Tạp chí đặc biệt

Trung Quốc kỷ niệm 105 năm thành lập Đảng cộng sản, khẳng định tiếp tục chống tham nhũng ; Cầu nối đất liền triệu đô ở Thái Lan gây tranh cãi ; Chính phủ Venezuela bị chỉ trích vì xử lý yếu kém thảm kịch động đất ; Châu Âu và nước cờ khó trước dự án của con rể ông Trump ở Albania, World Cup phá kỷ lục người xem bóng đá ở Mỹ.., đó là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 01/07/2026. Reuters - Maxim Shemetov.

Trong tuần vừa qua, Trung Quốc đã kỷ niệm 105 năm thành lập Đảng cộng sản, hôm 01/07/2026. Trước Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh, chủ tịch Tập Cận Bình đã có bài phát biểu kéo dài 40 phút, nhấn mạnh tầm quan trọng của quân đội, phải "mạnh mẽ" và tuyên thệ phải duy trì đường lối lãnh đạo độc đảng đối với quân đội và hiện đại hóa quốc phòng và lực lượng vũ trang… đồng thời tiếp tục cuộc chiến chống tham nhũng. Ông Tập cũng nói thêm rằng Đảng cộng sản phải "tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng một cách quyết liệt, lâu dài và toàn diện".

Cuộc thanh trừng tham nhũng càn quét giới quân đội

Cách nay hai tháng, Quân Ủy Trung Ương, đứng đầu là Tập Cận Bình, đã thông qua những biện pháp mới "để thiết lập kỷ luật, huấn luyện và giám sát các sĩ quan quân đội cấp cao". Tuy nhiên, chiến dịch chống tham nhũng này đã vấp phải nhiều chỉ trích, mà giới chuyên gia đánh giá là làm suy yếu hàng ngũ lãnh đạo cấp cao, đặt dấu hỏi về hiệu quả chiến đấu của quân đội Trung Quốc. Ông Emmanuel Lincot, giám đốc nghiên cứu, chuyên gia về Trung Quốc tại IRIS, nhận định trên RFI Pháp ngữ :

"Qua bài phát biểu này, rõ ràng Bắc Kinh có ý định siết chặt kiểm soát, vì kiểu phát ngôn này cho thấy ông Tập Cận Bình đang tự thừa nhận điểm yếu của mình. Lãnh đạo Trung Quốc chắc chắn đang cảm thấy khó xử trước các cuộc thanh trừng này. Cách nay ba tháng, phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Hà Vệ Đông đã bị bãi nhiệm, và cựu bộ trưởng Quốc phòng Lý Thượng Phúc bị kết án tử hình. Đây là những sự kiện rất đáng chú ý.

Như vậy, những vụ cách chức này rõ ràng có liên quan đến một hình thức phản kháng thụ động hoặc chủ động nào đó trong chính quân đội, hoặc thậm chí trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc, và do đó, rõ ràng đó là dấu hiệu của sự căng thẳng. Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ thì đã không cần phải có bài phát biểu như vậy".

Cỗ máy kiểm duyệt bị thách thức

Vẫn liên quan đến Trung Quốc, hôm thứ Năm, 02/07, chính quyền Trung Quốc chính thức công bố thông tin về vụ tai nạn máy bay, đâm vào tháp Cự Tín (Citic Tower), tòa nhà cao nhất ở Bắc Kinh (528 mét, 108 tầng). Chính quyền xác nhận phi công có dấu hiệu trầm cảm, lo âu, đã cố tình lao máy bay vào tòa nhà để tự sát. Tai nạn xảy ra vào ngày 26/06, khiến phi công thiệt mạng, và 13 người dưới mặt đất bị thương. Ngay sau vụ việc, bộ máy kiểm duyệt của Trung Quốc đã nhanh chóng vào cuộc, toàn bộ hình ảnh, video và các bài viết liên quan đến vụ tai nạn đã nhanh chóng bị gỡ bỏ trên các nền tảng mạng xã hội, nhằm kiểm soát thông tin, ngăn chặn tình trạng hoang mang trong dư luận.

Theo France 24, vụ việc là phép thử đối với hệ thống kiểm duyệt ở Trung Quốc. Dù chính quyền nỗ lực kiểm duyệt để duy trì sự ổn định chính trị, vụ tai nạn xảy ra giữa lòng thủ đô gây ra hoài nghi trong dư luận, khiến chính quyền khó có thể bưng bít thông tin. Người dân Trung Quốc cũng đặt ra nhiều suy đoán, những lý do nào đẩy một cá nhân thực hiện hành động cực đoan đến thế.

