Hôm trước đọc báo, tôi được biết Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã ân cần kêu gọi tôi ra đầu thú, có mặt lúc 8 giờ 30 sáng ngày 3/8 tại Cổng số 2, phường Định Công, để "thực hiện quyền tự bào chữa" và "được hưởng sự khoan hồng của pháp luật". Phiên tòa do thẩm phán Lưu Ngọc Cảnh làm chủ tọa, kiểm sát viên Bùi Thị Thu Huyền giữ quyền công tố.

Tôi vô cùng cảm động.

Trước đây tôi cứ tưởng người ta truy nã một người là để bắt người ấy. Nay tôi mới hiểu : người ta còn truy nã để mời người ấy về thực hiện quyền của mình. Quyền này quý đến mức công dân không tự đến nhận thì phải phát lệnh truy nã toàn quốc, rồi truy nã đặc biệt, gửi thư kêu gọi về tận nhà, niêm yết ở phường, đăng báo cả nước — chỉ để nhắc : này, quyền tự bào chữa của anh đang chờ anh đây !

Cảm động xong, tôi cẩn thận tra từ điển pháp luật, thì thấy Bộ luật Tố tụng hình sự định nghĩa "đầu thú" là việc NGƯỜI PHẠM TỘI, sau khi bị phát hiện, tự nguyện ra trình diện. Hóa ra chỉ bằng một chữ, quý tòa đã chấm bài xong từ trước khi phiên xử bắt đầu. Bài thi chỉ còn thiếu mỗi chữ ký của thí sinh. Vậy tôi xin ký. Nhưng trước khi ký, xin trình bày đôi điều về mặt hậu cần.

Về việc di chuyển

Đường về xa xôi, mà vé máy bay lại chưa được bán theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nên kính đề nghị quý tòa chuyển trước cho tôi 5.000 đô la Mỹ để mua vé về đầu thú. Quý tòa đã có sẵn kênh chuyển thư kêu gọi về tận nhà tôi, thì tiền vé xin cứ theo đúng kênh ấy mà chuyển, cho đúng quy trình một cửa. Khi chuyển khoản, xin ghi rõ nội dung "Hỗ trợ bị cáo về nước hưởng khoan hồng" để đôi bên tiện giải trình với cấp trên.

Số tiền này không lớn, nếu so với công sức của cả một bộ máy đã bỏ ra : hai năm hồ sơ, một cuộc thẩm vấn mười tiếng, một cuộc khám nhà hai mươi cán bộ, hai bản giám định, một lệnh truy nã toàn quốc, một lệnh truy nã đặc biệt, một bản cáo trạng, và hơn chục bài báo. Xin quý tòa coi 5.000 đô ấy là khoản đầu tư khiêm tốn cuối cùng cho nền tư pháp. Vé một chiều thôi ạ, đỡ tốn ngân sách — chiều về nghe nói nhà nước lo trọn gói : chỗ ở có người gác ngày đêm, cơm bưng tận cửa. Tôi chỉ hơi băn khoăn khoản quạt điện, vì trót phỏng vấn về vụ rút quạt ở Trại giam số 6 giữa nắng 42 độ, mà các vị thì nhớ dai hơn tôi.

Nếu ngân sách đang eo hẹp — tôi rất thông cảm — thì kính xin hoãn phiên tòa để tôi đi bộ về. Tôi là võ sư, chân cẳng còn tốt. Tôi cam kết đi đúng phần đường, không tụ tập đông người, không cầm biểu ngữ, không trả lời phỏng vấn và tuyệt đối không phát trực tiếp trên Facebook trong suốt hành trình ; mỗi tối sẽ báo cáo tọa độ để các cơ quan đỡ mất công truy bắt. Chỉ xin quý tòa hai thứ giấy : một công hàm nhờ các nước dọc đường cho một người đang bị truy nã đặc biệt được quá cảnh, và một giấy xác nhận "đang trên đường về đầu thú" — kẻo công an tỉnh nào đó lập công bắt tôi giữa đường thì hỏng kế hoạch của chính quý tòa. Nhẩm theo lộ trình, tôi về đến Cổng số 2 phường Định Công là vừa khéo kịp dự... phiên phúc thẩm.

Còn nếu cả hai phương án đều không duyệt được, tôi xin đề xuất giải pháp tiết kiệm nhất : sáng 3/8, quý tòa đặt lên ghế bị cáo một chiếc điện thoại mở sẵn sáu video. Vì theo cáo trạng, tội phạm nằm trong đó chứ đâu nằm trong tôi.

Giờ xin vào phần chính. Để tỏ rõ thành khẩn, tôi xin nhận tội. Nhận cho thật đầy đủ, kẻo mang tiếng quanh co.

