Thương mại : Với Trung Quốc, tổng thống Trump đã đi sai một nước cờ ?

Thanh Hà, RFI, 30/10/2025

Xoa dịu xung đột thương mại Mỹ-Trung : Donald Trump và Tập Cận Bình đã hoàn thành nhiệm vụ ? Tổng thống Hoa Kỳ tỏ ra rất hài lòng sau thượng đỉnh Busan hôm 30/10/2025. Tin tưởng là "không còn nhiều trở ngại" giữa Washington và Bắc Kinh về thương mại, chủ nhân Nhà Trắng đã đưa ra nhiều tuyên bố về những "thành tích" vừa đạt được sau gần 2 giờ đàm phán với ông Tập Cận Bình.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình họp song phương tại sân bay quốc tế Gimhae, bên lề hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. Reuters - Evelyn Hockstein

Phía Trung Quốc dè dặt hơn, chỉ xem thượng đỉnh Busan là một phần trong "tiến trình giải quyết" xung khắc không tránh khỏi giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Đối phó với Bắc Kinh, phải chăng tổng thống Mỹ, Donald Trump đã đi sai một nước cờ ? Rời căn cứ quân sự ở Busan, Hàn Quốc ngay sau khi kết thúc cuộc họp với lãnh đạo Trung Quốc, ông Trump đánh giá cuộc hội ngộ với ông Tập lần này thành công mỹ mãn ngoài mong đợi : trên nấc thang 10 điểm, thượng đỉnh lần này được ông chấm đến 12 điểm !

Qua những thông tin hiện có, đôi bên có vẻ cùng đấu dịu, hạ nhiệt căng thẳng về thương mai. Cụ thể, Mỹ ngừng ban hành thêm các biện pháp thuế quan đối với hàng Trung Quốc, đổi lại Bắc Kinh cam kết trong vòng một năm sẽ không hạn chế xuất khẩu đất hiếm, không dùng các loại khoáng sản chiến lược này như một công cụ để bắt bí Washington. Trung Quốc hiện đang kiểm soát 70% các nguồn cung ứng khoáng sản hiếm cho thế giới.

Ngoài ra, nhân thượng đỉnh Trump-Tập ở Hàn Quốc, Bắc Kinh thông báo nhập khẩu trở lại đậu nành của Mỹ, vốn đã bị đình chỉ từ khi chính quyền Trump áp thuế đối ứng, phạt hàng Trung Quốc bán sang Hoa Kỳ. Thỏa thuận về đất hiếm và đậu nành đặc biệt quan trọng đối với tổng thống Mỹ. Một cử chỉ hòa hoãn khác sau cuộc họp tại Busan hôm nay là Washington hứa ngưng dùng đòn thuế quan uy hiếp đối phương. 

Đương nhiên đây mới chỉ là những thông tin "sơ bộ" mà truyền thông có được. Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ công bố thêm chi tiết trong những ngày tới. Ngoài ra, nhiều bất đồng về kinh tế, an ninh và địa chính trị vẫn chưa được giải tỏa, như về vấn đề Đài Loan hay về công nghệ bán dẫn và chip điện tử của tập đoàn Mỹ Nvidia xuất khẩu sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định như sau về cuộc tái ngộ Donald Trump và Tập Cận Bình sau 6 năm xa cách :

Thứ nhất, tổng thống Trump vồn vã và phấn khởi xem thượng đỉnh lần này như là cơ hội để gặp lại một mối thâm giao. Trái lại, trước ống kính truyền hình quốc tế, lãnh đạo Trung Quốc có vẽ lạnh nhạt hơn. Ông Tập Cận Bình xem việc tái ngộ tổng thống Hoa Kỳ là điều cần làm, là trách nhiệm của hai siêu cường quốc tế. Donald Trump ồn ào và dồn dập bình luận về thượng đỉnh Busan, trong lúc Tập Cận Bình tỏ ra rất kiệm lời.