Theo chuyên gia địa chính trị Roggiers Creemers, những thông tin được cung cấp về vụ việc không làm sáng tỏ việc làm sao chiếc máy bay có thể vượt qua hệ thống phòng không ở thủ đô Trung Quốc, tại khu vực cấm bay nghiêm ngặt, gần trụ sở các cơ quan hành chính cấp cao. Các chuyên gia cũng đặt ra nghi vấn về phòng thủ của thủ đô, trong bối cảnh các cuộc chiến tranh ở Ukraine và Iran cho thấy sức công phá của các drone.

Dùng eo biển Hormuz làm cớ để xây cầu triệu đô ở Thái Lan

Vẫn về thời sự Châu Á, tại Thái Lan, chiến tranh Trung Đông ngăn chặn lưu thông ở eo biển Hormuz đã được chính phủ dùng làm luận điểm để tái khới xướng dự án xây dựng cầu bắc qua biển Andaman ở vịnh Thái Lan, bị bỏ ngỏ từ nhiều năm qua. Dự án xây cầu trị giá hơn 30 tỷ euro, Land Bridge, được cho là giải pháp giao thông thay thế eo biển Malacca, đã gây ra nhiều tranh cãi ở miền nam Thái Lan. Nhiều người dân lo ngại mất đi khả năng sinh kế. Từ cuối tháng Sáu, hàng trăm người biểu tình đến từ nhiều tỉnh khác nhau từ miền nam Thái Lan, đã đến cắm trại trước trụ sở chính phủ Thái Lan, biểu tình kêu gọi từ bỏ dự án này. Thông tín viên Valentin Cebron cho biết thêm thông tin :

"Ngủ dưới những tấm lều bạt, đặt trước văn phòng của thủ tướng, người dân ở miền nam Thái Lan đã đóng tại đây từ nhiều ngày để bày tỏ phản đối dự án xây cầu nối đất liền, được coi là hành lang hậu cần, vừa được chính phủ khởi xướng lại.

Trước tấm băng rôn "Nói không với Land Bridge" là Thom, đến từ Ranong, gần biển Andaman, khu vực được dự trù xây dựng một trong hai cảng nước sâu của dự án này. Cảng dự trù sẽ được kết nối bằng đường bộ và đường sắt với tỉnh Chumphon, ở phía bên kia bán đảo, giáp vịnh Thái Lan.

Ông Thom nói : "Ngay cả khi đến đây để phản đối dự án này, chúng tôi không đủ sức để đấu lại họ. Nhưng tôi muốn nói rõ rằng : "Người dân ở Ranong không muốn dự án Land Bridge và cũng phản đối luật về hành lang kinh tế này".

Giống như những người biểu tình khác, người phụ nữ 67 tuổi này lo ngại về những hệ quả của dự án này : Người dân bị mất đất, khu đánh cá bị hủy hoại, môi trường suy thoái, lợi ích rơi vào tay những người đầu tư, thay vì cộng đồng địa phương. Bà nói : "Các ngư dân sẽ không thể kiếm sống bằng nghề đánh cá được nữa. Những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những người phải di dời, là những người không có giấy tờ tùy thân, người thuộc tộc Moken, là những cộng đồng ngư dân sống dựa vào biển cả. Họ sẽ đi đâu về đâu ? Vì vậy mà chúng tôi dựng lều ở đây".

Chính phủ hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Hiện Bangkok đang chờ báo cáo khả thi cuối cùng về dự án tiền tỷ này, dự trù được đệ trình lại lên chính phủ vào tháng Tám".

Biểu tình chống dự án của Kushner ở Albania và thế khó của Châu Âu

Từ gần một tháng qua, các cuộc biểu tình diễn ra gần như thường nhật, chủ yếu là ôn hòa, tại Albania, phản đối dự án bất động sản của con gái và con rể của tổng thống Mỹ Donald Trump, biến khu vực được bảo tồn thành khu nghỉ dưỡng cấp cao trị giá hàng tỷ đô la ở đảo Sazan và Zvernec. Hôm thứ Năm vừa qua, 02/07, căng thẳng tiếp tục gia tăng, nhiều cuộc đụng độ đã nổ ra giữa người biểu tình và cảnh sát ngay trước Quốc hội của nước Balkan. Một số nhóm người biểu tình tìm cách chặn lối vào Quốc hội, chất vất các nghị sĩ. Cảnh sát đã dùng hơi cay, vòi rồng để giải tán đám đông.

