19/11/2026

Thượng đỉnh Thâm Quyến : ba đại cường đẻ ra con chuột

Tiêu điểm

Phân tích

Phải chăng vận mệnh thế giới thuộc về ba siêu cường Nga, Mỹ và Trung Quốc ?

Thanh Hà, RFI, 19/11/2026

Thượng đỉnh Trung Quốc, Nga và Mỹ hôm 19/11/2026 diễn ra bên lề hội nghị Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á -Thái Bình Dương APEC tại Thâm Quyến đưa ra hình ảnh ba cường quốc đối thoại trực tiếp, định đoạt vận mệnh thế giới, kể cả khi bàn về an ninh tại Châu Âu hay xung đột ở Trung Đông, vũ khí hạt nhân và gạt các định chế quốc tế như Liên Hiệp Quốc ra bên lề.

Tổng thống Nga Vladimir Putin, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự cuộc gặp ba bên bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, ngày 19/11/2026 via Reuters - Sergei Bobylyov

Trong một thế giới xoay quanh tam giác Nga - Trung - Mỹ, chỗ đứng nào dành cho các "cường quốc bậc trung" như Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhất là Châu Âu - bao gồm Liên Hiệp Châu Âu và Anh Quốc ?

Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cuộc gặp "ngắn gọn" này là cơ hội để các nhà lãnh đạo "trao đổi một cách thấu đáo tầm nhìn nhằm giữ gìn hòa bình thế giới và thúc đẩy ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các siêu cường", nhưng lại đưa ra nhiều thông điệp, như giới phân tích ghi nhận.

Đối thoại trực tiếp giữa "ba ông lớn"

Trước hết, đây là cách gián tiếp để Bắc Kinh-Moskva và Washington làm cho cộng đồng quốc tế hiểu rằng bộ ba cường quốc này đang khai tử những định chế đa quốc gia, một cấu trúc quan hệ quốc tế đã có từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Tập Cận Bình, Donald Trump hay Vladimir Putin không cần Liên Hiệp Quốc hay Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO để giải quyết một số vấn đề liên quan đến toàn thế giới.

Thứ hai, mặc dù là những đối thủ cạnh tranh chiến lược, nhưng "ba ông lớn" ngày càng có chung một cách nhìn và phương thức để điều hành thế giới. Tất cả dựa trên mối quan hệ cá nhân giữa lãnh đạo ba nước. Trong mọi lĩnh vực, quân sự, an ninh hay kinh tế, ba cường quốc dường như sẵn sàng "gạt bỏ các kênh và thể chế hiện hành để ưu tiên hình thức ngoại giao trực tiếp ở cấp cao nhất" theo đánh giá của báo Úc độc lập phát hành trên mạng, The Conversation. Nga, Mỹ và Trung Quốc không là đồng minh, không liên minh hiểu theo nghĩa truyền thống, nhưng lại sẵn sàng hợp tác tùy theo tình huống miễn là có lợi.

Chính vì "tầm nhìn đó" mà cả Mỹ, Nga, Trung Quốc cùng cho rằng nên hạn chế sự can dự của các nước khác. Những cường quốc bậc trung, như Liên Âu, hay Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ... phần nào bị đẩy vào hàng thứ yếu trên bàn cờ quốc tế mà các ông Tập Cận Bình, Donald Trump và Vladimir Putin đang kiến thiết. Đây chính là điểm thứ ba cần đáng chú ý với thượng đỉnh Thâm Quyến hôm nay. Điều đó cũng có nghĩa là sẽ có những thay đổi trong các mối "liên minh truyền thống" giữa Hoa Kỳ và các nước Châu Âu hay Châu Á tự do trong vùng Ấn Độ -Thái Bình Dương.

Châu Âu và các "cường quốc tầm trung" bị việt vị

Châu Âu đã phải cọ sát với thực tế từ hội nghị Abu Dhabi tuần trước để chấm dứt chiến tranh Ukraine : Nga, Mỹ và Ukraine bàn về an ninh Châu Âu nhưng Châu Âu lại gần như vắng mặt. Moskva dứt khoát không cho các đại diện của Châu Âu "bén mảng" đến phòng hội nghị. Tại Thâm Quyến, một lần nữa Châu Âu vắng mặt cho dù vẫn là một trung tâm kinh tế và công nghệ của thế giới. Tương tự như vậy tại thượng đỉnh ba bên hôm nay, các ông Vladimir Putin, Tập Cận Bình và Donald Trump đề cập đến vũ khí hạt nhân, nhưng hai cường quốc Đông Bắc Á là Nhật Bản, Hàn Quốc hoàn toàn bị bỏ rơi.

