Theo Nhà Trắng, Tehran "hoãn hành quyết 800 người biểu tình", ba nước Vùng Vịnh khuyên Mỹ không tấn công Iran

Trọng Thành, RFI, 16/01/2026

Nhà Trắng hôm qua, 15/01/2026, bảo đảm rằng chính quyền Iran đã đình chỉ hành quyết 800 người biểu tình, do đe dọa can thiệp quân sự của tổng thống Donald Trump, trong lúc ba nước dầu mỏ vùng Vịnh đã vận động ráo riết để chính quyền Mỹ không biến đe dọa thành hành động. 

Những phụ nữ dưới một biểu ngữ có hình ảnh những bàn tay nắm chặt quốc kỳ Iran như một dấu hiệu của lòng ái quốc tại Tehran, Iran, ngày 14/01/2026. AP - Vahid Salemi

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo : "Tổng thống hôm nay đã biết việc 800 vụ hành quyết, theo kế hoạch, đã được đình chỉ hôm qua (ngày 14/01)" đồng thời cảnh báo "mọi biện pháp vẫn đang được tổng thống xem xét". Bà Leavitt nhắc lại là tổng thống Trump đã đe dọa Tehran về "những hậu quả nghiêm trọng", nếu việc đàn áp người biểu tình tiếp diễn. 

Theo một quan chức cao cấp Saudi Arabia, được AFP dẫn lời, ba nước dầu mỏ vùng Vịnh, gồm Saudi Arabia, Qatar và Oman, "đã có các nỗ lực ngoại giao dồn dập" đêm hôm qua để tổng thống Trump "cho Iran một cơ hội". Ba nước vùng Vịnh cũng cảnh báo Mỹ về "những hậu quả dây chuyền nghiêm trọng", nếu Washington tấn công Iran.

Về phản ứng của chính quyền Iran, thông tín viên Siavosh Ghazi từ Tehran cho biết cụ thể :

"Iran chưa chính thức phản hồi về tuyên bố của người phát ngôn Nhà Trắng, nhưng một số phương tiện truyền thông Nhà nước đã gọi đó là những lời lẽ lố bịch. Cho đến nay, các cơ quan tư pháp Iran vẫn chưa công bố bất kỳ thông tin nào về các bản án đã được tuyên, đối với những người biểu tình bị bắt giữ trong ba tuần qua, đặc biệt là các bản án tử hình.

Tuy nhiên, người đứng đầu ngành tư pháp hôm thứ Năm, 15/01, đã nhắc lại rằng những người phạm tội bạo lực sẽ được xét xử trước. Những cá nhân này có thể phải đối mặt với án tử hình vì tội Moharebeh, có nghĩa là chống lại Thượng đế. Đêm qua, các lực lượng chống bạo động đã được triển khai tại các quảng trường và đại lộ chính của Tehran để ngăn chặn bất kỳ cuộc biểu tình nào.

Hàng ngày, chính quyền đều thông báo về việc bắt giữ các cá nhân bị cáo buộc là thành viên của các nhóm vũ trang, cũng như việc thu giữ vũ khí ở Tehran và nhiều thành phố khác. Đài truyền hình Iran đã bắt đầu phát sóng lời thú tội của những người biểu tình bị bắt giữ trong những tuần gần đây, những người có thể phải đối mặt với các bản án rất nặng nề.

Cuối cùng, các phương tiện truyền thông chính thức, trích dẫn các nguồn tin an ninh, khẳng định rằng các kênh truyền hình tiếng Iran, như Iran International và Manoto, phát qua vệ tinh và được nhiều người xem ở Iran, là công cụ của các nhóm khủng bố, và bất kỳ ai hợp tác với các phương tiện truyền thông này, đặc biệt là bằng cách gửi video, sẽ bị kết án tới 15 năm tù".