Bản kê khai tội trạng

Tôi xin nhận tội mắc chứng nói thật mãn tính. Loa phường ra rả mấy chục năm không chữa được. Mười tiếng thẩm vấn liên tục hôm 24/6/2024 cũng không thuyên giảm. Đến tuổi này, bệnh e đã di căn vào tính cách. Đáng lẽ tôi phải hiểu từ lâu : một công dân tốt không cần nói điều mình nhìn thấy — một công dân tốt chỉ cần nhìn thấy điều được phép nói.

Tôi xin nhận tội không thuộc từ điển. Nhìn thấy đường hỏng, đáng lẽ phải gọi là "hạ tầng đang từng bước hoàn thiện". Nhìn thấy dân oan, phải gọi là "một số trường hợp còn chưa đồng thuận". Nhìn thấy tham nhũng, phải gọi là "sai phạm cá biệt". Nhìn thấy dân vùng lũ tự cứu nhau, phải viết là "nhờ sự chỉ đạo kịp thời, sâu sát, quyết liệt, toàn diện của các cấp". Tôi đã dùng nhầm từ suốt mấy chục năm, nay xin nộp lại vốn từ vựng ấy cho Sở Thông tin và Truyền thông.

Tôi xin nhận tội lười ca ngợi, và để khắc phục, tôi đã soạn sẵn lịch tuần : Thứ Hai, ca ngợi trạm thu phí đặt cách con đường nó thu tiền hai mươi tám cây số là tầm nhìn quy hoạch vượt không gian. Thứ Ba, ca ngợi sáng kiến rút quạt của người tù giữa nắng 42 độ là liệu pháp rèn luyện ý chí. Thứ Tư, ca ngợi màn xả lũ lúc nửa đêm là chương trình bơi đêm miễn phí cho đồng bào miền Trung. Thứ Năm, ca ngợi phiên phúc thẩm hai án tử hình gói trong hai ngày, nghị án một giờ, là kỷ lục năng suất của ngành tư pháp. Thứ Sáu, ca ngợi nền báo chí hơn tám trăm tờ hát chung một giọng là dàn hợp xướng lớn nhất hành tinh. Thứ Bảy ca ngợi chung. Chủ nhật ca ngợi lại cả tuần cho chắc.

Tôi xin nhận tội phỏng vấn "một số cá nhân không rõ nhân thân" — như cáo trạng đã vạch trần. Quả là tôi hồ đồ : ba luật sư có tên trong danh bạ đoàn luật sư, một phó giáo sư có tên trên bảng lương đại học, những người vợ người con có tên trong hộ khẩu, một phụ nữ có tên trong bệnh án gãy tay — nhân thân mù mờ đến thế mà tôi cũng dám hỏi chuyện. Đáng lẽ tôi phải phỏng vấn các dư luận viên ẩn danh : nhân thân tuy kín, nhưng lập trường thì rõ lắm.

Tôi xin nhận tội hiếu khách kém. Hai mươi cán bộ công an và viện kiểm sát lặn lội đến khám nhà giữa mùa hè, mà tôi không chuẩn bị nổi lấy một món "tài liệu chống nhà nước" cho các vị mang về làm quà, để biên bản đành ghi bốn chữ trống trơn : "không thu giữ được". Trong văn hóa Việt, để khách về tay không là lỗi nặng lắm. Tôi nhận.

Tôi xin nhận tội để video sạch quá. Viện Khoa học hình sự của Bộ Công an soi từng khung hình mà không tìm nổi một vết cắt ghép, chỉnh sửa — làm anh em kỹ thuật mất công toi, cuối cùng phải phiền Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội ra tay giám định hộ phần... linh hồn. Từ nay tôi rút kinh nghiệm : nói thật đúng là một loại tư tưởng cần được giám định, và giám định tư tưởng thì không nên giao cho khoa học.

Tôi xin nhận tội sở hữu trọn bộ. Giám định xác nhận giọng nói là của tôi, khuôn mặt là của tôi, và đáng tiếc nhất, những ý nghĩ trong video xem chừng cũng là của tôi. Giá mà mặt của tôi nhưng lời của người khác, hoặc giọng của tôi nhưng ý nghĩ của ai kia, vụ án đã bớt phức tạp. Đằng này cả mặt, giọng và suy nghĩ cùng thuộc về một người — tình tiết tăng nặng ấy, tôi xin cúi đầu nhận.

Tôi xin nhận tội một mình tiến hành "chiến tranh tâm lý". Tôi không có quân đội, không xe tăng, không tên lửa, không đài truyền hình quốc gia, không tám trăm tờ báo, không cả một cụm loa phường. Vũ khí của tôi là một tài khoản Facebook và một cái miệng. Bên kia chiến tuyến, riêng tờ báo của Quân đội nhân dân cũng đã kịp đưa tin về phiên xử tôi. Một bên có quân đội thật đưa tin, một bên có cái điện thoại — kính nhờ quý tòa phân xử giúp : ai đang tiến hành chiến tranh với ai ? Dẫu sao, nếu giọng nói của tôi quả thật lay chuyển được cả một nhà nước, xin ghi nhận cho tôi một tình tiết giảm nhẹ : phạm tội trong tình trạng không nhận thức được sức mạnh siêu nhiên của bản thân.

