16/11/2026

Thực phẩm Việt Nam xuất khẩu sang Châu Âu : Phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn gắt gao

Việt Nam

Phân tích

Tạp chí Việt Nam

Hội chợ Thực phẩm Quốc tế Paris (SIAL Paris) 2026 đã diễn ra từ ngày 17/10 đến 21/10/2026 tại Villepinte, ngoại ô thủ đô Pháp. Đây là một trong những hội chợ thực phẩm quốc tế lớn nhất, năm nay quy tụ khoảng 8.000 đơn vị trưng bày đến từ 130 quốc gia, với hàng trăm ngàn sản phẩm được giới thiệu. Cho nên SIAL Paris là cơ hội để nhiều thương hiệu thực phẩm Việt Nam quảng bá các sản phẩm của mình với các đối tác ở Pháp nói riêng và Châu Âu nói chung.

Khu trưng bày sản phẩm của các thương hiệu Việt Nam tại Hội chợ SIAL Paris 2026. Villepinte, ngoại ô Paris, Pháp, ngày 20/10/2026. © Thanh Phương/RFI

Thị trường Liên Hiệp Châu Âu (EU) mở ra cơ hội rất lớn cho nông phẩm Việt Nam, đặc biệt từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đi vào thực thi. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 41,7 tỷ đôla, trong đó xuất khẩu từ Việt Nam đạt 31,8 tỷ đôla, tăng 15,2%. Nhưng bên cạnh cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức không nhỏ, chủ yếu do những quy định rất khắt khe của Liên Âu nói chung và của Pháp nói riêng. 

Hàng thực phẩm xuất sang Châu Âu phải đáp ứng nhiều tiêu chí chất lượng, chẳng hạn như Chứng nhận BRC (British Retail Consortium), một trong những tiêu chuẩn uy tín, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm trên thị trường toàn cầu. Các sản phẩm của Việt Nam còn phải đáp ứng Tiêu chuẩn Codex (Codex Alimentarius), một bộ tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm do Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp  Quốc (FAO) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng xây dựng. Tiêu chuẩn Codex được thiết lập nhằm bảo vệ sức khỏe cho người dùng và đảm bảo thương mại công bằng trong lĩnh vực thực phẩm. 

Đến với Triển lãm SIAL Paris 2026, công ty Dh Foods từ Thành phố Hồ Chí Minh mang theo những sản phẩm đặc trưng như Muối Tôm Tây Ninh, Muối Ớt Chanh Nha Trang cho đến Ớt Rim, Xốt Cơm Trộn và Xốt Trộn Gỏi Nộm, những món gia vị đa dạng mà công ty hy vọng sẽ chinh phục được khách hàng Châu Âu. Trả lời RFI Việt ngữ tại triển lãm, cô Võ Thị Thanh Huyền, Giám đốc Kinh doanh và Marketing của công ty DH Foods, cho biết công ty cũng đã phải nỗ lực rất nhiều để đáp ứng những tiêu chí khắt khe của thị trường Châu Âu: 

"DH Foods hiểu rằng thị trường Châu Âu là một thị trường rất khó tính, cho nên khi có mục tiêu mang sản phẩm của mình sang bày bán ở thị trường Châu Âu thì DH Food cũng đã cố gắng kiện toàn lại bộ máy. Đặc biệt là về phần cơ sở sản xuất, nhà máy của DH Foods xây dựng theo tiêu chuẩn BRC. Hiện tại DH Foods đã đạt được tiêu chuẩn BRC Grade A, chứng chỉ cấp độ cao và đáp ứng được yêu cầu của những hệ thống siêu thị lớn tại nước Pháp nói riêng và Châu Âu nói chung. Đó là một hệ tiêu chuẩn bao gồm rất nhiều tiêu chí, từ an toàn vệ sinh thực phẩm, từ điều kiện sản xuất, từ quy trình sản xuất, kiểm định chất lượng nguyên liệu đầu vào cho đến đầu ra. 

Hiện các mặt hàng DH Foods đã xuất qua thì tiêu chuẩn cũng khá là chung với thị trường Châu Âu. Riêng với Pháp thì chủ yếu là DH Foods cần phải theo dõi xu hướng của thị trường và tìm ra được mặt hàng gia vị Việt Nam nào thực sự có nhu cầu cao, để DH Foods điều chỉnh lại sản phẩm hiện tại hoặc phát triển những sản phẩm mới phù hợp với thị trường hơn".

