Thứ Năm, 30/10/2025, tổng thống Mỹ Donald Trump gặp lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương APEC ở Hàn Quốc. Từ nhiều ngày nay, chính quyền Trump quảng bá rầm rộ cho việc thỏa thuận thương mại với Trung Quốc sẽ được hoàn tất trong dịp này, cho phép chấm dứt giai đoạn chiến tranh thương mại kéo dài kể từ khi Donald Trump trở lại nắm quyền. Thực hư ra sao ?

Ảnh lưu trữ ngày 09/11/2017 : Tổng thống Mỹ Donald Trump (và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân Dân, Bắc Kinh, Trung Quốc. AP - Andy Wong

Tổng thống Mỹ được đón tiếp long trọng tại Kuala Lumpur, Malaysia, nơi diễn ra thượng đỉnh của Hiệp hội các nước Đông Nam Á ASEAN. Ông Trump được chào đón như người mang lại "hòa bình" cho Thái Lan và Cam Bốt, với thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa hai nước được ký kết nhân dịp này. Nhiều thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ và một số quốc gia khối ASEAN được ký kết tại Kuala Lumpur. Chặng tiếp theo của vòng công du châu Á , tổng thống Mỹ tới Nhật Bản và Tokyo trống rong cờ mở đón nhà lãnh đạo Mỹ, người hứa hẹn sẽ mang lại "một thời kỳ vàng son mới cho liên minh Mỹ - Nhật".

Tuy nhiên, chặng dừng chân cuối cùng của tổng thống Trump tại Hàn Quốc là quan trọng nhất. Mọi chú ý đổ dồn vào cuộc gặp dự kiến giữa Donald Trump và Tập Cận Bình tại thành phố Gyeongju, nơi diễn ra hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2019, tổng thống Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình gặp mặt trực tiếp.

Trên đường đến Nhật Bản hôm qua, ông Donald Trump tỏ ra lạc quan về cuộc gặp sắp tới. Trao đổi với báo chí, ông Trump tin tưởng "sẽ đạt được thỏa thuận" với Trung Quốc, đồng thời ca ngợi mối quan hệ tốt đẹp với chủ tịch Trung Quốc. Ít ngày trước dịp thượng đỉnh Donald Trump - Tập Cận Bình, Washington tăng tốc đàm phán thương mại với Bắc Kinh với mục tiêu kịp đúc kết một thỏa thuận vào dịp thượng đỉnh APEC.

Theo bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cuối tuần qua, hai bên đã đạt được một thỏa thuận khung. Phía Mỹ cho biết Bắc Kinh sẵn sàng nối lại việc mua đậu tương của Mỹ, hoãn việc thực hiện các hạn chế xuất khẩu đất hiếm và các công nghệ tinh chế đất hiếm trong vòng một năm. Đổi lại, Washington sẽ miễn áp dụng đe dọa đánh 100% thuế hải quan bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc, biện pháp dự kiến ​​có hiệu lực từ ngày 01/11. Phía Trung Quốc cũng xác nhận rằng hai bên đạt được đồng thuận sơ bộ.

Liệu Mỹ và Trung Quốc có thực sự hướng đến được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh thương mại hay không ? Trả lời ban quốc tế đài RFI, chuyên gia về Trung Quốc Emmanuel Véron, Viện INALCO, Paris, nhận định : "Cạnh tranh Mỹ - Trung hoàn toàn mang tính hệ thống. Điều này có nghĩa là liên quan đến tất cả các lĩnh vực. Dù là công hay tư, dân sự hay quân sự, công nghệ, thương mại hay ngoại giao, v.v. Mỗi bên đều hiểu rõ mức độ phức tạp của đối phương và của toàn bộ mối quan hệ, và không bên nào còn có thể nhượng bộ. Chúng ta đang ở một cấp độ đọ sức quan trọng hơn nhiều, cuộc đọ sức vốn đã được thiết lập rất vững chắc kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của tổng thống Donald Trump. Giờ đây, về cơ bản, chúng ta đang ở trong một tình thế ‘‘hòa hoãn đằng đằng sát khí’’. Hai bên sẽ không thể đạt được một thỏa thuận thực sự về kinh tế, và tình trạng đối địch này sẽ trở lại ngay sau hội nghị thượng đỉnh APEC, thậm chí có thể là ngay trước đó. Không bên nào sẽ giành được chiến thắng."

Chuyên gia Emmanuel Véron và nhiều nhà quan sát cũng ghi nhận thông tin về việc Trung Quốc cam kết tăng cường trở lại mua đậu tương của Mỹ, mà bộ trưởng Thương Mại Mỹ quảng bá là một thắng lợi của Mỹ trong đàm phán, cần được xem xét thận trọng. Trong nhiều năm qua, và những tháng gần đây, trong bối cảnh thế đối đầu với Mỹ gia tăng, Trung Quốc đã tăng gấp bội lượng đậu tương nhập từ Brazil, một xu thế khó đảo ngược.

Một dấu hiệu cho thấy không khí hòa hoãn Mỹ - Trung "đằng đằng sát khí" ít ngày trước cuộc gặp Trump - Tập. Tại thượng đỉnh ASEAN - Trung Quốc hôm nay, 28/10, nhân lễ ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc - ASEAN được mở rộng và nâng cấp (ACFTA 3.0), thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã lên án "chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa đơn phương đang tác động xấu đến trật tự kinh tế và thương mại quốc tế". Không trực tiếp nêu tên nước Mỹ, thủ tướng Trung Quốc đã cực lực lên án "việc áp đặt mức thuế quan cao vô lý" với nhiều quốc gia, và kêu gọi ASEAN đoàn kết với Trung Quốc để chống lại "nền chính trị cường quyền và sự bắt chẹt về kinh tế".

Trọng Thành