Điểm thứ nhì đáng chú ý từ cuộc họp giữa hai nguyên thủ Mỹ và Trung Quốc lần này, như báo tài chính The Wall Street Journal ghi nhận : xung khắc thương mại giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới có phần thuyên giảm, nhưng đây chỉ là một "sự lắng dịu tạm thời" trong cả một quá trình "căng thẳng leo thang". Lý do là những vấn đề cốt lõi trong bang giao hai nước vẫn nguyên vẹn.

Ngay cả trên vấn đề đất hiếm, đây cũng chỉ là một thỏa thuận tạm thời, có hiệu lực trong vòng 1 năm. Tức là Bắc Kinh vẫn duy trì công cụ lợi hại nhất để gây áp lực với Washington. Về phía chính quyền Trump, chủ nhân Nhà Trắng cũng không từ bỏ chiến thuật "gây áp lực tối đa" với đối phương và vẫn dùng đòn thuế quan để uy hiếp.

Hơn nữa, Donald Trump -Tập Cận Bình đã không hề đề cập đến nguồn gốc dẫn tới chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Đó là những vấn đề liên quan đến chính sách công nghiệp của Trung Quốc, đến tình trạng dư thừa sản xuất của công xưởng lớn nhất thế giới này. Cũng chính vì những vấn đề đó mà tổng thống Trump trong chưa đầy 100 ngày đầu nhiệm kỳ 2 đã áp dụng đòn "thuế đối ứng" và đòi đánh thuế lên hàng Trung Quốc có lúc lên tới 250%

Điều thứ ba cần lưu ý là tổng thống Hoa Kỳ ca ngợi "một thắng lợi to lớn" khi làm hạ nhiệt căng thẳng về thương mại với đối tác quan trọng nhất. Nhưng có lẽ ông Trump quên rằng sóng gió là do chính ông gây ra, để rồi sau nhiều vòng đàm phán, sau cuộc họp trực tiếp với ông Tập Cận Bình, lại vỗ ngực khoe thành tích.

Tính "tạm thời" của những thỏa thuận Mỹ và Trung Quốc đạt được nhân thượng đỉnh Busan hôm nay, theo ghi nhận của nhà địa chính trị Joe Mazur thuộc cơ quan tư vấn Trivium China (trụ sở tại Bắc Kinh), cho thấy ông Tập Cận Bình chủ trương "không bao giờ ra tay đánh trước, nhưng đã chứng minh rằng Trung Quốc thừa phương tiện để phản công" và phản công một cách đích đáng. Điều này cũng chứng tỏ là quan hệ giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới này đã "tệ hại tới mức độ nào".

Nhìn rộng ra hơn, tổng thống Mỹ vừa kết thúc một vòng công du nhiều nước Châu Á, từ Malaysia đến Nhật Bản, Hàn Quốc. Ông cũng rất tự hào với những thành tích về thương mại về an ninh đã đạt được với các đối tác Đông Nam Á trong khuôn khổ các thượng đỉnh ASEAN mở rộng, mà quên mất rằng ông đang phải chinh phục lại các đối tác Châu Á từ khi khởi động một cuộc chiến thương mại với toàn cầu. Trong lúc bị Mỹ uy hiếp thì Bắc Kinh đã tận dụng thời gian để mở rộng ảnh hưởng với các quốc gia trong vùng.

Cả trong quan hệ Washington-Bắc Kinh lẫn bang giao giữa Hoa Kỳ với Đông Á và Đông Nam Á, phải chăng chính quyền Trump đã đi sai một nước cờ, với hệ quả kèm theo là lợi thế có phần nghiêng về phía Trung Quốc ?