Như vậy thì việc kiểm tra chất lượng sản phẩm được thực hiện như thế nào, ngay tại Việt Nam trước khi xuất, hay là khi hàng đã được đưa sang Châu Âu? Giám đốc Giám đốc Kinh doanh và Marketing của công ty DH Foods Võ Thị Thanh Huyền giải thích:

"Việc này sẽ tùy vào khách hàng. Tuy nhiên thường là khách hàng sẽ kiểm tra ở nhiều layer (tầng) hơn. Trước tiên, khi nhận mẫu thì khách hàng sẽ kiểm tra và sẽ test về vị, về cảm quan. Sau đó khách hàng có thể tự đem mẫu sản phẩm đó đi test luôn để xem có đạt những chỉ tiêu chất lượng hay không. Rồi sau đó khách sẽ đến nhà máy để audit và kiểm tra hồ sơ. Nếu đạt được thì bắt đầu khách mới test. Rồi trong quá trình nhập hàng thì khách hàng cũng sẽ kiểm tra từng lô hàng".

Ngoài những tiêu chí nói trên, riêng mặt hàng gạo xuất khẩu sang Châu Âu còn phải đáp ứng bộ tiêu chí SRP (Sustainable Rice Platform). Đây là một liên minh đa đối tác toàn cầu, được Chương trình môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP) và Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI) thành lập vào tháng 12/2011 với mục đích khuyến khích hoạt động phát triển bền vững và tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên trong sản xuất nông nghiệp nói chung và chuỗi giá trị lúa gạo nói riêng. Chẳng hạn như đối với sản phẩm của công ty Angimex - Kitoku, một công ty liên doanh giữa Việt Nam và Nhật Bản, được thành lập tại Việt Nam từ năm 1991, chủ yếu sản xuất gạo Nhật với giống nhập từ Nhật và xuất khẩu sang các nước. Mặt hàng gạo nhập vào Châu Âu thì trước hết phải đáp ứng tiêu chí về dư lượng thuốc trừ sâu, theo lời bà Trần Ngọc Châu, phó giám đốc công ty Angimex - Kitoku, trả lời RFI Việt ngữ tại Hội chợ SIAL Paris 2026 :

"Đầu tiên nếu muốn nhập vào thị trường Châu Âu thì phải đáp ứng được tiêu chuẩn dư lượng thuốc trừ sâu, đáp ứng được bộ tiêu chí yêu cầu của nhà nhập khẩu ở nước sở tại. Trong phần về dư lượng thuốc trừ sâu, họ có hệ thống và có trang web cập nhật rất thường xuyên, ta phải biết và vào trong đó để xem có những chỉ tiêu nào, yêu cầu nào và cũng như là một số khách hàng có các tiêu chí, yêu cầu cụ thể thì chúng ta phải có các cái bảng test để đối chiếu về kết quả. Cụ thể đi vào thị trường Châu Âu thì có thể cần một chứng nhận gọi là Codex. 

Công ty Angimex - Kitoku cũng có làm về hệ thống sản xuất gạo giảm phát thải, cụ thể là giảm khí CO2 và cũng đang phát triển phần về phát triển bền vững, đó là chứng nhận về SRP. Phần phát triển bền vững ở đây có nghĩa là người ta sẽ hướng dẫn cho mình canh tác theo kiểu AWD (Alternative Wet and Dry - tưới ngập khô xen kẽ) để kiểm soát nguồn nước làm sao cho vào thời điểm cây lúa phát sinh nhiều khí CO2 nhất thì mình sẽ làm gì, ví dụ như tháo nước ra để giữ khô mặt ruộng. Các chuyên gia sẽ hướng dẫn mình. Phía công ty chúng tôi đang thực hành quy định này.

Trong dự án này thì họ kiểm tra bằng cách dùng hệ thống vệ tinh MRV để định vị. Khi nào mình tháo nước ra, mình bơm nước vô, với hệ thống MRV người ta đều có thể giám sát được hết".

Nhưng về phần những nông dân trồng lúa cho Angimex - Kitoku, họ cũng phải nỗ lực nhiều hơn để đáp ứng các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, nhưng bù lại lợi nhuận của họ gia tăng, theo lời bà Trần Ngọc Châu, phó giám đốc công ty:

"Angimex - Kitoku là công ty duy nhất ở Việt Nam làm "contract farming", tức là công ty ký giá cố định cho người nông dân từ đầu vụ, khi người nông dân đặt bút vào ký thì họ đã biết được lợi nhuận của họ sẽ là bao nhiêu. Thông qua dự án giảm khí phát thải CO2, công ty nhận được tiền thưởng từ chính phủ Úc. Toàn bộ số tiền đó công ty đã trao lại cho nông dân. Cho nên nông dân thấy rất rõ sự gia tăng về lợi nhuận và họ rất vui khi cộng tác với mình". 