Tôi xin nhận tội gây hoang mang quá chậm. Sáu video treo công khai suốt tám năm, hàng trăm nghìn người xem, mà nhân dân nhất định không chịu hoang mang cho. Các vị phải đợi đến tháng 5/2024 mới gom nổi hồ sơ, ngâm thêm gần tròn một năm mới khởi tố nổi vụ án. Tôi thành thật xin lỗi vì đã làm chậm tiến độ hoang mang của cả một hệ thống. Về sau tôi mới hiểu ra nguyên tắc : nhân dân chỉ được phép hoang mang trước những điều báo chí chính thống chưa xác nhận ; còn khi báo đã đưa tin mọi việc đều ổn định, đúng hướng, trong tầm kiểm soát, thì nước có ngập đến cổ cũng không được hoang mang.

Tôi xin nhận tội "xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân". Tôi vốn ngây thơ tưởng uy tín của tổ chức được xây bằng việc làm của tổ chức ấy, danh dự của cá nhân được giữ bằng cách sống của cá nhân ấy — hóa ra chúng còn được bảo vệ bằng điều tra hình sự, lệnh truy nã và một phiên xử vắng mặt. Chỉ tiếc một điều : suốt tám năm, cái cá nhân bị tôi xúc phạm ấy bận đến mức chưa kịp đứng đơn, bận đến mức bản giám định cũng quên khai hộ tên. Một vụ vu khống hoàn hảo tới mức không cần có người bị vu khống.

Tôi xin nhận tội liên lụy quốc tế. Video thứ sáu do phóng viên BBC thực hiện, ghi hình ngày 20/10/2016, đăng trên kênh của BBC (1) — nghĩa là với video này, kẻ "làm" là BBC, kẻ "tàng trữ" là máy chủ BBC, kẻ "phát tán" là kênh BBC, còn tôi chỉ góp mỗi cái tội... trả lời câu hỏi. Kính đề nghị quý tòa gửi trát sang London triệu tập đồng phạm cho đúng người đúng tội. Dẫn độ được cả Đài BBC về Cổng số 2 phường Định Công thì nền tư pháp ta lập kỷ lục thế giới, tôi xin tình nguyện đứng ra viết bài ca ngợi — đúng lịch Thứ Sáu.

Tôi xin nhận tội trót đọc và trót tin. Tin Điều 25 Hiến pháp do chính các vị soạn : công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí. Tin Công ước ICCPR do chính các vị trịnh trọng ký từ năm 1982. Ai bảo các vị viết hay thế, ký long trọng thế, làm tôi tưởng thật. Tôi cũng trót tin rằng yêu một căn nhà thì có quyền chỉ vào chỗ dột. Hóa ra theo cách hiểu đúng đắn, phải khen mái nhà kín ngay cả khi mưa đang rơi vào giường ; ai chỉ chỗ dột không phải người muốn sửa nhà, mà là kẻ tuyên truyền chống lại căn nhà.

Tôi xin nhận tội không ngoan ngoãn ngồi chờ bắt. Đáng lẽ sau buổi làm việc mười tiếng, tôi phải về tắm rửa sạch sẽ, mặc bộ đẹp nhất, pha sẵn ấm trà, mở cửa, xếp gọn bàn chải đánh răng cạnh một bản tự thú viết sẵn, rồi ngồi ngay ngắn đợi. Khi các anh đến, phải tươi cười cảm ơn vì đã không để mình chờ lâu. Tôi đã không đủ ngoan để làm thế. Tôi lại tưởng tránh một sự bắt bớ mà mình cho là bất công là bản năng của con người — trong khi theo các nhà đạo đức học trên mạng, "dám làm dám chịu" nghĩa là : dân làm gì cũng phải chịu, còn chính quyền làm gì thì... thôi.

Tôi xin nhận tội làm khổ cả một bộ máy. Bao nhiêu cơ quan phải xác minh, vận động, truy bắt, niêm yết, chỉ để tìm một người đàn ông có tài khoản Facebook. Tôi còn làm khổ cả nền báo chí : hơn chục tờ báo phải đồng loạt đăng tin về tôi trong một ngày — may mà chỉ một tờ phải soạn, các tờ còn lại chép nguyên văn, có đài còn giao hẳn cho trí tuệ nhân tạo đọc thay, đỡ hao sức người. Một bản tin, nhiều măng-sét — đó cũng là một kiểu tiết kiệm mà tôi chưa kịp ca ngợi.

