Lý do khiến cựu tổng tư lệnh Ukraine khẳng định Kiev không thể gia nhập NATO

Thu Hằng, RFI, 05/08/2026

Ngày 03/08/2026, đại sứ Ukraine tại Anh Valery Zaluzhny, nguyên tổng tư lệnh quân đội (27/07/2021-08/02/2024), đã gây bất ngờ khi tuyên bố "đáng tiếc là chúng ta sẽ không bao giờ được gia nhập" Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO). Phát biểu của ông đi ngược hoàn toàn với mục tiêu được ghi trong Hiến pháp Ukraine và được 69% người dân ủng hộ, nhưng thể hiện đúng thực tế mà Kiev đang trải qua.

 Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump gặp tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhân thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 08/07/2026. Reuters - Jonathan Ernst

Theo một số chuyên gia khi trả lời ban tiếng Ukraine của đài RFI, phát biểu của ông Valery Zaluzhny mở ra ba cuộc tranh luận : tương lai ứng viên NATO của Ukraine, tìm kiếm các bảo đảm an ninh thay thế và vị thế của các ứng cử viên tiềm năng kế nhiệm tổng thống Volodymyr Zelensky.

Gia nhập NATO : Mục tiêu lý tưởng hơn là thực tiễn

Chính ông Valery Zaluzhny từng liên tục khẳng định Ukraine sắp gia nhập NATO. Trong suốt 12 năm, đích thân ông nỗ lực để quân đội Ukraine áp dụng các tiêu chuẩn của NATO. Vậy phát biểu trái ngược hoàn toàn của ông phải được diễn giải như thế nào ?

Trước tiên, các nhà phân tích đều bày tỏ "ngạc nhiên" vì những phát biểu như vậy lại xuất phát từ một đại sứ Ukraine do tổng thống Volodymyr Zelensky bổ nhiệm và đi ngược hoàn toàn với "mục tiêu chính thức của Ukraine" rằng họ "sẽ làm hết sức để có thể gia nhập NATO", theo khẳng định của nhà chính trị học Olexiy Haran khi trả lời RFI ban tiếng Ukraine.

Đằng sau phát biểu này có thể là "sự thất vọng cá nhân" của ông Valery Zaluzhny sau nhiều năm Kiev nỗ lực hợp tác với NATO. Đối với ông, mô hình hoạt động của Liên minh không còn thích ứng với các cuộc xung đột đương đại, vẫn bị mắc kẹt trong những học thuyết kế thừa từ Thế Chiến II.

Tìm vị thế của Ukraine trong liên minh phòng thủ Châu Âu

Một luồng ý kiến khác cho rằng phát biểu này có thể là một "lời khiêu khích" các đồng minh phương Tây nhằm "thu hút sự chú ý của họ đến thực tế chiến tranh" trong lúc các nước thành viên NATO "không bảo đảm được an ninh cho (Ukraine) trong NATO, thậm chí chưa sẵn sàng nói đến chuyện đó", theo nhận định của Olexiy Haran. Ruslan Bortnik, chuyên gia về chính trị Ukraine, cũng không loại trừ nỗ lực "gây áp lực đối với NATO" vào lúc Ukraine đang thiếu tên lửa, cần nhiều hỗ trợ quân sự và tài chính hơn.

Trong bối cảnh không thể gia nhập ngay NATO, Ukraine cũng có thể nhắm đến một vị trí quan trọng trong kiến trúc an ninh mới của Châu Âu : Lực lượng Viễn chinh Hỗn hợp (The Joint Expeditionary Force - JEF). Lực lượng do Anh Quốc đứng đầu gồm 10 nước Châu Âu (Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Iceland, Latvia, Litva, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển), hoạt động độc lập với NATO và tập trung vào các khu vực chiến lược như Biển Baltic, Biển Bắc, Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương. Từ tháng 11/2025, Kiev trở thành "đối tác tăng cường" bên ngoài đầu tiên của lực lượng này và đóng góp kinh nghiệm thực chiến, tiến bộ về sản xuất drone... Theo chuyên gia Ruslan Bortnik, "có lẽ mục tiêu sẽ là tạo ra một cái gì đó mới, bổ sung thêm và được thiết kế riêng cho cuộc khủng hoảng Ukraine".

Lấy lòng chính quyền Trump để được ủng hộ nếu đàm phán với Nga ?

Cuối cùng, lời chỉ trích NATO của đại sứ Ukraine tại Anh phải chăng là một chiến thuật mới để xích lại gần với lập trường của chính quyền Trump, vốn vẫn phản đối việc NATO kết nạp ngay Ukraine ? Chuyên gia Bortnik cho rằng đây cũng là cách để ông Valery Zaluzhny trở nên "dễ chấp nhận" hơn trong mắt Washington khi có các cuộc đàm phán hòa bình với Nga và sự ủng hộ của Mỹ mang tính quyết định.

Như vậy, vai trò của cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine cũng được nâng cao, trong bối cảnh ông thường xuyên được coi là một đối thủ tiềm năng của Volodymyr Zelensky, cho dù chừng nào còn trong tình trạng chiến tranh và thiết quân luật thì Ukraine không thể tổ chức bầu cử tổng thống. Tuy nhiên, Ruslan Bortnik cho rằng với tỷ lệ ủng hộ khoảng 73% theo một cuộc thăm dò hồi tháng 6, ông Valery Zaluzhny đang xây dựng vị thế quốc tế : Một nhân vật có khả năng đối thoại với Washington và tham gia vào một giải pháp đàm phán cho cuộc xung đột.