Cũng hợp tác với nông dân trong quy trình sản xuất còn có công ty Tiến Thịnh từ Hậu Giang, chuyên chế biến và xuất khẩu nông sản, trái cây nhiệt đới (nước ép, trái cây đông lạnh, sấy dẻo,). Trả lời RFI Việt ngữ tại triển lãm SIAL Paris, tổng giám đốc công ty, ông Tô Thế Thành, cho biết:

"Ngay từ đầu thành lập chúng tôi đã xác định (Châu Âu) là thị trường xuất khẩu chính của Công ty Cổ phần Tập đoàn Tiến Thịnh, nên ngay từ lúc bắt đầu xây dựng, chúng tôi đã thiết kế nhà máy bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm của quốc tế như HACCP, ISO, BRC, Halal, Kosher, FDA. Chúng tôi cũng đã đồng hành và cập nhật được tốt chứng chỉ đó, đáp ứng theo yêu cầu của thị trường. Cụ thể là phải đảm bảo truy xuất nguồn gốc hàng hóa và đảm bảo là không có phần dư lượng thuốc trừ sâu trên sản phẩm mình xuất khẩu đi.

Song song đó, trong những năm gần đây, nhu cầu về trách nhiệm xã hội mà tiêu chuẩn đánh giá là Sedex được bên Châu Âu ngày càng quan tâm hơn. Sedex là tiêu chuẩn về đảm bảo quyền lợi lao động, tức là tránh sử dụng lao động bất hợp pháp và lạm dụng người lao động, đảm bảo tất cả người lao động đều có quyền bình đẳng, đảm bảo mức thu nhập đúng đắn của họ. Việc kiểm tra sẽ do cơ quan độc lập thứ ba của các văn phòng đại diện của các chứng nhận quốc tế có mặt tại Việt Nam thực hiện. Mình đăng ký tham gia hàng năm để họ đến kiểm tra đánh giá mình, nếu mình đảm bảo đủ điều kiện thì họ mới cấp giấy chứng nhận mình đáp ứng tiêu chuẩn Sedex.

Nhà máy chúng tôi hàng năm định kỳ đều tái đánh giá các chứng nhận về HACCP, ISO, BRC, tất cả chứng nhận có liên quan, thậm chí cả Sedex".

Cũng như đối với nông sản nói chung, hàng xuất khẩu của Tiến Tịnh còn phải đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, làm tăng thêm chi phí sản xuất, đặt ra thách thức về cạnh tranh giá cả, theo lời giám đốc công ty Tô Thế Thành:

"Yêu cầu đó cũng là một vấn đề mới đặt ra, phía nhà nước cũng đang quan tâm và đang xúc tiến đẩy mạnh vấn đề đảm bảo giảm thải CO2, rồi chống ô nhiễm môi trường. Về những tiêu chuẩn đó chúng tôi cũng đang phối hợp rất chặt chẽ, sát sao với bà con nông dân và cũng như với các nhà thu mua để mình cải thiện chất lượng trồng trọt cũng như thu mua ngày càng đảm bảo đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

Dĩ nhiên đối với người nông dân Việt Nam, đây là một tiêu chuẩn khá mới lạ, ban đầu tiếp cận thì có rất nhiều người cũng bỡ ngỡ và ngần ngại. Nhưng tôi tin rằng khi thị trường càng ngày càng mở ra, đó là nhu cầu thị trường, mình buộc phải đáp ứng thì mới có thể bán được sản phẩm của mình. Tôi nghĩ người nông dân trong thời gian tới cũng sẽ dễ dàng tiếp nhận và tuân thủ theo những yêu cầu đó.

Về nguyên liệu, chúng tôi có những nhà thu mua được chứng nhận bởi tiêu chuẩn của công ty chúng tôi và họ sẽ triển khai những tiêu chuẩn chất lượng về nguyên liệu đó đến nông dân. Và khi nhập hàng nguyên liệu vào thì công ty chúng tôi phải kiểm tra mỗi mẫu lô hàng. Điều đó sẽ tạo ra một bất lợi cho bà con nông dân, vì chi phí cho trồng trọt và chăm sóc theo tiêu chuẩn đó sẽ rất là cao, sẽ tạo một hạn chế cho mình trong cạnh tranh về giá thành sản phẩm.

Bây giờ, ngoài việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng ngặt nghèo của thị trường Châu Âu, chúng tôi còn phải cạnh tranh về mặt giá cả cũng như chất lượng với các quốc gia sản xuất các sản phẩm cùng loại. Đó là một sức ép cũng khá lớn đối với các đơn vị sản xuất như chúng tôi".

Thanh Phương