Và tôi xin cảm động lần nữa trước chữ "quyền" trong "quyền tự bào chữa". Một thứ quyền thật đặc biệt : muốn hưởng thì trước hết phải nộp mình vào trại tạm giam ; không về thì vẫn cứ bị xử ; mà về hay không thì kết luận cũng đã nằm sẵn trong hồ sơ. Tôi có thắc mắc nhỏ về khoản luật sư : tháng 3 vừa rồi, cũng chính quý tòa đã hoãn một phiên xử lừa đảo vì lý do "vắng mặt luật sư bào chữa". Hóa ra bị cáo lừa đảo thì được chờ luật sư, còn nhà báo thì được quý tòa tín nhiệm là tự lo liệu được — kể cả khi vắng mặt. Được tòa tin đến thế, đời người mấy ai. Mà quý tòa tin cũng phải : tôi vốn không định thuê luật sư. Ở những phiên tòa mà luật sư xin thực hiện đúng quyền của mình còn bị mời ra ngoài, tôi xin chọn người bào chữa mà chưa cảnh vệ nào đuổi được : công luận.

Đến đây, xin quý tòa cho phép tôi ngừng đùa đúng một đoạn.

Trong sáu video ấy có một người con ngồi trước ống kính của tôi, nói rằng cậu cảm thấy bất lực vì không bảo vệ được cha. Chưa đầy sáu tháng sau, cha cậu — thầy giáo tiểu học Đào Quang Thực — chết trong Trại giam số 6. Gia đình xin thi thể về quê. Trại từ chối. Ông bị chôn ngay trong khuôn viên trại, và người nhà được hẹn ba năm sau quay lại nhận hài cốt. Nếu quý tòa tìm được trong video ấy một câu bịa đặt — chỉ một câu thôi — tôi xin về đầu thú bằng chuyến bay sớm nhất, tự bỏ tiền túi mua vé, không phiền đến 5.000 đô của ngân sách.

Còn nếu không tìm được, thì xin hiểu cho vì sao tôi đề nghị hình thức khoan hồng giản dị này : sáng 3/8, hãy chiếu nguyên vẹn sáu video giữa phiên tòa công khai. Câu nào bịa đặt, xin đọc to lên, kèm sự thật tương ứng và tài liệu chứng minh. Câu nào vu khống, xin cho biết tên người bị vu khống và thiệt hại của họ. Câu nào "chống Nhà nước", xin giải thích bằng quy trình pháp lý nào mà lời phê bình một trạm thu phí, một bản án, một đợt xả lũ lại hóa thành chống cả một đất nước. Xin đừng để "chiến tranh tâm lý", "phao tin", "gây hoang mang" đứng một mình làm chứng cứ — vì một phiên tòa không nên là nơi các tính từ thay thế bằng chứng.

Kê khai đến đây, tôi đọc lại toàn bộ tội trạng của mình một lượt, và giật mình nhận ra : đây hóa ra là bản liệt kê những điều tôi tự hào nhất trong đời. Tội cuối cùng, cũng là tội gốc của mọi tội trên : tôi đã không học được cách quỳ xuống trước những điều mà lương tâm mình không chấp nhận.

Vậy kính xin quý tòa cho tôi rút lại đơn xin khoan hồng. Khoan hồng là dành cho người có tội. Tôi không xin khoan hồng. Tôi đòi công lý.

Tái bút : Nếu thẩm phán Lưu Ngọc Cảnh hoặc kiểm sát viên Bùi Thị Thu Huyền thấy bản kê khai này còn sót tội nào, xin cứ nhắn tin, tôi bổ sung trong ngày. Số tài khoản nhận 5.000 đô, tôi sẽ cung cấp ngay khi quý tòa xác nhận duyệt chi. Và nếu sau này thấy tôi đi bộ hơi chậm, mong các vị đừng vội kết luận tôi tiếp tục bỏ trốn — tôi chỉ đang nghiêm túc chấp hành lời kêu gọi đầu thú bằng phương tiện phù hợp với ngân sách được cấp.

Đoàn Bảo Châu

Nguồn : facebook.com, ChauDoan, 30/07/2026

--------------------

(1) Đọc thêm :

Xã hội dân sự cứu trợ lũ lụt miền Trung Việt Nam 

BBC, 20/10/2016

Ca sĩ Ánh Tuyết nói trong Bàn tròn thứ Năm 20/10 của BBC Tiếng Việt rằng cô 'hoàn toàn không tin' vào các hội, các tổ chức cứu trợ lũ lụt của chính quyền.