Thanh Hà

*****************************

Tổng thống Trump hài lòng về kết quả thượng đỉnh Mỹ-Trung tại Hàn Quốc

Thùy Dương, Thanh Hà, Trần Công, RFI, 30/10/2025

Xung đột thương mại được xoa dịu sau thượng đỉnh Mỹ-Trung. Sau cuộc họp tại Busan, Hàn Quốc hôm 30/10/2025, tổng thống Donald Trump và chủ tịch Tập Cận Bình đạt được thỏa thuận về đất hiếm, về xuất nhập khẩu đậu nành và về giảm mức thuế đối ứng của Mỹ đối với hàng Trung Quốc. Nhà Trắng nói đến một cuộc trao đổi "tích cực". Bắc Kinh phản ứng chừng mực hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại sân bay quốc tế Gimhae ở Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. © Mark Schiefelbein / AP

Sau cuộc họp trong gần hai giờ đồng hồ tại một căn cứ quân sự ở thành phố cảng Busan, tổng thống Mỹ hài lòng về một cuộc trao đổi "tích cực", với "nhiều kết quả tốt đẹp". Donald Trump thậm chí tin rằng đôi bên "có thể ký được một thỏa thuận thương mại ngay hôm nay" và đánh giá thượng đỉnh đầu tiên với lãnh đạo Trung Quốc trong nhiệm kỳ 2 là một "thắng lợi vẻ vang".

Về phía Bắc Kinh, phản ứng của chủ tịch Trung Quốc chừng mực hơn. Bắt đầu cuộc họp, Tập Cận Bình xác định rõ "việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có xung khắc là chuyện bình thường", tuy nhiên hai nước "đã tiến hành đàm phán, thảo luận rộng rãi và đạt được đồng thuận để giải quyết các vấn đề tồn tại".

Thông tín viên Trần Công tại Hàn Quốc cho biết cụ thể về những kết quả Hoa Kỳ và Trung Quốc đã đạt được sau cuộc họp tại Busan hôm nay :

Theo tuyên bố của ông Trump trên chuyến bay trở về Mỹ, Trung Quốc cam kết hợp tác chặt chẽ với Mỹ trong việc ngăn chặn ma túy fentanyl, nguyên nhân gây ra khủng hoảng nghiện opioid tại Mỹ. Để đáp lại, Mỹ giảm thuế "phạt fentanyl" đối với Trung Quốc từ 20% xuống còn 10%. Như vậy là mức thuế đối ứng trung bình từ khoảng 55% giảm xuống còn 45%. Đổi lại, Bắc Kinh đồng ý hoãn trong một năm việc áp dụng lệnh kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, một trong những nguyên liệu chiến lược đối với ngành công nghiệp bán dẫn và năng lượng xanh toàn cầu. Ông Trump khẳng định "vấn đề đất hiếm đã được giải quyết và Trung Quốc sẽ tiếp tục bảo đảm nguồn cung ứng trong thời gian tới".

Đồng thời, Bắc Kinh cũng sẽ tái khởi động việc mua nông sản Mỹ, đặc biệt là đậu nành, vốn bị tạm dừng trong giai đoạn căng thẳng thương mại trước đó. Hai bên cũng thảo luận về vấn đề bán chip AI của Mỹ cho Trung Quốc. Theo lời ông Trump, "không chỉ riêng dòng Blackwell mới nhất của Nvidia, mà nhiều loại chip khác cũng đang được xem xét". Washington cho rằng việc cho phép bán các dòng chip không quá nhạy cảm có thể giúp duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Ngoài ra, Hoa Kỳ đã đồng ý tạm hoãn cuộc điều tra thương mại đối với ngành đóng tàu và hàng hải Trung Quốc, lĩnh vực mà Washington cáo buộc Bắc Kinh "trợ cấp và cạnh tranh không công bằng". Quyết định này được đưa ra sau khi Hàn Quốc tuyên bố đầu tư 150 tỷ đô la vào ngành đóng tàu Mỹ, hỗ trợ chương trình phục hưng công nghiệp hàng hải mà ông Trump đang thúc đẩy.

