Bị gạt khỏi đàm phán Alaska, binh lính Ukraine kiệt sức lo sợ một nền hòa bình bất công

Jonathan Beale, BBC, 15/08/2025

Họ gọi đó là "diệt chủng drone" (dronocide) – một chương trình huấn luyện mới để đối phó với mối đe dọa hiện được coi là lớn nhất đối với mạng sống của binh sĩ Ukraine trên chiến trường : máy bay không người lái (drone).

Ihor và đồng đội của anh thà tiếp tục chiến đấu còn hơn chấp nhận "đổi đất" - Lee Durant/BBC

Theo phía Ukraine, những thiết bị này đầy rẫy ở tiền tuyến và gây ra thương vong lớn nhất.

Nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump không thể buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin chấp thuận một lệnh ngừng bắn tại cuộc gặp ở Alaska vào ngày 15/8, thì chương trình huấn luyện ở miền đông Ukraine này có thể sẽ trở thành yếu tố sống còn để cứu mạng những binh sĩ ở tiền tuyến.

Công tác chuẩn bị chiến đấu vẫn được tiếp tục cho thấy có ít người ở Ukraine kỳ vọng cuộc chiến này sẽ sớm kết thúc.

Khóa huấn luyện không quá phức tạp : vũ khí phòng thủ của họ chỉ là khẩu súng săn. Binh lính tập bắn vào các mục tiêu di chuyển nhanh – trước tiên là bắn khi đứng yên, rồi sau đó vừa di chuyển vừa bắn.

Ihor, người hướng dẫn với kinh nghiệm dày dạn, nói với các học viên rằng súng săn hiện là phương tiện hiệu quả nhất để bắn hạ một chiếc drone ở cự ly gần.

Ihor đã chiến đấu ở miền đông Ukraine từ năm 2014 – thời điểm Nga sáp nhập Crimea một cách bất hợp pháp và gửi binh lính tới vùng Donbas. Biệt danh của ông là "Đao thủ". Ông cũng huấn luyện binh sĩ chiến đấu tay đôi.

Suốt hơn 10 năm qua, Ihor đã tìm mọi cách để ngăn bước tiến của quân Nga. Ông tỏ rõ thái độ mỗi khi nghe ai đó gợi ý rằng Ukraine sẽ phải nhượng lãnh thổ trong bất kỳ "cuộc đổi chắc đất đai" nào.

"Cả tôi lẫn đồng đội đều không sẵn lòng cho chuyện đó", ông nói. Ông khẳng định họ quyết tiếp tục chiến đấu "cho tới khi giải phóng được lãnh thổ của mình".

Điều đó dường như khó xảy ra, trong bối cảnh một số đơn vị tiền tuyến của Ukraine đang lâm vào cảnh thiếu quân trầm trọng.

Theo một binh sĩ, những nỗ lực huy động thêm lực lượng gần đây là một "thảm họa". Họ hiểu rằng mình vẫn đang bị lép vế cả về hỏa lực lẫn quân số.

Các binh sĩ Ukraine cũng thừa nhận họ đang mệt mỏi và mất dần vị thế. Đó là sự thật không thể phủ nhận. Nhưng việc huấn luyện này cho thấy rằng họ chưa bỏ cuộc.

Oleksii, một trong những người lính đang trui rèn kỹ năng bắn súng săn, cho biết anh đã mất cha và bạn bè do chiến tranh.

Anh thừa nhận : "Cuộc chiến phải chấm dứt, bằng cách này hay cách khác". Nhưng khi nghe ý kiến cho rằng Ukraine nên nhượng thêm lãnh thổ cho Nga, anh nói : "Tôi sẽ không làm vậy, tôi không thích ý tưởng này".

Binh lính Ukraine đồng thời chỉ ra rằng Nga cũng đang hứng chịu tổn thất nặng nề, với khoảng 1.000 thương vong – chết hoặc bị thương – mỗi ngày. Nguồn lực của Nga đang dần bị bào mòn.

Những quan điểm từ tiền tuyến phản ánh rõ ở các thị trấn và thành phố của Ukraine. Người dân cũng đang hứng chịu hậu quả của cuộc chiến một cách trực tiếp hơn, đặc biệt là khi Nga gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone trên khắp cả nước trong thời gian gần đây. Tháng trước, Nga đã phóng hơn 6.000 drone vào Ukraine. Vào tháng 7/2024, con số này thấp hơn nhiều, với chỉ hơn 400 chiếc.

Một điều rõ ràng trên các con phố ở thủ đô Kyiv là mong mỏi kết thúc chiến tranh.

"Nếu chúng ta không dừng lại, chúng ta sẽ mất thêm lãnh thổ và con người", Oleksandr nói. Anh ví tình hình hiện tại như đánh cược ở sòng bài : "Càng chơi càng thua".

Volodymyr, một người qua đường khác, tỏ ra bi quan về triển vọng các cuộc đàm phán giữa ông Trump và ông Putin. Ông tin rằng Ukraine có lẽ sẽ phải nhượng thêm lãnh thổ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn. "Chúng tôi không còn nguồn lực", ông nói. "Tất cả những chàng trai của chúng tôi giờ hoặc ở trên thiên đường, hoặc nằm trong bệnh viện".