Ca sĩ Ánh Tuyết nói cô thường hoạt động từ thiện một mình do mất niềm tin vào các hội, tổ chức cứu trợ của chính quyền

Ca sĩ đã nhiều năm hoạt động thiện nguyện nói : "Vì sao người ta tin cá nhân nhiều hơn ? Nói thật là tôi đã chứng kiến rất nhiều cảnh là khi vào các hội thì một hồi rồi số tiền nó đi đâu mất gần như hết 90% nó đến người dân chỉ 10% thôi.

"Tôi từng gặp phải những chương trình như vậy. Tôi từng ngây ngô từ bước đầu và tôi đã tham gia rất nhiều chương trình như vậy nên tôi đã chứng kiến và hao mòn [niềm tin] đi rất nhiều".

"...Có lần chính tôi đã lên danh sách người nhận sau đó tôi nhờ những người địa phương rà danh sách cho thật kỹ để những người thực sự khó khăn được nhận, để không phát lầm, và cũng có tình trạng là những người trong bộ máy của địa phương mang gia đình của mình đến nhận, thay mặt nhau để nhận nhiều lần. Tôi thấy rất buồn. Mà người dân đói thực sự thì lại không có.

"Chưa kể là những người ăn theo và làm những chuyện không hay lắm, nữ ca sĩ nổi tiếng với các ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao và nhạc tiền chiến nói.

Ít nhất 25 người thiệt mạng và hàng ngàn căn nhà đang bị ngập và hư hại do trận lũ lụt ở miền Trung Việt Nam vừa qua, trong đó thiệt hại nặng nhất là ở Quảng Bình và Hà Tĩnh, theo một báo cáo về tình hình mưa lũ ở các tỉnh Bắc Trung Bộ hôm 17/10.

Tuy nhiên, cũng hôm 17/10, một số hồ thủy điện và hồ chứa nước ở các tỉnh này được chính thức xả lũ trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn ngập chìm trong nước.

Xem thảo luận về lũ lụt miền Trung và sự tham gia của xã hội dân sự trong cứu trợ : 

'Hiệu ứng quả lắc'

Nhà báo tự do Phạm Tường Vân từng suýt thiệt mạng trong một lần đi cứu trợ lũ lụt

Phân tích về 'hiện tượng' MC Phan Anh, một nhân vật có tiếng trên truyền thông Việt Nam, nhận dược 16 tỷ sau chỉ vài ngày kêu gọi quyên góp cho nạn nhân lũ lụt ở miền Trung, nhà báo tự do Phạm Tường Vân cho rằng thành công này phần nào cũng nhờ "hiệu ứng ngược của truyền thông lề phải".

"Nếu như cách đây mấy tháng Phan Anh không phải là nạn nhân của báo chí chính thống thì liệu Phan Anh có tạo được hiệu ứng như vậy không? Có thể không.

"Dường như có tâm lý chung trong dân chúng là khi niềm tin bị xói mòn có thể có hiệu ứng quả lắc là họ ngả sang phía bên kia. Hiện tượng Phan Anh theo tôi đánh giá là do một phần hiệu ứng ngược.

"Và việc người dân tin vào cá nhân hơn là vào pháp nhân là dấu hiệu hơi buồn cho các cơ quan, tổ chức nhà nước".

Nhà báo tự do Châu Đoàn, người cũng kêu gọi quyên góp cứu trợ cho người dân vùng lũ lụt, nhắc tới ba điểm: nghèo đói, lãng phí nguồn lực và lòng tin của người dân vào chính quyền ở mức 'rất thấp'.

"Sau 41 năm ngớt tiếng súng thì người dân nói chung và ở miền Trung nói riêng hoàn cảnh sống không hề khá lên. Cứ đến bão lũ là dân khổ, và hết năm nay đến năm sau không hề có sự chuẩn bị tốt hơn, nguyên nhân là do chúng ta còn nghèo. "

Thêm vào đó, anh nói, sự tham gia của xã hội dân sự vào việc cứu trợ cũng là "bất đắc dĩ " và người dân "không muốn quyên góp cho chính quyền nữa. Tôi hy vọng là chính quyền Việt Nam sẽ nhìn thấy để biết mình đang ở đâu và làm sao để lấy lại được niềm tin của người dân. "

'Đánh úp'

Ít nhất 71.000 ngôi nhà dân bị ngập trong nước lụt ở tỉnh Quảng Bình, theo số liệu thống kê ban đầu.

Bình luận về khâu dự báo, cảnh báo xả lũ ở các đập thủy điện hồ chứa như ở trường hợp thủy điện Hố Hô (giáp ranh Quảng Bình - Hà Tĩnh), nhà báo tự do Châu Đoàn dẫn thông tin trên Vietnamnet cho biết phía thủy điện thông báo cho địa phương trước một tiếng rồi bắt đầu xả nước khỏi hồ chứa.

