Tiêu điểm
Phân tích
Mới đây, trong cuộc vận động tại Kansas ngày 19/10/2026, Trump lại khoe việc "đậu cao" trong bài thi trắc nghiệm về nhận thức : đưa một mớ hình thú vật với nào là sư tử, gấu, rắn, hưu v.v. hỏi con nào là con hưu và thế là Trump, thật là giỏi giang, chỉ ngay hình con hưu bảo đó là hưu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã đạt điểm tuyệt đối trong một bài kiểm tra nhận thức ; ông mô tả một câu hỏi trong đó mình được yêu cầu nhận diện hình ảnh của một con sư tử, một con gấu, một con rắn và một con hươu cao cổ. Ông Trump đã đề cập đến bài tập này khi nói về kết quả kiểm tra của mình.
Mà đây không phải là lần đầu. Tháng 12 năm ngoái, Trump từng khoe tài… biết hưu và, sau đó, tháng 5 năm nay, thì khoe việc mình trả lời đúng boóc con sóc giữa một mớ con này, con kia. Từ những "thành công" như thế, đầu tháng 10 thì Trump, nói theo ngôn ngữ hành chánh của bộ máy cai trị trên đất nước chúng ta, lại… tự phê hay tự "đánh giá tình hình chung" rằng ông ta "biết nhiều về mọi thứ hơn… bất cứ ai trên thế giới" [1].
Nhại theo Hồ Hữu Tường thì Trump là người "trên thông thiên văn, dưới đạt địa lý, giữa thấu rành nhân sự" nhưng, nếu thực sự "thông thiên văn", rất có thể NASA sẽ bị Trump làm phiền, bị dùng ngân sách liên bang để cầm giữ như là con tin, thúc ép cơ quan này đặt tên mình một ngôi sao nào đó, cũng như mới đây, trình độ "đạt địa lý" đã khiến ông ta mơ tưởng đến chuyện đổi tên Đại Tây Dương (Atlantic Ocean) thành "Trump Dương" (Trump Ocean) ? Nhưng cái chính ở đây là việc Trump hãnh diện đã đậu cao : tám mươi tuổi rồi mà khoe khoang cái trò động não chỉ nên dành cho học trò mẫu giáo, Trump đang khoe việc mình biết lật, biết đứng hay đã chập chững bước đi về mặt nhận thức.
Trump là một "đứa con nít khổng lồ", một đứa trẻ thích hăm dọa người khác, chưa bao giờ trưởng thành, một đứa trẻ hư trong hình hài của một người lớn.
Nuôi con ai cũng trải qua cái cảm giác xốn xang vui sướng khi con mình biết lật, biết gượng đứng lên rồi chập chững hai, ba bước đi đầu tiên. Cảm giác này kỳ diệu đến độ các nhà sư phạm "Early Education" các nước Tây phương đưa ra nguyên tắc kiểm duyệt : nếu thấy đứa trẻ lần đầu đứng được hay đi được thì giáo viên dạy trẻ phải giả vờ như chưa hề chứng kiến, phải nhường cho ba mẹ của các em cái độc quyền khám phá, tin rằng chỉ có họ mới đầu tiên chứng kiến thành tựu đầu đời của con cái mình.
Nhưng khi vị tổng thống của cường quốc số một thế giới mà hãnh diện khoe đi khoe chuyện biết đứng hay biết đi về mặt nhận thức như thế, tâm não ông ta hẳn đang có gì trục trặc. Mà cả việc tham dự một cuộc thi như thế đã cho thấy ông ta không phải là người bình thường, bởi có lâm vào những tình trạng bất thường hay trớ trêu, không mong muốn nào đó, người ta mới cực chẳng đã tham dự. Thí dụ ai đó bị vướng vào một âm mưu thâm độc, bị đối thủ hay kẻ ganh ghét dàn xếp để tống vào nhà thương điên một cách oan uổng thì, để có thể xuất viện, để hòa nhập vào đời sống xã hội bình thường, nạn nhân phải đấu tranh để được tham gia một cuộc trắc nghiệm nhận thức để chứng minh mình là người bình thường. Hoặc những tội phạm sát nhân hay ấu dâm khi tới thời hạn ân xá, muốn được ra tù thì phải để các chuyên gia tâm lý hình phạm chất vấn mà xét xem đầu óc có còn bị lệch lạc hay không.
Trump đã và đang hành xử y hệt một đứa trẻ hư đòi quà và, nếu không gào lên ăn vạ thì cũng ri rỉ khóc dai.