Về mặt ngoại giao, tổng thống Trump tiết lộ ông sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 04/2026, và ngay sau đó chủ tịch Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm đáp lễ tới Washington hoặc bang Florida. Hai nhà lãnh đạo đồng thời bày tỏ mong muốn nối lại cơ chế đối thoại cấp cao thường niên để "đặt lại khuôn khổ quan hệ Mỹ–Trung trên nền tảng cạnh tranh có kiểm soát".

Bắc Kinh cũng vừa xác nhận "ngưng hạn chế xuất khẩu đất hiếm trong vòng một năm". Rời Busan và trên đường trở về Washington, tổng thống Trump cho biết Trung Quốc "bắt đầu đàm phán về khả năng mua năng lượng của Mỹ". Tuy nhiên, hãng tin AP ghi nhận Đài Loan và Nvidia là hai hồ sơ mà lãnh đạo Mỹ-Trung tránh đề cập đến trong cuộc gặp lần này. Tổng thống Donald Trump và chủ tịch Tập Cận Bình cũng đã không ra thông cáo chung.

Hàn Quốc : Biểu tình bài Trump bên lề APEC

Sau cuộc gặp với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tổng thống Mỹ Donald Trump hôm nay 30/10 bay về nước mà không ở lại Gyeongju dự hai ngày họp chính của thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), quy tụ nguyên thủ quốc gia của các nền kinh tế trong khu vực. Ngay từ hôm qua 29/10, nhiều người biểu tình đã tập hợp để phản đối kiểu tham dự APEC như vậy của tổng thống Mỹ, lưu ý về nguy cơ chiến tranh xảy ra do các quyết định "phi dân chủ" của ông Trump.

Từ Gyeongju, thông tín viên Celio Fioretti gửi về phóng sự :

"Sự hiện diện của Donald Trump tại thượng đỉnh APEC khiến cả trăm người biểu tình tại Gyeongju phẫn nộ. Hong Myeong-gyo, một người trong số họ, lên án việc Donald Trump thu hút hết sự chú ý về ông, người thậm chí không dự toàn bộ hội nghị thượng đỉnh và né tránh cả 2 ngày thảo luận chính vào cuối tuần này.

Hong Myeong-gyo nói : "Hội nghị thượng đỉnh APEC 2025 tại Gyeongju bắt đầu và kết thúc như một lễ hội cho Donald Trump. Mặc dù thượng đỉnh phải giải quyết nhiều vấn đề, nhưng mọi sự chú ý đang dồn hết vào các cuộc chiến kinh tế và thuế quan của Trump. APEC có nguy cơ bị biến thành màn độc diễn của Trump".

Những người biểu tình cũng đến đây để lên án thái độ mà họ xem là nguy hiểm của tổng thống Mỹ trên trường quốc tế, theo giải thích của Kim Jong-min : "Chúng tôi không thể im lặng trước một Donald Trump áp đặt quan điểm của ông ta. Chúng tôi lên án Trump, kẻ hủy diệt nền dân chủ. Cuộc chiến kinh tế của ông ta không chỉ giới hạn ở cạnh tranh, mà còn công khai thúc đẩy mối đe dọa chiến tranh".

Mặc dù Hàn Quốc và Hoa Kỳ hôm thứ Tư 29/10 đã đạt được một thỏa thuận thương mại, nhưng các thách thức thương mại do Donald Trump gây ra vẫn là tâm điểm của các cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh APEC lần này".

Thùy Dương, Thanh Hà, Trần Công

**********************************

Mỹ-Trung và những 'trận chiến' trước thượng đỉnh Trump - Tập

Osmond Chia, BBC, 30/10/2025

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có một cuộc gặp gỡ quan trọng vào ngày 30/10, dường như đã đưa cả hai nước đi đúng hướng để đạt được một thỏa thuận thương mại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có một cuộc gặp gỡ quan trọng vào ngày 30/10

Ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực 1 sau cuộc hội đàm rằng cuộc gặp đã "thành công tốt đẹp" và Mỹ sẽ sớm ký một thỏa thuận với Trung Quốc.

Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang cạnh tranh về mọi mặt - từ trả đũa qua lại về thuế quan đến việc tiếp cận khoáng sản đất hiếm và chất bán dẫn, vốn là nền tảng của các ngành sản xuất tiên tiến.

Ông Trump tuyên bố sẽ giảm thuế cho Trung Quốc và việc tiếp cận đất hiếm của Mỹ đã được giải quyết. Ông nói thêm rằng Bắc Kinh sẽ đàm phán trực tiếp với nhà thiết kế chip Nvidia, trong khi Mỹ đóng vai trò "trọng tài", nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Phản hồi của Bắc Kinh - dưới hình thức một bản thông báo chính thức - khá mơ hồ. Họ không nói gì nhiều ngoài việc họ đã đạt được sự đồng thuận để giải quyết "các vấn đề thương mại lớn".

Tổng thống Trump nói hai nước đã "đi đến kết luận về nhiều điểm quan trọng", và điều này sẽ sớm được công bố.

Nhưng vẫn chưa có thông tin gì về thương vụ mua bán hoạt động kinh doanh tại Mỹ của TikTok do Trung Quốc sở hữu, điều mà các nhà phân tích dự đoán sẽ được hoàn tất trong các cuộc đàm phán này.

Phải mất 10 tháng - với các mức thuế trả đũa, một thỏa thuận đình chiến mong manh, sự bất ổn cho các nhà sản xuất và doanh nghiệp trên toàn thế giới - thì hai ông Trump và Tập mới gặp nhau.

"Đây là cuộc gặp gỡ định hình lại toàn cầu hóa trong kỷ nguyên hậu Covid", Giáo sư kinh tế Tim Harcourt từ Đại học Công nghệ Sydney nhận định.

Vậy, điều gì đã đưa đến cuộc gặp này ?

Thuế quan trả đũa - và một thỏa thuận ngừng bắn

Ông Trump đã khởi động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc từ rất lâu trước "Ngày Giải phóng" hồi tháng Tư - ngày mà ông công bố các khoản thuế đối với hầu hết các quốc gia, ảnh hưởng đến cả đồng minh lẫn kẻ thù.

Trung Quốc từ lâu đã nằm trong tầm ngắm của ông - vì những gì ông mô tả là các hành vi thương mại không công bằng - và cũng đã bị áp thuế ngay trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Đầu nhiệm kỳ thứ hai, vào tháng Hai, ông đã công bố mức thuế 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Trung Quốc - ngoài những mức thuế đã áp dụng từ nhiệm kỳ trước.

Bắc Kinh đáp trả bằng các khoản thuế của riêng mình, và ông Trump lại tiếp tục, nâng mức thuế của Mỹ đối với Trung Quốc lên 20%.

Và sau đó, vào "Ngày Giải phóng", ông Trump đe dọa Trung Quốc rằng mình sẽ áp thêm 34% thuế. Các biện pháp trả đũa tiếp tục diễn ra, với mức thuế của Mỹ lên tới 145%, trong khi mức thuế của Trung Quốc lên tới 125%.

Những con số đáng kinh ngạc này khiến các nhà sản xuất và nhà nhập khẩu choáng váng và bồn chồn. Hàng tồn kho chất đống trong các kho hàng ở Trung Quốc, còn các doanh nghiệp Mỹ lo lắng tự hỏi làm thế nào để tìm được chuỗi cung ứng thay thế chỉ sau một đêm.

Với việc áp thuế trả đũa, Trung Quốc đã gần như chấm dứt nhập khẩu đậu nành từ Mỹ

Trong khi đó, đòn tấn công thuế quan toàn cầu của Trump cũng nhắm vào "hàng trung chuyển" - hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc đang được chuyển hướng qua các quốc gia khác, chẳng hạn như Việt Nam.