"Với những gì xảy ra, tất cả người dân và kể cả cán bộ địa phương đều không ngờ được. Mưa bắt đầu to rồi và lại xả luôn thì liệu đây có phải như là đòn kép đánh vào người dân ?

"Thay vì chức năng của thủy điện là có thể điều tiết được dòng nước tức là về mặt nào đó có thể tránh được rủi ro cho người dân trong lũ, nhưng đây lại như cộng thêm vào, vừa là thiên tai vừa là nhân tai".

Chia sẻ ý kiến trên, một người làm trong lĩnh vực giảm thiểu thiệt hại thiên tai so sánh điều này với việc người dân bị 'đánh úp'.

"Việc người dân chỉ có 1-2 tiếng đồng hồ để đối phó với xả lũ là không thể chấp nhận được, vì nó như đánh úp," anh Nguyễn Ngọc Huy nói.

"Vấn đề là ngày hôm nay, rồi năm sau lại xảy ra một việc như vậy, mà quy trách nhiệm lại không đến một cá nhân nào, lại quay lại quy trách nhiệm tập thể, và người dân vẫn là người chịu trận cho hầu hết các sai lầm.

"Lợi nhuận thuộc về ai và người chịu thiệt thòi là ai trong những quy hoạch phát triển mang tầm vĩ mô ở các cấp? Rất cần tiếng nói minh bạch, truyền thông và sự tham gia của các nhóm yếu thế trong quá trình lập quy hoạch và ra quyết định còn nếu không thì họ vẫn mãi mãi là những người bị bất ngờ và ông trời là người bị chỉ trích".

Nhà báo tự do Châu Đoàn kêu gọi quyên góp trên mạng xã hội để giúp người dân vùng lũ

Người sáng lập chương trình Nhà Chống Lũ và thường xuyên gặp gỡ người dân ở các vùng lũ lụt, chị Giang Phạm cho hay người dân ở các vùng như Tân Hóa, Minh Hóa, Hương Khê, Quảng Bình phải chịu mức lũ rất nặng nề, và thiệt hại ngày càng lớn hơn.

"Cái đó thể hiện rõ ràng việc tình trạng xây thủy điện và điều tiết hồ thủy điện bừa bãi và vô trách nhiệm với người dân. Và dù bất kỳ lý do gì mà cơ quan chức năng họ viện dẫn ra thì cũng không thể nào chấp nhận được".

Trả lời câu hỏi của BBC Tiếng Việt về việc trách nhiệm giúp dân phòng, tránh lũ, giảm thiệt hại thuộc về ai, ca sĩ Ánh Tuyết cho rằng, đó chính là cấp lãnh đạo, những nhà quản lý.

"Chúng ta xây đập thủy điện để có doanh thu, kiếm tiền, nhưng chúng ta quên rằng, tiền đó từ đâu ? Dân phải trả. Khi phát điện dân phải trả.

"Nhưng rồi anh để dân chết như vậy, đột ngột như vậy, rồi mất đi rất nhiều tài sản của người ta, mà chưa nói những người dân nghèo. Thì tôi không hiểu được là các anh tính những gì ?"

'Tự cứu lấy mình'

Doanh nhân Giang Phạm, người sáng lập chương trình Nhà Chống Lũ

Tuy nhiên, doanh nhân Giang Phạm bổ sung, trách nhiệm trước tiên là của người dân. Người dân cũng phải chủ động "vươn lên, vượt qua khó khăn để làm cho cuộc sống của mình tốt lên thì không ai có thể giúp đỡ họ được".

"Theo tôi thì trách nhiệm đầu tiên là người dân phải có khả năng tự phòng chống thiên tai cho bản thân, tự trang bị cho mình những kiến thức".

"...Thứ hai là việc liên kết giữa các nhóm xã hội với nhau. Tôi nghĩ rằng tất cả cá nhân, tổ chức ai làm được gì cũng đều tốt hết. Có điều là làm sao các nhóm có thể liên kết với nhau, mỗi người một mảng, mỗi người một điểm mạnh kết hợp để giảm thiểu chi phí không cần thiết và có những cứu hộ mang tính lâu dài.

"Theo như tôi biết trong mấy ngày qua nhiều địa phương và người dân cũng rất mệt mỏi vì có quá nhiều tổ chức đến, xảy ra tình trạng hỗn loạn, có người lại ngã xuống nước.

"Hơn nữa, một số người dân ỷ lại vào các đoàn cứu trợ, không hề cố gắng, nỗ lực, thậm chí là cứ ngồi đấy để đợi".

Chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực giảm thiểu rủi ro và thiệt hại thiên tai Nguyễn Ngọc Huy

Về mặt chính sách, anh Nguyễn Ngọc Huy cho rằng cần chú trọng đầu tư giảm thiểu rủi ro thiên tai thay vì đầu tư cho phục hồi thiệt hại sau thiên tai.