Thu Hằng

**************************

Nga triển khai một đơn vị tên lửa Bắc Triều Tiên gần biên giới với Ukraine

Thu Hằng, RFI, 05/08/2026

Một đơn vị tên lửa Bắc Triều Tiên bắt đầu được triển khai ở vùng Voronezh, phía tây nước Nga, gần biên giới với Ukraine, đánh dấu việc mở rộng hợp tác quân sự giữa Moskva và Bình Nhưỡng sau khi Nga sử dụng tên lửa Bắc Triều Tiên để tấn công Ukraine từ cuối năm 2023.

Các quân nhân Nga (bên trái) và Bắc Triều Tiên tham dự lễ duyệt binh mừng Ngày Chiến thắng tại Moskva, Nga ngày 09/05/2026. Maxim Shipenkov/Pool EPA via AP - Maxim Shipenkov

Ông Andrii Cherniak, thuộc Tổng cục Tình báo Quân sự Ukraine, được Reuters trích dẫn ngày 05/08/2026, cho biết đơn vị tên lửa Bắc Triều Tiên có thể được trang bị 120 tên lửa đạn đạo và 6 bệ phóng để tấn công Ukraine. Đơn vị này gồm khoảng 90 binh lính Bắc Triều Tiên, thuộc lữ đoàn tên lửa số 112 ở vùng Voronezh phía tây nước Nga.

Vẫn theo quan chức tình báo quân sự Ukraine, Bình Nhưỡng đã gửi lô hàng mới gồm 40 tên lửa KN-23 và KN-24 cùng nhân sự sang Nga. Mô hình triển khai và tổng số tên lửa sẽ được đúc kết trong các cuộc đàm phán cấp cao vào tháng tới. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ vai trò chính xác của lính Bắc Triều Tiên trong các chiến dịch tấn công bằng tên lửa của Nga.

Việc triển khai đơn vị nói trùng với việc Nga sử dụng hai tên lửa Bắc Triều Tiên trong một cuộc tấn công tuần trước. Rob Lee, một chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, đánh giá "mọi sự gia tăng về số lượng tên lửa đạn đạo" từ phía Nga sẽ đặt ra mối đe dọa đáng kể cho Kiev, vì Ukraine thiếu tên lửa đánh chặn. Sáng 05/08, không quân Ukraine cho biết đã không thể bắn hạ được bất kỳ tên lửa nào của Nga trong đêm, mà chỉ vô hiệu hóa được 98 drone.

Đây là một trong những vụ oanh kích đẫm máu nhất trong thời gian gần đây, với ít nhất 17 người chết, 44 người bị thương ở vùng Kiev. Tổng thống Volodymyr Zelensky lên án Nga oanh kích những cơ sở dân sự, trong đó có một nhà máy bia, kho vật liệu xây dựng, kho phân phối bưu chính Nova Ochta. Trong khi đó, Moskva khẳng định tấn công nhiều trung tâm hậu cần liên quan đến quân đội Ukraine. 

Drone Ukraine tiếp tục oanh kích một số địa phương ở Nga, trong đó có vùng Toula. Trong tháng 7, theo tổng thống Zelensky, 30.272 lính Nga đã bị drone của quân đội Ukraine "vô hiệu hóa" ở chiến tuyến.

Moskva cũng đang tiếp tục "trắc nghiệm tinh thần cảnh giác và tư thế sẵn sàng của hệ thống phòng thủ của NATO", theo lời bộ trưởng quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz mạng X. Sáng 04/08, quân đội Ba Lan đã chặn một máy bay trinh sát của Nga, chỉ "cách Koszalin 56 km về phía tây bắc". Koszalin là một thành phố ven biển ở phía bắc Ba Lan.

Thu Hằng

**************************

Ukraine lên án drone Nga "truy sát" thường dân ở Kherson

Chi Phương, RFI, 05/08/2026

Cơ quan quân sự khu vực Kherson, miền nam Ukraine vừa công bố một video hôm nay, 04/08/2026, cho thấy một drone áp sát một người đàn ông, đứng cạnh một chiếc xe bus được sử dụng để bán hàng ở chợ Kherson. Drone đã "truy sát" ông và phát nổ cạnh đó. Ukraine lên án hành động "săn người" của Nga.

Drone truy sát thường dân ở Kherson, Ukraine, ngày 04/08/2026. via Reuters – Kherson Regional Military Adminstration

Hình ảnh trong video cho thấy drone bay lơ lửng ngay trước mặt người đàn ông. Khi người này di chuyển ra phía sau xe, drone theo dõi chuyển động và theo sau. Khi một chiếc xe khác đi qua, drone đã đáp xuống gần đầu chiếc xe bus và phát nổ. Cảnh sát Ukraine cho biết, người đàn ông, một cư dân 52 tuổi ở vùng Mykolaiv, buôn bán ở chợ, đã bị thương do các mảnh vỡ của drone trong vụ tấn công. Trong thông cáo, được AFP trích dẫn, cảnh sát Ukraine mô tả "đó là cách mà Nga chiến đấu, cố tình să’ người".

Bộ trưởng ngoại giao Ukraine Andrii Sybiha đã lên án vụ tấn công, mô tả "tội ác chiến tranh của Nga", khẳng định rằng người điều khiển drone đã cố nhắm mục tiêu vào thường dân.

Hãng tin Reuters cho biết không thể xác minh độc lập những thông tin trên, nhưng có thể kiểm chứng tính xác thực của video, dựa trên vị trí của các tòa nhà, đường phố, trùng khớp với ảnh vệ tinh và cũng không tìm thấy những video nào với nội dung trên được đăng tải trên mạng trước ngày 04/08.

Hiện lực lượng Nga vẫn kiểm soát phía bên kia bờ sông Dnipro.

Chi Phương