Tại một phiên họp của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc hôm qua, hai nhà ly khai Iran đã phê phán cộng đồng quốc tế không khẩn trương hành động trước các đàn áp đẫm máu tại Iran.

Trọng Thành

***************************

Iran gây nhiễu Starlink của người biểu tình, Trump và Musk không ngồi yên

Phan Minh, RFI, 16/01/20256

Tầm ảnh hưởng của công ty vệ tinh Starlink ở Iran cũng như ở Venezuela đã đóng vai trò quan trọng giúp nhà tỷ phú Elon Musk và tổng thống Mỹ Donald Trump xích lại gần nhau. Tổng thống Trump đã kêu gọi Elon Musk giúp đỡ những người biểu tình Iran lách những biện pháp cắt internet do chính quyền ban hành, nhấn mạnh vai trò quan trọng của công ty vệ tinh Starlink của nhà tỷ phú trong chính sách đối ngoại của Mỹ.

Các cột ăng-ten vệ tinh Starlink được trưng bày tại Triển lãm Điện tử Quốc tế (IFA) ở Berlin, Đức, ngày 31/08/2023. AFP - Odd Andersen

Chính quyền Tehran đã cắt kết nối internet của 90 triệu người hôm 08/01/2026 nhằm dập tắt các cuộc biểu tình lớn chống chính quyền trên toàn quốc. Lệnh phong tỏa internet đã tác động ít nhiều đến dịch vụ vệ tinh Starlink mà người dân Iran sử dụng để lách tình trạng internet bị kiểm duyệt, tổ chức biểu tình và giao tiếp với thế giới bên ngoài.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết hôm 12/01 rằng tổng thống Trump đã trò chuyện với Elon Musk về việc khôi phục mạng lưới Starlink ở Iran. Vấn đề này đã được đưa ra thảo luận tại công ty mẹ của Starlink là SpaceX, và Elon Musk cho biết hoàn toàn nhất trí khôi phục kết nối internet tại Iran và đã bật đèn xanh cho các kỹ sư của mình bắt tay vào việc này.

Trước đó một hôm, Donald Trump đã nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One rằng chính phủ Mỹ đang cân nhắc hợp tác với Elon Musk để phá vỡ tình trạng internet bị phong tỏa ở Iran. Chủ nhân Nhà Trắng và nhân vật giàu nhất thế giới đã xích lại gần nhau trong những tháng gần đây sau khi mối quan hệ của họ đổ vỡ một cách ngoạn mục vào tháng 06/2025. Donald Trump phát biểu : "Chúng ta có thể nối lại internet, nếu điều đó có thể. Tôi sẽ gọi cho Elon Musk ngay khi xong cuộc trò chuyện với mọi người".

Mehdi Yahyanejad, đồng sáng lập tổ chức phi lợi nhuận chuyên hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ tự do internet NetFreedom Pioneers, cho biết về vai trò của công nghệ này đối với những người biểu tình ở Iran : "Starlink gần như là cách duy nhất để duy trì kết nối, để gửi tin tức ra khỏi đất nước. Tất cả những video và hình ảnh được phát tán trong những ngày qua đều được gửi qua Starlink".

Việc Donald Trump kêu gọi Elon Musk can thiệp vào mạng lưới internet của Iran phản ánh quyền lực ngày càng tăng của nhà tỷ phú ở mức toàn cầu thông qua công ty vệ tinh của ông. Với hơn 9.000 vệ tinh, Starlink hiện là dải vệ tinh lớn nhất thế giới, mang lại khả năng độc đáo cho phép mọi cá nhân giao tiếp ở những nơi xa xôi hoặc bị chính quyền kiểm duyệt.

Clayton Swope, phó giám đốc Dự án An ninh Hàng không vũ trụ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết : "Starlink có khả năng giúp mọi người kết nối kể cả khi chính quyền của họ muốn ngăn chặn điều đó. Vì vậy, khi lợi ích của Mỹ là giúp các quốc gia giao tiếp với thế giới bên ngoài, điển hình là Iran, thì chỉ có một vài công ty có khả năng làm điều đó, và Starlink là công ty tiên phong".