Nhưng Bắc Kinh không hề chùn bước. Trung Quốc liên tục khẳng định sẵn sàng đối thoại. Nhưng rõ ràng là họ cũng sẵn sàng chịu đựng.

Họ cũng đã gây ra tổn thương cho Mỹ. Chẳng hạn, họ đã nhắm vào nhóm cử tri chủ chốt của ông Trump - nông dân - khi bắt đầu áp thuế chồng chất lên nông sản nhập khẩu từ Mỹ, như đậu nành.

Những nỗ lực của ông Trump nhằm ngăn các công ty Mỹ, từ Apple đến Walmart, hoạt động sản xuất tại Trung Quốc - cũng bị suy yếu do các khoản miễn trừ. Và điều đó đã củng cố niềm tin của Bắc Kinh.

Vào tháng Năm, hai bên đã đạt được một thỏa thuận đình chiến mong manh, đồng ý tiếp tục đàm phán cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Cuộc chiến chip

Ngay cả khi các cuộc đàm phán về thuế quan vẫn tiếp diễn, một điểm nghẽn khác trong mối quan hệ Mỹ-Trung quay trở lại : cuộc chiến về chip tiên tiến, vốn được sử dụng trong mọi thứ, từ điện thoại thông minh đến ứng dụng AI.

Chúng rất cần thiết cho kế hoạch chuyển đổi nền kinh tế của Trung Quốc từ "công xưởng thế giới" sản xuất các sản phẩm cơ bản thành cái nôi của công nghệ cấp cao. Và các chuyên gia phần lớn đều đồng ý rằng mặc dù có nguồn nhân lực dồi dào, ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc vẫn tụt hậu so với Mỹ.

Nhà Trắng đã tìm cách hạn chế quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với các loại chip tiên tiến nhất. Điều này đã xảy ra ngay cả trước thời ông Trump, và chính quyền của ông vẫn giữ nguyên quy định chặt chẽ đó, chỉ cho phép các loại chip kém tiên tiến hơn được xuất khẩu sang Trung Quốc.

Trọng tâm của chiến lược này là Nvidia, công ty có giá trị nhất thế giới, khi những con chip mà công ty này thiết kế được ngành công nghiệp coi là tiêu chuẩn vàng.

Trung Quốc là một thị trường đủ lớn - mang về hàng tỷ đô la - đến mức công ty này thậm chí đã đồng ý trả cho chính phủ Mỹ 15% doanh số bán hàng tại Trung Quốc để đổi lấy giấy phép xuất khẩu.

Nhưng sau đó, Bắc Kinh đã khiến Mỹ bất ngờ khi được cho là đã yêu cầu các công ty trong nước không mua chip từ Mỹ. Thay vào đó, họ tập hợp các ngành công nghiệp của mình xung quanh các nhà sản xuất trong nước như Alibaba và Huawei.

Bắc Kinh cũng đã mở một cuộc điều tra chống độc quyền đối với Nvidia.

Bắc Kinh đang đầu tư mạnh vào sản xuất tiên tiến, trong đó có sản xuất chip

Các biện pháp này nhấn mạnh điều mà Bắc Kinh mong muốn từ lâu : trở nên tự chủ hơn, theo nhà phân tích chính sách Trung Quốc Stefanie Kam từ Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam.

Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào công nghệ và AI, khuyến khích các công ty đổi mới và đặt cược lớn. Bà nói thêm rằng khả năng sử dụng "đòn bẩy nhà nước" để tập hợp các lĩnh vực cụ thể của nền kinh tế một phần là lý do khiến Trung Quốc tỏ ra kiên cường hơn trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

Các nhà phân tích tin rằng Trung Quốc đang chơi một ván cờ dài hơi - vì vậy, thay vì vội vàng ký kết một thỏa thuận có thể kéo dài hoặc không, họ đang đầu tư vào việc xây dựng các ngành công nghiệp ít phụ thuộc vào phương Tây hơn.