"Nhưng trong giai đoạn phục hồi cũng cần chia thành hai giai đoạn: phục hồi khẩn cấp và giải pháp phục hồi kinh tế và nâng cao năng lực chống chịu tại các địa bàn".

Giải thích về trận lụt ở Hà Tĩnh, Quảng Bình vừa qua, anh cho biết một trong những nguyên do chính là dự báo khí tượng thủy văn chưa chính xác và kịp thời.

"Năm nay công tác dự báo khí tượng thủy văn đặc biệt thời tiết cực đoan như bão, áp thấp nhiệt đới và mưa lớn rất hạn chế.

"Và mặc dù có bộ máy rất tốt chong công tác phòng chống thiên tai nhưng dự báo chưa cung cấp được thông tin chính xác và kịp thời nên có thể bị động.

"Như vừa qua ở Quảng Bình có thể thấy một bài học là thiếu thông tin dự báo là một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến việc điều hành xả lũ hay ứng phó ở các cấp chính quyền địa phương bị động.

"Đấy là l‎ý do mà thiệt hại thiên tai nặng nề hơn," chuyên gia trong lĩnh vực giảm thiểu thiệt hại thiên tai nói.

Mời quý vị xem lại thảo luận trực tuyến tại đây :

Nguồn : BBC, 20/10/2026

**************************

Bản tiếng Anh, do Đoàn Bảo Châu biên soan và phát hành trên Facebook :

I PLEAD GUILTY, AND I HUMBLY REQUEST LENIENCY !

Reading the news today, I learned that the Hanoi People's Court has tenderly called on me to surrender myself and appear at 8:30 AM on August 3, at Gate No. 2, Định Công ward, to "exercise my right to self-defense" and "enjoy the leniency of the law". The trial will be presided over by Judge Lưu Ngọc Cảnh, with Prosecutor Bùi Thị Thu Huyền appearing for the Procuracy.

I was deeply moved.

I used to think a government hunted a man in order to arrest him. Now I understand : it also hunts him in order to invite him to exercise his rights. A right so precious that when the citizen fails to come collect it, the authorities must issue a nationwide wanted notice, then a special wanted notice, deliver a surrender appeal to his very doorstep, post documents on the ward noticeboard, and announce it in the national press — all to remind him : Sir, your right to self-defense is waiting for you !

Once I had finished being moved, I consulted the legal dictionary — and found that Vietnam's own Criminal Procedure Code defines "đầu thú," the word the court chose, as the act by which AN OFFENDER, having been discovered, voluntarily presents himself. So with a single word, the court has already graded the exam before the candidate sat down. All that is missing is my signature. Very well — I shall sign. But first, permit me a few words on logistics.

ON TRANSPORTATION

The road home is long, and airline tickets are regrettably not yet sold according to socialist orientation. I therefore respectfully request that the court wire me 5,000 US dollars in advance for a ticket home to surrender. Since the court already commands a channel for delivering appeals to my doorstep, kindly send the airfare through that very same channel — one-stop procedure, as regulations prefer. On the transfer memo, please write : "Support for defendant returning home to enjoy leniency," so that both sides may account smoothly to their superiors.

The sum is modest compared with what the machinery has already spent : two years of files, one ten-hour interrogation, one house search by twenty officials, two forensic examinations, one nationwide wanted notice, one special wanted notice, one indictment, and a dozen newspaper articles. Consider the 5,000 dollars a final, humble investment in the justice system. A one-way ticket will do — easier on the budget, since I hear the return package is fully covered by the State : lodging with round-the-clock guards, meals delivered to the door. My only worry is the electric fan situation, since I once interviewed families about the fans removed from Prison Camp No. 6 in 42-degree heat, and on that subject your memory is longer than mine.

If the budget is tight — and I am nothing if not understanding — then I respectfully request a postponement of the trial so that I may walk home. I am a martial artist ; my legs are still excellent. I pledge to keep to the correct side of the road, form no gatherings, carry no banners, give no interviews, and above all conduct no Facebook livestreams for the duration of the journey ; each evening I will report my coordinates, to spare the agencies the trouble of hunting me. I ask the court for only two documents : a diplomatic note requesting that countries along the route grant transit to a man under a special wanted notice, and a certificate reading "currently en route to surrender" — lest some provincial police force score the arrest mid-journey and ruin the court's own plans. By my calculations, I should arrive at Gate No. 2, Định Công ward, just in time for... the appeal hearing.

And if neither option can be approved, allow me to propose the most economical solution of all : on the morning of August 3, simply place upon the defendant's chair a telephone playing the six videos. For according to the indictment, that is where the crime resides — not in me.

Now to the main business. To demonstrate full sincerity, I hereby confess. Thoroughly — lest I be accused of evasiveness.