Tại sao Trump cứ khoe đi khoe lại thứ năng lực tầm phào này ? Theo Tiến sĩ Robert L. Montgomery, một sử gia chuyên về tôn giáo, thì Trump là một "đứa con nít khổng lồ", một đứa trẻ thích hăm dọa người khác, chưa bao giờ trưởng thành, một đứa trẻ hư trong hình hài của một người lớn. Montgomery viết rằng đa số chúng ta không phải là nhà tâm lý học nhưng ai cũng dễ dàng nhận ra những đứa trẻ hư trong cơn giận dỗi khi đòi không được cái gì đó : nhỏ thì chúng lăn đùng ra ăn vạ, hai chân giảy đành đạch, lớn lên một chút thì sẽ mếu máo gào khóc và nếu không được giáo dưỡng đàng hoàng thì cái nết hư này đi theo chúng suốt cả cuộc đời [2].
Trump đã và đang hành xử y hệt một đứa trẻ hư đòi quà và, nếu không gào lên ăn vạ thì Trump cũng ri rỉ khóc dai. Trump đã gào thét ăn vạ khi thất cử trước ông Joe Biden vào năm 2020 và, hễ có dịp, Trump lại lèm nhèm đòi giải Nobel Hòa Bình y hệt trẻ con kể công đòi thưởng. Cùng bao nhiêu trò vu vạ, hay ỉ ôi kể công đòi thưởng, nết xấu của "thằng bé khổng lồ" ngày càng bộc lộ khiến người Mỹ ngày càng chán ngán mà dễ thấy nhất là tình trạng ế ẩm của các cửa tiệm bán hàng lưu niệm của Trump, từ mũ Trump, giày Trump, vật trang trí Trump v.v. hiện đang thi nhau đóng cửa [3]. Trong khi đó thì tỷ lệ thăm dò càng ngày càng sa sút mà, với chút đỉnh cách biệt, mọi cuộc thăm dò đều cho thấy trên 60% không đồng ý với Trump, chỉ trên 30% cử tri đồng ý, còn lại 4% chưa biết vẫn quyết định thế nào [4].
Vấn đề đáng quan tâm còn nằm ở con số ủng hộ hay lưỡng lự này. Khi họ chưa thể từ bỏ hay nhận diện rõ nhà lãnh đạo hành xử như đứa trẻ hư, họ cũng cần phải được giám định về mặt nhận thức.
Nhưng đó không thể là một sự giám định đơn sơ như bài tập cho học sinh mẫu giáo mà tổng thống của họ từng ba hoa bởi nó chỉ có thể phân biệt hình dáng bên ngoài trong loài thú. Cái cần được giám định ở đây, ít nhất, phải là sự khác biệt trong hành vi của con thú và của con người, thí dụ cái khác giữa giữa con người với con khỉ hay con chó.
Nếu loài khỉ có tật bắt chước thì giống chó nổi bật ở tính trung thành và, nếu bắt chước hay trung thành, con người phải hoàn toàn khác với hai giống thú này. Làm người thì chỉ nên bắt chước những thứ có thể giúp đời sống riêng của mình hay đời sống chung của cộng đồng tốt đẹp lên và chỉ nên trung thành với những gì đáng để trung thành. Mà Trump thì, qua những gì đã và đang chứng kiến thì, dẫu hoàn cảnh rất khác nhau, vẫn rất muốn bắt chước hay được như Adolf Hitler hoặc Kim Chính Ân (Kim Jong-un), và rất muốn cử tri ủng hộ phải trung thành với mình như những đảng viên Phát xít trung thành với Hitler hay những người Bắc Hàn bị nhồi sọ, tẩy não trung thành với Ân [5].
Đó là điều cần chú ý ở cái cộng đồng ủng hộ Trump, dẫu chiếm chưa đầy một phần ba. Họ muốn gì ? Muốn kéo nước Mỹ đi thụt lùi về thời gian, như nước Đức của cái thời hậu Đệ nhất thế chiến ? Hay muốn kéo nước Mỹ về mặt địa lý, đến phần một nửa ở phía Bắc của bán đảo Triều Tiên ?
Nguyễn Hoàng Văn
(25/10/2026)
Tham khảo :
1. Liam O'Dell, "Trump brags about 'perfect' cognitive test score again - and people are saying the same thing", msn.com, 20/10/2026
2. Robert L. Montgomery, "Donald Trump is a bully who never grew up, throws tantrums to get what he wants", yahoo.com/news, 2/7/2023
3. Brendan Rascius, "Trump merchandise stores are shutting down across the country", msn.com, 24/10/2026
4. "How unpopular is Donald Trump ?", The Economist, 14/10/2026
5. Holly Thompson, "Trump and Hitler : Drawing the Parallels", The Daily Campus, 24/02/2025