rất lo sợ một đợt lũ hoặc nước dâng mới sau trận lũ quét hôm thứ Tư. Chỉ mới cách đây ít phút, cảnh sát tại Bidur đã yêu cầu người dân sơ tán khỏi các khu vực gần sông và di chuyển đến những vùng đất cao hơn. Mọi người ở đây đều đang cảnh giác cao độ, thể hiện qua việc các trực thăng quân sự liên tục bay qua lại để giải cứu người bị thương và những người đã bị mắc kẹt hơn hai ngày qua, đặc biệt là trẻ em. 

Đây là ưu tiên hàng đầu của quân đội Nepal, nhưng đáng tiếc là họ thiếu các loại trực thăng hạng nặng có khả năng vận tải lớn, mà chủ yếu sử dụng trực thăng hạng nhẹ, làm chậm tiến độ sơ tán. Nepal là một nước nhỏ và chính phủ có nguồn lực hạn chế. 

Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên Nepal đối mặt với một thảm họa quy mô lớn như vậy. Nước này từng hứng chịu một trận động đất kinh hoàng vào năm 2015 và kinh nghiệm đó đã giúp họ nâng cao năng lực quản lý công tác cứu trợ thiên tai. Chẳng hạn viện trợ tài chính hiện được quản lý tập trung thông qua một quỹ do Văn phòng Thủ tướng điều hành. Rõ ràng là các cơ quan chức năng đã học được cách phối hợp hành động để tiếp cận những người bị ảnh hưởng bởi thảm họa".

Theo hãng tin AFP, bên phía Trung Quốc, nhà chức trách hôm nay thông báo các hoạt động cứu hộ tại tâm điểm của thảm họa đã bị tạm dừng, do nước đã bắt đầu tràn và chảy ra từ đập chắn về phía cửa khẩu biên giới Gyirong, khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất của thảm họa.

Tân Hoa Xã cho biết, lượng nước bị chặn lại bởi đập chắn này có thể lên tới 3 triệu mét khối trong ba ngày tới, do mưa lớn kéo dài. Trước tính chất nghiêm trọng của tình hình, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm nay đã chủ trì một cuộc họp về công tác cứu trợ, với mục tiêu "huy động mọi nguồn lực hiện có để tìm kiếm và giải cứu những người mất tích, bất kể là công dân Trung Quốc hay người nước ngoài".

Tác động của sạt lở, lũ quét trải dài 80 km đến hạ lưu

Có thể thấy quy mô khủng khiếp của vụ sạt lở, lũ quét tại biên giới Nepal-Trung Quốc thông qua hình ảnh chụp từ vệ tinh. Nhiều công ty tư nhân, trong đó có Planet Labs, đã so sánh "Trước" và "Sau" các khu vực bị nạn, nhiều nơi bị xóa sổ, đặc biệt tại hai làng Bidur và Kolpurtar ở huyện Nuwakot và Shyaphrubesi, thuộc huyện Rasuwa, xa hơn về phía bắc.

Tác động lan rộng ít nhất 80 km về phía hạ lưu tính từ địa điểm sạt lở, theo giáo sư Watanave Hidenori, Đại học Tokyo, Nhật Bản, sau khi phân tích hình ảnh vệ tinh. Việc bẩy thi thể được tìm thấy ở khu vực hạ lưu bên phía Ấn Độ, củng cố cho đánh giá này. Theo thông báo của chính quyền địa phương Ấn Độ, được AFP trích dẫn ngày 28/08, "bốn thi thể được tìm thấy" ở bang Uttar Pradesh, phía bắc Ấn Độ, ba thi thể khác được phát hiện ở Kushinagar, vùng hạ lưu, cách biên giới Ấn Độ-Nepal 70 km, "có thể là trôi theo lũ từ Nepal xuống Ấn Độ".

Thảm họa này có liên quan đến tình trạng biến đối khí hậu không ? Hiện vẫn còn quá sớm để trả lời. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, đá và băng ở các vùng núi cao có thể bị mất gắn kết vì nhiệt độ tăng cao. Trả lời RFI ngày 28/08, nhà khoa học Prashant Baral, chuyên nghiên cứu về sông băng tại Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi tích hợp ở Kathmandu, Nepal, giải thích :

"Chúng tôi cần tiến hành các nghiên cứu chi tiết về nhiệt độ không khí và nền đất để xác định liệu thảm họa này có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu hay không. Nhưng có một điều chắc chắn, tình trạng Trái Đất ấm lên đã làm thay đổi cấu trúc sông băng, các hồ băng và lớp băng vĩnh cửu tại khu vực núi cao. Những biến đổi này làm gia tăng nguy cơ xảy ra kiểu thảm họa như này. Tần suất cũng như mức độ khốc liệt của các hiện tượng này có thể liên quan đến nhiệt độ tăng cao.

Trong bối cảnh này, thật là nghịch lý khi thấy các công trình hạ tầng như đập thủy điện, khu dân cư và khu du lịch lại được xây dựng ở những vùng núi ngày càng cao. Có thể thấy rõ ràng biến đổi khí hậu đang đe dọa cuộc sống và sinh kế của hàng triệu người dân ở khu vực Himalaya".

Thanh Phương

*****************************

Biên giới Nepal-Trung Quốc tan hoang sau trận lũ quét kinh hoàng

Phan Minh, RFI, 27/08/2026

Theo thống kê mới nhất, hơn 360 người đã thiệt mạng và hơn 1.400 người mất tích, sau khi một lượng lớn bùn đất và đá tràn xuống một con sông ở dãy Himalaya vào hôm qua, 26/08/2026, gây ra lũ quét tại khu vực biên giới giữa Nepal và vùng Tây Tạng của Trung Quốc.