Cuộc biểu tình, còn được gọi là "Cuộc cách mạng hồng hạc", loài chim sinh sống tại các khu bảo tồn, chưa bao giờ thu hút đông đảo người tham gia đến thế tại Albania. Chuyên gia về địa chính trị Ermak Hasimja, giải thích trên RFI Pháp ngữ : "Đó là những người trẻ 20, 30 tuổi, trước đó được coi là thờ ơ với tình hình chính trị. Nhưng trong tình cảnh hiện nay, ngay những ngày đầu tiên, các cuộc biểu tình đã thu hút hơn 10 000, 15 000 người trẻ tuổi. Và đó chính là một mối lo của chính phủ Albania".

Không chỉ ở trong nước, những cộng đồng người Albania ở nước ngoài đã tổ chức những sự kiện thể hiện tinh thần đoàn kết trên khắp Châu Âu, Bắc Mỹ và Úc. Nếu ban đầu người biểu tình sử dụng hình ảnh hồng hạc với những biểu ngữ "Albania không phải để bán", thì nay họ dần chuyển sang phản đối những vấn đề sâu rộng hơn, phản đối tham nhũng, kêu gọi thay đổi, về một "Albania mới".

Tình hình nội bộ Albania không chỉ giới hạn ở chính phủ Tirana mà còn liên đới sang Châu Âu, do quốc gia vùng Balkan này được coi là một trong những ứng viên gia nhập Liên Âu.

Theo bài nghiên cứu của Viện Jean Jaurès, cuộc cách mạng chim hồng hạc đang phơi bày bài toán hóc búa của Liên Hiệp Châu Âu, khi Tirana là một ứng viên sáng giá trong tiến trình mở rộng khối, kết nạp thêm thành viên. Nếu những năm gần đây, Albania thường được khen ngợi vì những cải cách hành chính, thì nay, Châu Âu phải nhìn nhận lại. Các cuộc biểu tình cho thấy các báo cáo của Albania về việc tuân thủ các chuẩn mực của Châu Âu dường như tỷ lệ nghịch với niềm tin vào dân chủ của dân chúng. Truyền thông bị bóp nghẹt, dự án đô thị thiếu minh bạch, môi trường bị tàn phá, và "không phải cứ gia nhập Liên Âu là có dân chủ". Trả lời RFI Pháp ngữ, nghị sĩ Châu Âu Tineke Strik nhận định : "Liên Hiệp Châu Âu hiện chỉ đưa ra một quan điểm đó là nếu vẫn cố chấp thực hiện dự án này, Albania sẽ gặp vấn đề trong các cuộc đàm phán liên quan đến môi trường. Tôi không nói rằng điều này sẽ là rào cản ngăn Albania gia nhập khối, những tôi e là tiến tình này sẽ bị chậm lại".

Albania được coi là yếu tố ổn định ở vùng Balkan và được Châu Âu chú trọng nhiều hơn kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra, và hiện Bruxelles tỏ ra khá thận trọng. Ủy viên Châu Âu phụ trách vấn đề mở rộng lại trấn an rằng dự án của tập đoàn Kushner vẫn sẽ bảo đảm các tiêu chuẩn Châu Âu. Điều này dấy lên hoài nghi rằng EU chỉ quan tâm đến lòng trung thành của chính phủ sở tại thay vì lắng nghe xã hội dân sự.

Venezuela : Chính phủ bị chỉ trích vì xử lý kém hậu quả của động đất

Nhìn sang khu vực Châu Mỹ, vụ động đất kép tại Venezuela vẫn là chủ đề được quan tâm trong tuần vừa qua, với số thương vong được xác nhận không ngừng tăng lên, ước tính hơn 2000 người đã thiệt mạng, hơn 50 000 người mất tích. Để tưởng nhớ các nạn nhân, Venezuela đã thông báo để quốc tang 7 ngày. Cơ hội tìm thấy người sống sót ngày càng lụi tàn, nhưng điều đáng chú ý hiện nay là cách xử lý của chính phủ lâm thời Venezuela. Từ Caracas, đặc phái viên Melissa Barra cho biết thêm :

Mặc dù giai đoạn quốc tang này nhằm mục đích gắn kết đất nước trong niềm tiếc thương và tinh thần kiên cường, để cùng nhau vượt lên trên những chia rẽ chính trị, thì nhiều người lại coi đây là chiêu trò nhằm làm rối loạn tình hình...