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bày tỏ sự bực bội vì Ukraine không được góp tiếng nói tại Alaska. Ông cũng khẳng định rõ sẽ không nhượng lãnh thổ Ukraine. "Đó không phải là tài sản riêng của tôi", ông nói hồi đầu tuần. Nhưng một số khảo sát gần đây cho thấy ngày càng có nhiều người Ukraine chấp nhận thực tế rằng họ có thể sẽ phải đổi đất lấy hòa bình.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là chẳng mấy ai tin rằng Nga thực sự muốn có hòa bình. Ông Oleksandr Merezhko, nghị sĩ kiêm Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Ukraine, cho rằng cuộc gặp ở Alaska chỉ là một màn quảng bá truyền thông cho Tổng thống Putin.

"Ông Putin không hề có ý định tìm kiếm một thỏa hiệp", ông Merezhko nhận định. "Ông ta nghĩ mình đang thắng trong cuộc chiến này. Ông ta sẽ không lùi bước".

Merezhko cũng bác bỏ gợi ý của Tổng thống Trump rằng Ukraine sẽ phải "ký một thứ gì đó".

"Hoàn toàn không", ông nói. "Tôi không tin rằng bất kỳ thỏa thuận nào dẫn tới sự tàn lụi của chúng tôi lại có thể bị áp đặt lên Ukraine". Ông khẳng định cả về đạo lý lẫn pháp lý, việc hy sinh nhà cửa của người dân để đổi lấy hòa bình là sai trái.

Dù vậy, đã có rất nhiều người Ukraine mất đi mạng sống và nhà cửa.

Theo Liên Hợp Quốc, hơn 13.000 thường dân Ukraine đã thiệt mạng và hơn 3,5 triệu người Ukraine sơ tán.

Hơn 500 người trong số những người tản cư này hiện đang sống tại một "ngôi làng tạm" ngay rìa thủ đô. Nhà mới không có tường gạch mái ngói mà là các container kim loại.

Nhiều người trong số đó là người cao tuổi đã chạy trốn khỏi giao tranh ở miền Đông.

Ở đây có một sân chơi nhỏ dành cho những đứa trẻ có lẽ sẽ chẳng bao giờ được thấy lại thị trấn và ngôi làng nơi chúng chào đời. Nhà cũ của họ giờ đây đã nằm trong vùng bị chiếm đóng.

Khuôn mặt ông Hennadii, 78 tuổi, nhòe nước mắt khi nói rằng ông không nghĩ mình sẽ còn được nhìn thấy ngôi mộ của mẹ thêm lần nào nữa.

Ông kể rằng ông vẫn nhớ da diết những thứ buộc phải bỏ lại. "Tôi thích câu cá ở đó, tôi có một mảnh đất nhỏ, có giàn nho và cây óc chó", ông nói. "Và giờ tất cả đã không còn".

Không ai trong số những người chúng tôi trò chuyện bày tỏ sự tin tưởng vào triển vọng của cuộc đàm phán giữa ông Trump và ông Putin. "Tôi thực sự hy vọng sẽ có điều gì đó tốt đẹp sau cuộc gặp này, nhưng tôi không kỳ vọng nhiều", Valeria, một nữ sinh 18 tuổi đã mất nhà, chia sẻ.

Trong khi đó, bà Valentina, 78 tuổi, kiên quyết hơn. Chồng bà đã thiệt mạng trong một vụ tấn công bằng tên lửa của Nga. "Đây là đất của chúng tôi, và người dân chúng tôi đang hy sinh vì nó", bà nói. "Làm sao chúng tôi có thể từ bỏ cơ chứ ? Không đời nào".

Tại Alaska, ông Trump và ông Putin sẽ bàn về tương lai của Ukraine. Ukraine sẽ không tham gia, ý kiến của họ cũng không được cân nhắc.

Trong cuộc chiến này, Ukraine có thể đang dần thất thế, nhưng chưa hề thất bại. Điều đó khiến bất kỳ bên nào khó có thể áp đặt một nền hòa bình mà Ukraine không thể chấp nhận.

Firle Davies, Anastasiia Levchenko và Mariana Matveichuk tường thuật bổ sung

Jonathan Beale

Nguồn  : BBC, 15/08/2025

**************************

Những gì đáng chú ý tại thượng đỉnh Trump-Putin ở Alaska ?

Madeline Halpert, Christal Hayes và Jake Lapham, BBC, 14/08/2025

Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin dự kiến sẽ gặp nhau tại thành phố Anchorage vào hôm 15/8 để thảo luận về cách thức chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp nhau tại Helsinki năm 2018

Nga đã tuyên bố chủ quyền đối với một số khu vực rộng lớn của Ukraine kể từ năm 2014, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện bước đi đầu tiên.