Vào đêm Elon Musk ăn tối cùng Donald Trump và đệ nhất phu nhân Melania Trump, Starlink cho biết đã cung cấp dịch vụ băng thông rộng miễn phí ở Venezuela sau khi Mỹ bắt giữ tổng thống Nicolas Maduro. Starlink cũng đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quân đội Ukraine trong cuộc chiến chống lại sự xâm lược của Nga, với một phần kinh phí do Lầu Năm Góc chi trả.

Các nhóm bảo vệ nhân quyền cho biết hôm 11/01 rằng hàng trăm người biểu tình đã thiệt mạng ở Iran trong một trong những cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo được thành lập vào năm 1979. Donald Trump đang cân nhắc các phương án phản ứng, bao gồm các lựa chọn quân sự, và cho biết một cuộc gặp giữa hai nước đang được tổ chức, nhưng Mỹ có thể hành động sớm hơn. Một đại diện của chính quyền Iran đã không phản hồi yêu cầu bình luận ngay lập tức, nhưng hôm 08/01, bộ Ngoại Giao nước này đã cáo buộc Mỹ can thiệp vào công việc nội bộ của đất nước.

Ahmad Ahmadian, giám đốc điều hành của tổ chức phi lợi nhuận Holistic Resilience có trụ sở tại Mỹ, cho biết trong bối cảnh chính quyền Iran đã liên tục can thiệp vào dịch vụ Starlink trong nhiều năm qua, Nhà nước Hồi giáo đã sử dụng một phương pháp mới và mạnh mẽ để cắt internet ở thủ đô Tehran, liên quan đến khả năng tải dữ liệu và gửi thông tin, hình ảnh của các cuộc biểu tình ra khỏi đất nước : "Tôi tin rằng họ đang sử dụng một số công cụ gây nhiễu tần số vô tuyến cấp quân sự để gây nhiễu tín hiệu, đặc biệt là gây nhiễu bất kỳ video nào, bất kỳ nội dung nào, bất kỳ báo cáo nào từ Iran".

Kimberly Burke, thuộc công ty tư vấn Quilty Space, cho biết chính phủ Iran đang làm suy yếu dịch vụ internet của Starlink, khiến việc sử dụng trở nên khó khăn : "Họ không cần một công tắc hủy diệt để làm tê liệt mạng lưới internet. Họ chỉ cần làm cho đường chuyền không ổn định, chậm và không đáng tin cậy đến mức gần như không hoạt động. Hãy nghĩ đến tốc độ kết nối dial-up không ổn định".

NasNet, một nhóm chuyên gia giúp người dân Iran kết nối với Starlink, cho biết hôm 10/01 trên mạng X rằng đội ngũ kỹ thuật của Starlink đã có thể giảm thiểu tình trạng nhiễu sóng sau khi cập nhật phần mềm : "Vấn đề gây nhiễu là một trò chơi mèo vờn chuột không ngừng nghỉ. Do đó, tình hình lại có thể thay đổi hoặc thậm chí trở nên tồi tệ hơn". NasNet cũng cho biết hôm 12/01 rằng Starlink hiện cho phép người dùng mới lập tài khoản ở Iran kết nối internet miễn phí trong 24 giờ, trong khi trước đó là 1 giờ. Các nhóm hoạt động cũng thúc đẩy Starlink kéo dài dịch vụ miễn phí ở Iran, như đã làm ở Venezuela.

Elon Musk đã đề nghị cung cấp quyền truy cập Starlink để ứng phó với các cuộc xung đột toàn cầu, các thảm họa thiên nhiên hoặc trong những thời kỳ bất ổn. Ông đã sử dụng mạng lưới này như một công cụ ngoại giao và coi đó là cái phao cho những người bị tác động bởi cháy rừng, bão hoặc những người cần kết nối internet.