Lũ quét kinh hoàng tại biên giới Nepal-Trung Quốc : Hơn 360 người chết, hơn 1.400 người mất tích

Theo thống kê mới nhất, hơn 360 người đã thiệt mạng và hơn 1.400 người mất tích, sau khi một lượng lớn bùn đất và đá tràn xuống một con sông ở dãy Himalaya vào hôm qua, 26/08/2026, gây ra lũ quét tại khu vực biên giới giữa Nepal và vùng Tây Tạng của Trung Quốc.

Lũ bùn phủ kín các tòa nhà tại Trishuli, huyện Nuwakot, Nepal, ngày 26/08/2026. © Navesh Chitrakar / Reuters

Hiện đã có 359 người được xác nhận tử vong bên phía Nepal và 3 người bên phía Trung Quốc. Số người thiệt mạng rất có thể sẽ tăng thêm do còn hàng trăm người mất tích ở cả hai bên Nepal và Tây Tạng Trung Quốc. Theo truyền hình Nhà nước Trung Quốc, số người mất tích ở Tây Tạng là 558 người, trong đó có 260 công dân nước ngoài. Bên Nepal, số người bị mất tích hiện là 910, trong đó có 517 công dân nước ngoài, đến từ hơn 20 quốc gia, đông nhất là từ Ấn Độ và Trung Quốc.

Tại Nepal, nhiều trực thăng đã được huy động để hỗ trợ lực lượng cứu hộ tìm kiếm người mất tích và vận chuyển hàng cứu trợ khẩn cấp đến hàng nghìn người đang bị cô lập sau thảm họa. Hai huyện Rasuwa và Nuwakot, thuộc diện nghèo nhất đất nước, là những khu vực bị tác động nặng nề nhất. Nhiều người dân đã mất nhà cửa cũng như kế sinh nhai sau thảm họa.

Tổ chức Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế đã giải ngân hơn 1 triệu euro để hỗ trợ các đội cứu hộ và cung cấp viện trợ nhân đạo cho người dân bị ảnh hưởng. Tommasso Della Longa, phát ngôn viên của tổ chức, cho biết :

Trước mắt, ưu tiên của chúng tôi là cung cấp nơi trú ẩn khẩn cấp, nước uống và các nhu yếu phẩm thiết yếu. Chúng tôi đã phân phát bạt che, nệm, túi sơ cứu và hỗ trợ về y tế. Vì vậy, cần trang bị cho các đội cứu trợ những phương tiện, thiết bị cần thiết để họ có thể giúp đỡ những người dân bị tác động bởi thiên tai. Đồng thời cũng cần khôi phục "mối liên kết gia đình", tức là bảo đảm cho các gia đình bị chia cắt được đoàn tụ trở lại.

Chúng tôi cũng bắt đầu suy nghĩ về giai đoạn tiếp theo, bởi đây không chỉ là một hoạt động cứu trợ khẩn cấp, mà còn là một chương trình ứng phó trong trung hạn và dài hạn. Chương trình này rất có thể sẽ bao gồm hỗ trợ tài chính, thay vì mọi người nhận một gói hàng giống nhau, họ sẽ nhận được một khoản tiền như nhau, sau đó tùy theo những ưu tiên của từng gia đình sẽ tự quyết định cách sử dụng khoản tiền đó.

Dựa trên những hình ảnh vệ tinh do công ty Planet Labs cung cấp, các chuyên gia cho rằng thảm họa có thể bắt nguồn từ việc một khối băng ở phần dưới của sông băng bị tách ra, sau đó rơi xuống đáy thung lũng ở độ cao thấp hơn vài trăm mét, kéo theo một lượng lớn bùn đất và đá tràn xuống hạ lưu.

Lũ lụt xảy ra thường xuyên hơn tại Nam Á

Đây không phải là sự cố đơn lẻ, bởi vùng Nam Á đã liên tục hứng chịu lũ lụt từ nhiều năm qua, theo giải thích của thông tín viên trong khu vực Emmanuel Derville từ New Delhi :

Trong khi các khu rừng Châu Âu đang bốc cháy thì Nam Á lại phải hứng chịu lũ lụt. Trước tiên là khu vực Gilgit-Baltistan của Pakistan, nằm ở phía tây dãy Himalaya, hứng chịu lũ lụt vào tháng Bảy. Bang Himachal Pradesh của Ấn Độ, nằm trong khu vực này, cũng bị những trận lũ tương tự. Hậu quả là hơn 200 người thiệt mạng trong vòng hai tháng. Còn tại Assam, một khu vực ở miền đông Ấn Độ, lũ lụt đã khiến khoảng 100 người thiệt mạng trong năm tuần qua.

Tất cả những khu vực này đều có các con sông bắt nguồn từ dãy Himalaya, nơi còn được mệnh danh là "tháp nước của Châu Á". Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang đẩy nhanh quá trình tan chảy của các sông băng. Tại dãy Himalaya và vùng Hindu Kush lân cận, các sông băng đã giảm 12% diện tích trong giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2020. Khi kết hợp với mùa mưa, quá trình tan băng làm gia tăng tình trạng xói mòn, làm tăng lưu lượng nước của các con sông và mực nước trong các hồ băng. Trong 20 năm qua, lũ lụt đã xảy ra thường xuyên hơn và gây thiệt hại nghiêm trọng hơn về nhân mạng.

Phan Minh