Tuy nhiên, còn quá sớm để các cường quốc bậc trung buông tay. Theo giới phân tích, vẫn có cơ hội để những nước có trọng lượng trên thế giới từ Canada, đến Úc, từ Liên Hiệp Châu Âu và Anh Quốc đến Ấn Độ hay Nhật Bản, Hàn Quốc... "đoàn kết chặt chẽ hơn, đẩy mạnh hợp tác và xây dựng một liên minh để duy trì tiếng nói và bảo vệ lợi ích" của mình trong trật tự thế giới đó.

Một điểm thú vị có thể nhận thấy : Với thượng đỉnh ba bên ở Thâm Quyến, lập trường của Bắc Kinh từ trước đến nay hô hào ủng hộ "một thế giới đa cực" dựa trên sự tôn trọng và bình đẳng giữa các quốc gia, nay dường như thuộc về quá khứ. Chính sách đối ngoại của Bắc Kinh đang tập trung vào mô hình tam giác Trung-Nga-Mỹ.

Thanh Hà

******************************

Vũ khí hạt nhân và chiến tranh Ukraine, trọng tâm thượng đỉnh Nga Mỹ Trung tại Thâm Quyến

Thanh Hà, RFI, 19/11/2026

Thượng đỉnh ba bên được quốc tế tập trung theo dõi giữa các lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc hôm nay 19/11/2026 tại Thâm Quyến đã kết thúc. Donald Trump, Vladimir Putin và Tập Cận Bình cho biết trong cuộc gặp "lịch sử này", đã thảo luận "về phương thức giới hạn vũ khí hạt nhân" và "chia sẻ những lợi ích chung trong việc giải quyết những xung đột trong khu vực, kể cả chiến tranh Ukraine" và phát huy "ổn định, hòa bình cho thế giới".

Cuộc gặp thượng đỉnh ba bên Trung Quốc, Nga, Hoa Kỳ, tại Thâm Quyến, Trung Quốc, ngày 19/11/2026. via Reuters - Vyacheslav Prokofyev

Theo hãng tin Mỹ AP sau hơn một giờ họp, tổng thống Donald Trump tuyên bố : Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc "đang đi vào lịch sử", cả ba nước đang trong tư thế "đặc biệt thuận lợi để thảo luận về phương thức giảm số lượng vũ khí hạt nhân (…) và giảm nguy cơ sử dụng những loại vũ khí đó".

Đài truyền hình Nhà nước Trung Quốc CCTV trích lời chủ tịch Tập Cận Bình, cho biết, lãnh đạo ba nước đã thảo luận các biện pháp "thúc đẩy hòa bình thế giới" và lãnh đạo ba nước đã đồng ý là "cần cấm và tiêu hủy vũ khí hạt nhân" vì "một thế giới không có vũ khí hủy diệt hàng loạt".

Về phần mình, tổng thống Vladimir Putin nhắc lại là Nga, Mỹ và Trung Quốc là các bên đã "chiến thắng trong Thế Chiến Thứ Hai" và cả ba cùng "chia sẻ trách nhiệm duy trì hòa bình quốc tế".

Trên vấn đề Ukraine, hãng tin Anh Reuters lưu ý, ông Tập Cận Bình đã không nhắc tới chủ đề này. Nhưng tổng thống Putin thì nhấn mạnh, Bắc Kinh, Washington và Moskva chia sẻ những "lợi ích chung để giải quyết các cuộc xung đột trong khu vực, (…) kể cả xung đột tại Ukraine". Chyên gia Patricia Kim Viện nghiên cứu Brookings được Reuters trích dẫn giải thích về sự im lặng đó như sau : ông Tập xem chiến tranh Ukraine là một vấn đề của Châu Âu.

Tuy nhiên theo giới quan sát, thượng đỉnh ba bên hôm nay chỉ mang tính biểu tượng với hình ảnh lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc bắt tay nhau. Điều quan trọng hơn nữa chính là hai cuộc họp song phương cùng ngày của tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và với tổng thống Vladimir Putin.

Tổng thống Trump cho biết trọng tâm cuộc trao đổi với lãnh đạo Trung Quốc là tình hình ở eo biển Hormuz và chiến tranh Trung Đông. Về quan hệ song phương giữa Bắc Kinh và Washington, AP đưa ra hai nhận xét : ông Tập đánh giá bang giao giữa hai siêu cường kinh tế thế giới này "ổn định và đang được cải thiện" dưới chính quyền Trump, đồng thời lãnh đạo Trung Quốc cũng đã đề cập đến vấn đề Đài Loan với tổng thống Mỹ.

Còn trong cuộc hội đàm với tổng thống Putin, nguyên thủ Nga Mỹ tập trung vào hai hồ sơ chính là vũ khí hạt nhân mà hiệp định gần đây nhất hạn chế kho vũ khí nguyên tử của Nga và Mỹ, New START đã hết hiệu lực từ tháng 2/2026 và hồ sơ Ukraine.

Thanh Hà