Món quà hào nhoáng Mỹ dành cho Trung Quốc

Trong ba ngày, từ 24-26/09/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump đã đón tiếp nồng hậu chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo của quốc gia mà trước đó tỷ phú Mỹ từng cáo buộc là đang "giết chết nước Mỹ" bằng các hoạt động thương mại bất công. Thế nhưng, Tập Cận Bình lại không có những nhượng bộ mang lại cho Donald Trump những thắng lợi chính trị trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump (phải) dùng trà với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện tại Phòng Đỏ của Nhà Trắng, ngày 25/09/2026, tại Washington, Hoa Kỳ. AP Photo/Jacquelyn Martin - Jacquelyn Martin

Ngoài các thông báo về đồng thuận tám điểm, hạ nhiệt căng thẳng thương mại, cũng như là thiết lập các kênh liên lạc về quân sự và Trí tuệ nhân tạo, giới quan sát ghi nhận cuộc gặp thượng đỉnh trong bầu không khí tích cực này chưa cho phép thu hẹp các bất đồng hay giảm bớt sự nghi kỵ lẫn nhau giữa hai nước.

Điều này được thể hiện qua việc thông báo đạt đồng thuận về giảm thuế hàng hóa đối ứng trị giá 60 tỷ đô la chỉ liên quan đến nhóm hàng nhạy cảm và không đưa ra mốc thời gian cụ thể để triển khai. Hay việc không có phái đoàn lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc nào tháp tùng ông Tập đã làm nổi bật những thách thức trong việc vượt qua nỗi nghi kỵ của Mỹ đối với đầu tư từ Trung Quốc.

Thắng lợi về hình ảnh

Những hạn chế này cho thấy "mối quan hệ Mỹ - Trung hiện đang rơi vào trạng thái bế tắc nhưng trong tầm kiểm soát" như nhận định của Craig Singleton, chuyên gia về Trung Quốc, thuộc Foundation for Defense of Democracies (trụ sở tại Mỹ). Cuộc gặp thượng đỉnh lần này đã làm lộ rõ những giới hạn quyền lực của tổng thống Mỹ, đồng thời mang lại "một chiến thắng về mặt truyền thông" cho Trung Quốc.

Nỗ lực đón tiếp hết sức trọng thị khi đích thân ông Trump ra tận sân bay đón ông Tập, chiêu đãi hoành tráng ở Nhà Trắng, hay việc không ngớt lời ca tụng mỗi quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo "chưa bao giờ hòa hợp đến thế… đã đáp ứng và vượt xa kỳ vọng của Trung Quốc".

Theo nhận định của Thẩm Vệ Trung (Shen Weizhong), cựu quan chức bộ Ngoại Giao, phó chủ tịch Viện Quản trị Toàn cầu tại Bắc Kinh được Reuters trích dẫn, "phía Trung Quốc không cho rằng một chuyến thăm nhất thiết phải dẫn đến một số lượng thỏa thuận cụ thể, hay việc cắt giảm thuế quan hoặc các kết quả tương tự… Chỉ riêng việc hai lãnh đạo gặp gỡ, gật đầu chào và bắt tay nhau đã mang nhiều ý nghĩa quan trọng".

Do vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng Tập Cận Bình không vội vàng đưa ra các nhượng bộ. Vị thế thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm, hoạt động thương mại vẫn tăng trưởng mạnh mẽ bất chấp các đe dọa thuế quan từ Mỹ sẽ là mang lại cho Bắc Kinh nhiều lợi thế trong đàm phán với Washington.

Tranh thủ thời gian về hồ sơ Đài Loan

Đương nhiên, ông Trump không hẳn trắng tay sau cuộc gặp. Thông báo của bộ Thương Mại Trung Quốc cắt giảm thuế đối với nông sản Mỹ, từ ngô đến các sản phẩm sữa, sẽ là một tin vui cho nông gia Mỹ, một trong số nhóm cử tri chủ chốt ủng hộ Trump.

Nhưng các chuyên gia cũng nhanh chóng lưu ý là, Trung Quốc đã không đưa đậu tương – một trong những mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Mỹ - vào trong danh sách giảm thuế, cũng không tỏ dấu hiệu sẵn sàng hỗ trợ Trump chấm dứt chiến tranh với Iran. Đây là hai vấn đề đang kéo tỷ lệ ủng hộ dành cho Trump xuống mức thấp nhất trong sự nghiệp chính trị của ông.

Ngoài ra, trong cuộc gặp lần này, chủ tịch Tập Cận Bình đã gây sức ép về vấn đề Đài Loan, hòn đảo mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền. Trái với thái độ cởi mở hồi tháng 5/2026 khi coi vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan như một "con bài mặc cả" với Bắc Kinh, lần này Trump tránh nhắc đến chủ đề này công khai. Theo các chuyên gia, việc duy trì các cuộc gặp thường xuyên với Trump giúp Trung Quốc kéo dài thời gian và làm chậm các biện pháp Mỹ không mong muốn, đặc biệt là các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan.

Đối với Jeremy Chan, chuyên gia phân tích về rủi ro chính trị tại Eurasia Group, "đây là một thắng lợi chiến lược đối với Trung Quốc, đồng thời là tổn thất lớn đối với Đài Loan cũng như nhiều đồng minh và đối tác trong khu vực".

Minh Anh