Khi đó, chỉ trong vài tháng ngắn ngủi và gần như không có giọt máu nào rơi, Moscow đã thành công chiếm đóng và sáp nhập bán đảo Crimea.

Ngay sau đó phong trào ly khai do Nga hậu thuẫn đã nổ ra ở vùng Donbas, miền đông Ukraine – cụ thể là tại hai khu vực là Donetsk và Luhansk.

Một cuộc chiến âm ỉ kéo dài ở đây suốt tám năm.

Ukraine mất khoảng 14.000 binh sĩ và dân thường trong giai đoạn này.

Đến tháng 2/2022, ông Putin phát động cuộc xâm lược toàn diện. Quân Nga nhanh chóng áp sát ngoại ô Kyiv và chiếm những khu vực rộng lớn ở phía nam, bao gồm phần lớn diện tích của hai tỉnh Zaporizhzhia và Kherson.

Kể từ ấy, chiến sự lúc leo thang, lúc tạm lắng.

Nga hiện kiểm soát ít lãnh thổ hơn – từ khoảng 27% vào mùa xuân năm 2022 giảm xuống còn khoảng 20% ở hiện tại. Ở miền đông, lực lượng Nga đang tiến lên, nhưng rất chậm và phải trả giá đắt.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng cần có một lệnh ngừng bắn vô điều kiện ngay bây giờ. Các đồng minh Châu Âu cũng khẳng định phải chấm dứt giao tranh. Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng đó là điều ông đang tìm cách đạt được.

Tuy nhiên, trong thời gian chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh tại Alaska với ông Putin, ông Trump lại bắt đầu nói về việc "trao đổi lãnh thổ". Điều này đã khiến Kyiv và khắp Châu Âu rúng động.

Hiện vẫn chưa rõ ông Trump đang ám chỉ những khu vực nào, hoặc những cuộc trao đổi lãnh thổ này sẽ ra sao, nhất là khi toàn bộ các vùng lãnh thổ đó về mặt pháp lý đều thuộc về Ukraine.

Tính đến tháng 8/2025, lãnh thổ Ukraine như trong hình :

Nga rất muốn mở rộng quyền kiểm soát của mình ra toàn bộ hai tỉnh Luhansk và Donetsk.

Một số thông tin nói rằng ông Putin đang yêu cầu Ukraine giao nốt phần lãnh thổ còn lại mà Ukraine đang kiểm soát ở hai tỉnh này.

Nhưng điều đó đồng nghĩa với việc Kyiv phải từ bỏ những khu vực mà hàng chục ngàn binh sĩ Ukraine đã phải hy sinh để bảo vệ – các thành phố như Kramatorsk và Slovyansk, cùng một tuyến phòng thủ kiên cố bảo vệ lãnh thổ Ukraine ở phía bắc và phía tây.

Với Kyiv, đó sẽ là một viên thuốc đắng khó nuốt. Còn với Moscow – với những tổn thất thậm chí còn thảm khốc hơn – đó sẽ được coi là một chiến thắng.

Ông Zelensky nói vào hôm 13/8 rằng Ukraine "không thể" bỏ Donbas vì Moscow sẽ dung khu vực này làm bàn đạp để tấn công phần còn lại của đất nước.

Trong thời gian gần đây, lực lượng Nga dường như đang gia tăng sức ép và đạt được một số tiến triển gần thị trấn Dobropillya.

Nhưng vẫn chưa rõ đây có phải là một bước đi chiến lược đáng kể hay chỉ nhằm phô trương với ông Trump rằng Moscow đang chiếm ưu thế.

Còn khu vực Zaporizhzhia và Kherson – bị chiếm vào năm 2022 – thì sao ?

Theo một số thông tin, Nga đã đề nghị ngừng tấn công và "đóng băng" chiến tuyến tại những khu vực này.

Nhưng liệu Nga có sẵn sàng trả lại phần nào hay không ?

Hôm 11/8, ông Trump mập mờ nói về "bất động sản ven biển" – có lẽ ám chỉ một số đoạn bờ biển này, dọc Biển Azov hoặc Biển Đen.

Tuy nhiên, tất cả những khu vực đó đều nằm trong cầu đất liền có ý nghĩa chiến lược sống còn nối Nga với Crimea bị chiếm đóng.

Khó có thể hình dung nhà lãnh đạo Nga sẽ đồng ý từ bỏ bất kỳ phần nào trong số đó.

Giống như Donetsk và Luhansk, ông Putin coi những nơi này là một phần của Nga, và đã sáp nhập bất hợp pháp chúng ba năm trước thông qua bốn cuộc trưng cầu dân ý bị quốc tế coi là trò lừa bịp.

Với Ukraine và Châu Âu, chuyện trao đổi lãnh thổ – ở giai đoạn rất sớm của các cuộc đàm phán – là điều không thể chấp nhận được.

Một cuộc thảo luận về đường biên giới tương lai có thể sẽ diễn ra, nhưng chỉ khi chiến tranh chấm dứt và an ninh của Ukraine được đảm bảo.

Nguồn  : BBC, 14/08/2025