Vào tháng này, sau cuộc đột kích của Mỹ dẫn đến việc bắt giữ Nicolas Maduro, Starlink cho biết sẽ triển khai dịch vụ băng thông rộng miễn phí ở Venezuela đến ngày 03/02, một hành động "ủng hộ người dân Venezuela", theo Elon Musk. Nhà tỷ phú đã ủng hộ mạnh mẽ sự can thiệp của Mỹ tại Venezuela, công khai chúc mừng Donald Trump về kết quả cuộc đột kích, đồng thời củng cố sự hòa giải giữa hai người.

Sau khi phục vụ trong chính quyền Trump với vai trò là cố vấn chủ chốt cho tổng thống, làm dấy lên làn sóng tẩy chay các công ty của ông, Elon Musk đã rời chính phủ liên bang vào mùa xuân năm ngoái. Không lâu sau đó, ông đã có một cuộc khẩu chiến công khai với Donald Trump xoay quanh dự luật "One Big Beautiful Bill", đỉnh điểm của một loạt mâu thuẫn với các quan chức trong chính quyền. Sau đó, Elon Musk gác lại kế hoạch thành lập một đảng lớn thứ ba trong chính trường Hoa Kỳ và quay trở lại hàng ngũ đảng Cộng Hòa.

Trước đây, Elon Musk từng thể hiện thái độ thách thức chính quyền các nước tìm cách chặn Starlink. Năm 2021, khi đề cập đến việc sử dụng Starlink tại Afghanistan hoặc các quốc gia khác nơi chính quyền cấm dịch vụ này, Elon Musk đã đăng một đoạn tweet : "Họ có thể giơ nắm đấm lên trời". Đáp lại một bài đăng khác trên X vào tháng Sáu, gợi ý Starlink cung cấp internet cho người dân Iran, Elon Musk đã viết : "Các chùm sóng đã được kích hoạt".

Trong nhiều năm qua, các quan chức Iran đã phản đối việc Starlink cho phép người dùng trong nước kết nối với internet vệ tinh của hãng. Tehran đã đệ đơn kiện lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) của Liên Hiệp Quốc. Năm ngoái, cơ quan này đã ra phán quyết ủng hộ lập trường của chính quyền Iran. Tuy nhiên, cơ quan này không có quyền cưỡng chế buộc Starlink phải ngừng cung cấp dịch vụ trên lãnh thổ Iran.

Nguồn : The Washington Post

Phan Minh

***************************

Iran tạm hoãn hành quyết người biểu tình, tổng thống Mỹ khẳng định Tehran "đã ngừng thảm sát"

Thanh Hà, Thu Hằng, RFI, 15/01/2026

Sáng nay, 15/01/2026, chính quyền Tehran bác bỏ tin một thành viên tổ chức bảo vệ nhân quyền Iran Hengaw bị bắt cuối tuần trước đã bị "tuyên án tử hình và đã bị hành quyết" hôm qua. Erfan Soltani, 26 tuổi, là một trong những trường hợp mà Mỹ quan tâm. Cử chỉ hòa hoãn của Tehran trái ngược với tuyên bố cứng rắn của ngoại trưởng Iran. Trả lời đài truyền hình Mỹ CNN hôm qua, ông Abbas Araghchi xác nhận chính quyền "hoàn toàn làm chủ tình hình".

Ảnh lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tại Quảng trường Enghelab (Cách mạng) ở Tehran, Iran, ngày 14/01/2026. © AFP/Atta Kenare

Thống kê mới nhất của tổ chức nhân quyền Iran Human Rights, trụ sở tại Na Uy, xác nhận đã có hơn 3.400 người thiệt mạng tại Iran từ đầu phong trào biểu tình và đây chỉ là con số "tối thiểu". Trong hơn 2 tuần qua, chính quyền Tehran đã bắt giữ ít nhất 10.000 người.