Trong vài ngày qua, chính quyền tỏ ra lúng túng trước các sự kiện, không thể triển khai hiệu quả công tác cứu hộ hay bố trí nơi ở cho những người bị ảnh hưởng. Việc tái định cư chính là một trong những vấn đề bị chỉ trích gay gắt nhất : dù có tới 50 trung tâm tiếp nhận, sức chứa lại không đủ để đáp ứng nhu cầu của 12.000 người phải rời bỏ nhà cửa. Rất nhiều gia đình đang phải ngủ tại các công viên, ở các vòng xuyến ngay trên đường, trong lều trại hoặc phơi mình giữa trời mưa nắng, và một cơn bão dữ dội đã càn quét khu vực này vào thứ Hai.

Bà Delcy Rodríguez đã thông báo thành lập một ủy ban cấp tổng thống nhằm đẩy nhanh tiến độ sửa chữa và tái thiết nhà cửa. Tuy nhiên, như một nhiếp ảnh gia vừa chia sẻ với chúng tôi, vẫn còn những khu vực tại La Guaira, nằm sâu trong đất liền, mà các đội cứu hộ thậm chí còn chưa tiếp cận được. Vì vậy, khi chính phủ tuyên bố "chỉ đạo đẩy mạnh tốc độ triển khai", người dân không khỏi hoài nghi, nhất là trong bối cảnh toàn bộ công tác ứng phó nhân đạo hiện nay đều đang phụ thuộc vào sự hỗ trợ và tình đoàn kết quốc tế.

World Cup 2026 : Trái bóng tròn lôi cuốn người Mỹ

Sau ba tuần diễn ra World Cup, chặng đua vô địch đang tiến gần vạch đích với các trận cầu đầy kịch tính, căng thẳng, khuấy đảo người hâm mộ bóng đá khắp thế giới tại Canada, Mexico, và đặc biệt là tại Mỹ, nơi bóng đá không phải là môn thể thao vua.

Bầu không khí sôi động của World Cup đã biến những thành phố tổ chức sự kiện thành bữa tiệc thể thao, nhất là khi đội tuyển quốc gia đã liên tục ghi bàn thắng, giành tấm vé vào vòng 1/8. Thông tín viên Thomas de Saint-Léger cho biết thêm thông tin :

Mặc dù trong trận này, Mỹ không chơi nhưng tại các quán bar, nhà hàng, những người Mỹ bàn về thể thao, nói về Mbappé, Messi, về chiến thắng của đội tuyển Pháp với các cầu thủ đa dạng nguồn gốc, giống với Mỹ.

Người đàn ông này nhận định : "Đó là đội tuyển rất giống kiểu Mỹ, với văn hóa đa dạng, do đó rất gần gũi với chúng tôi".

Trên đường phố, nhiều người mặc áo đội bóng, nhiều người đã bị trái bóng tròn hoặc là bầu không khí thể thao thu hút. World Cup đã thổi một làn gió vào một xã hội bị chia rẽ. Một người đàn ông khác nói : "Thể thao quy tụ chúng tôi lại. Mọi người không nghĩ về chính trị hay những điều khác nữa. Chúng tôi đến đây chỉ để ủng hộ đội tuyển quốc gia, và điều này tốt cho đất nước".

Bóng đá cũng thu hút lượng lớn khán giả xem bóng đá qua TV, khoảng 25 triệu người ngay trận đầu tiên ở vòng loại với Paraguay. Số người xem đã tăng lên kể từ đó và thậm chí còn cao hơn số người xem những trận chung kết bóng rổ NBA.

Jonathan Tannewald, nhà báo của tờ Philadelphia Inquirer, cho biết : "Người dân Mỹ đều mong muốn đội tuyển quốc gia giành chiến thắng, tôi chắc chắn rằng số người xem bóng đá sẽ tăng lên, nhất là nếu Mỹ tiếp tục chiến thắng. Về trận tiếp theo giữa tuyển Mỹ và Bỉ, tôi cho rằng đó sẽ là trận bóng đá được theo dõi nhiều nhất lịch sử nước Mỹ".

Giới chuyên gia ước tính rằng ít nhất 50 triệu người Mỹ có thể theo dõi trận chung kết World Cup, nếu Mỹ tiến xa hơn. Tuy nhiên con số này chỉ mang tính tương đối. Lấy ví dụ trận SuperBowl vừa qua đã ghi nhận hơn 120 triệu người Mỹ theo dõi. 

Chi Phương