Trận chiến đất hiếm

Nhưng quyết định chơi một ván dài hơi không nhất thiết nghĩa là Trung Quốc không muốn đạt được thỏa thuận với Mỹ.

Giáo sư Harcourt cho hay quyền lực của Bắc Kinh có những hạn chế, đề cập đến những thách thức kinh tế trong nước chẳng hạn như thất nghiệp, chi tiêu yếu kém và khủng hoảng bất động sản.

Giới lãnh đạo Trung Quốc không bị các cuộc bầu cử dân chủ ràng buộc, nhưng họ vẫn phải đối mặt với áp lực duy trì sự thịnh vượng của tầng lớp trung lưu và đảm bảo ổn định chính trị, ông Harcourt nhấn mạnh.

"Washington sẽ nhận thức đầy đủ về những khó khăn trong nước của Trung Quốc... Trung Quốc vẫn chịu áp lực và họ không muốn một cuộc chiến thương mại khốc liệt kéo dài".

Điều ông Tập Cận Bình muốn là có thể bước vào các cuộc đàm phán với một thế trận vững chắc. Chính vì thế, vào tháng 10, Trung Quốc đã tấn công bằng cách thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Quốc gia này gần như độc quyền trong việc chế biến các khoáng sản quan trọng dùng trong điện tử, công nghệ năng lượng xanh và thiết bị quân sự như máy bay chiến đấu.

Đó là thời điểm then chốt trong cuộc chiến thương mại.

Naoise McDonagh từ Đại học Edith Cowan của Úc nhận định các hạn chế công nghệ của Mỹ có nguy cơ làm chậm sự tiến bộ của Trung Quốc, nhưng việc hạn chế đất hiếm có thể ngăn chặn sự phát triển của các ngành quan trọng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi sau khi ký thỏa thuận đất hiếm vào đầu tuần này

Thông báo của Trung Quốc về đất hiếm đã khiến Nhà Trắng choáng váng. Đặc biệt là sau khi ông Trump tuyên bố hai bên đã đạt được thỏa thuận về thương vụ liên quan đến mảng kinh doanh của TikTok tại Mỹ. Một quan chức thương mại hàng đầu của Mỹ gọi đây là "sự phản bội" thỏa thuận đình chiến Mỹ-Trung.

Động thái này là một lời nhắc nhở rõ ràng về sự phụ thuộc của Mỹ vào nguồn tài nguyên của Trung Quốc. Và điều này đã thúc đẩy một loạt các thỏa thuận giữa Mỹ và Úc, Malaysia và Nhật Bản, tất cả đều tập trung vào việc Mỹ tiếp cận đất hiếm - một hình thức "bảo hiểm" để Washington có được các khoáng sản bên ngoài Trung Quốc, theo Giáo sư Harcourt.

Những thỏa thuận này diễn ra trong bối cảnh ông Trump và các nhà đàm phán Mỹ tìm cách xoa dịu căng thẳng với Bắc Kinh, và đã gặp gỡ các quan chức Trung Quốc để sắp xếp cuộc họp ngày 30/10.

Sự khác biệt giữa hai bên là rất lớn, và sự cạnh tranh cũng vô cùng gay gắt. Tuy nhiên, theo Giáo sư Kam, vẫn có những điều "dễ giải quyết hơn", chẳng hạn như việc Trung Quốc hoãn các lệnh hạn chế xuất khẩu đất hiếm để đổi lấy việc giảm thuế quan.

Dù một thỏa thuận có thể mong manh đến đâu thì vẫn có thể giúp "thu hẹp rủi ro" về bất kỳ quyết định bất ngờ nào có thể xảy ra trong những tháng tới, vị giáo sư nói thêm.

Nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng sẽ không có thỏa thuận đình chiến nào giữa Mỹ và Trung Quốc kéo dài mãi mãi.

Osmond Chia

Nguồn : BBC, 30/10/2025