Hôm qua, tại Washington, tổng thống Donald Trump khẳng định theo nhiều "nguồn tin đáng tin cậy từ Iran", "các đợt tàn sát (người biểu tình Iran) đã chấm dứt" và Hoa Kỳ vẫn theo dõi sát hồ sơ Iran. 

Trong khi đó, Awyar Shekhi, thành viên tổ chức Hengaw, trả lời RFI Pháp ngữ, lên án chế độ đang mạnh tay trấn áp người biểu tình :

"Chúng tôi chưa từng chứng kiến mức độ tàn bạo như vậy của chính phủ Iran đối với những người biểu tình. Đây là lần đầu tiên sau một thời gian dài đã xảy ra một cuộc thảm sát hàng loạt tại các thành phố lớn, đặc biệt là ở thủ đô Tehran. Chúng tôi được biết rằng quân đội đã được điều đến hầu hết các thành phố và mọi cuộc tụ tập đều bị cấm. Một số cuộc biểu tình đã được ghi nhận, nhưng với quy mô nhỏ, do có lệnh cấm và chủ yếu diễn ra vào ban đêm. Biểu tình không còn quy mô như lúc ban đầu, nhưng chúng tôi đã nhận được thông tin rằng các cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn dưới hình thức những nhóm tụ tập nhỏ".

Mỹ điều hàng không mẫu hạm từ Biển Đông đến Trung Đông

Tình hình Iran tiếp tục căng thẳng : Sáng sớm nay chính quyền Tehran đã tạm thời đóng cửa không phận trong nhiều tiếng đồng hồ, ảnh hưởng đến các chuyến bay.

Trong bối cảnh căng thẳng này, nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ USS Abraham Lincoln, vừa mới tới Biển Đông, đã được điều đến Trung Đông trong khu vực quản lý của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ CENTCOM, theo tin mà Kellie Meyer, phóng viên Nhà Trắng của News Nation, đăng trên mạng X ngày 14/01/2026, trích dẫn một nguồn tin nắm rõ hồ sơ. Hiện tại, chưa một quan chức Mỹ nào xác nhận thông tin tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang đến Trung Đông.

Trước đó, ngày 11/01, đài TV5 Monde phân tích một số yếu tố khiến Washington do dự tấn công Iran, trong đó có việc Mỹ hiện không có đội tàu sân bay ở Trung Đông, trong khi đây là yếu tố chủ chốt cho một chiến dịch có quy mô lớn. Việc di chuyển sẽ dễ dàng bị tình báo phát hiện.

Trước "tình hình căng thẳng trong vùng", theo giải thích của Qatar, một phần nhân viên Mỹ tại căn cứ Al-Udeid ở Qatar đã được lệnh rời khỏi khu vực trước tối 14/01. Nhiều nước (Ấn Độ, Tây Ban Nha…) kêu gọi công dân rời khỏi Iran ngay lập tức, "bằng mọi phương tiện có thể". Pháp lên án "tình trạng bạo lực không thể chấp nhận được" và khuyến cáo công dân không đến Iran. Trưa nay tổng thống Emmanuel Macron chủ trì một cuộc họp Hội Đồng Quốc Phòng tại điện Elysée về tình hình Iran và Greenland. Anh Quốc "tạm thời đóng cửa" đại sứ quán ở Tehran.

Ngoại trưởng các nước G7, cùng đại diện của Liên Hiệp Châu Âu, đe dọa ban hành thêm "nhiều biện pháp hạn chế" đối với Tehran. Thông cáo của G7 "lên án việc cố ý sử dụng bạo lực và việc người biểu tình bị giết hại, bị bắt giữ tùy tiện và là nạn nhân của các chiến thuật hăm dọa của lực lượng an ninh".

Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc họp vào ngày 15/01 theo yêu cầu của Mỹ, để "thẩm định tình hình tại Iran".

Thanh Hà, Thu Hằng