INVENTORY OF MY CRIMES

I plead guilty to chronic truth-telling, resistant to all known treatment. Decades of ward loudspeakers could not cure it. Ten consecutive hours of interrogation on June 24, 2024 brought no improvement. At my age, I fear the condition has metastasized into character. I should have understood long ago : a good citizen does not need to say what he sees — a good citizen needs only to see what he is permitted to say.

I plead guilty to failing vocabulary. Seeing a broken road, I should have called it "infrastructure being progressively perfected". Seeing dispossessed petitioners, "isolated cases of incomplete consensus". Seeing corruption, "individual violations". Seeing flood victims rescuing one another, I should have written "all thanks to the timely, close, resolute and comprehensive direction of authorities at every level". I have misused words for decades, and hereby surrender my entire vocabulary to the Department of Information and Communications.

I plead guilty to laziness in praise, and to make amends I have drafted a weekly schedule. Monday : praise the toll station placed twenty-eight kilometers from the road it charges for, as planning vision transcending space itself. Tuesday : praise the removal of prisoners' fans in 42-degree heat as therapy for forging revolutionary willpower. Wednesday : praise the midnight dam releases as a free night-swimming program for the people of the Central provinces. Thursday : praise the appeal that disposed of two death sentences in two days, with one hour of deliberation, as a productivity record for the judicial sector. Friday : praise a press of more than eight hundred newspapers singing in one voice as the largest choir on the planet. Saturday : general praise. Sunday : re-praise the entire week, to be safe.

I plead guilty to interviewing "certain individuals of unclear identity" — as the indictment has exposed. I was indeed reckless : three lawyers listed in the bar directory, an associate professor on a university payroll, wives and sons recorded in household registries, a woman named in a broken-arm medical file — identities that murky, and I dared to question them. I should have interviewed the anonymous state cyber-troops instead : identities sealed, positions crystal clear.

I plead guilty to poor hospitality. Twenty officials of the police and the procuracy trekked to search my house in high summer, and I had failed to prepare even one "anti-state document" for them to take home as a gift — leaving the inventory to record three bare words : "nothing was seized". In Vietnamese culture, sending guests away empty-handed is a grave offense. I confess to it.

I plead guilty to keeping my videos too clean. The Forensic Science Institute of the Ministry of Public Security itself examined them frame by frame and could not find a single cut, splice, or edit — wasting the technicians' labor entirely, so that the Hanoi Department of Information and Communications had to be troubled to examine the... soul of the footage instead. Lesson learned : truth-telling is a form of thought requiring forensic examination, and the examination of thought must never be entrusted to science.

I plead guilty to complete ownership. The examiners certify that the voice is mine and the face is mine — and, most regrettably, the thoughts appear to be mine as well. If only the face had been mine but the words another's, or the voice mine but the ideas someone else's, this case would have been far simpler. But face, voice and thought all belonging to one man — that aggravating circumstance I accept with head bowed.

I plead guilty to waging "psychological warfare" single-handedly. I possess no army, no tanks, no missiles, no national broadcaster, no eight hundred newspapers, not even one cluster of ward loudspeakers. My entire arsenal is a Facebook account and a mouth. Across the front line, even the newspaper of the People's Army itself found time to report on my trial. One side has an actual army covering the story ; the other side has a telephone. I respectfully ask the court to adjudicate : who, exactly, is waging war on whom ? Still, if my voice can truly shake an entire state, I ask that one mitigating circumstance be recorded : the offense was committed while the defendant remained unaware of the supernatural powers of his own vocal cords.

I plead guilty to causing public panic too slowly. Six videos hung in public view for eight years, before hundreds of thousands of viewers, and the people stubbornly refused to panic. The authorities had to wait until May 2024 to assemble a file, then let it marinate nearly a full year more before managing to open a case. I sincerely apologize for delaying the panic schedule of an entire system. I have since learned the governing principle : the people are permitted to panic only at things the official press has not yet confirmed ; once the press reports that everything is stable, on track and under control, the water may rise to your neck, but panicking is not allowed.

I plead guilty to "insulting the reputation of organizations and the honor and dignity of individuals". I naively believed an organization's reputation was built by its deeds, and a person's honor guarded by how they live. It turns out both can also be protected by criminal investigation, wanted notices and a trial in absentia. My one regret : in eight years, the individual I insulted has been too busy to file a complaint — so busy that the forensic report forgot to record their name. A defamation so perfect it requires no defamed party.

I plead guilty to implicating international actors. The sixth video was produced by BBC journalists, filmed on October 20, 2016, and published on the BBC's own channel — meaning that for this video, the party that "made" it is the BBC, the party that "stored" it is the BBC's servers, and the party that "disseminated" it is the BBC's channel. My sole contribution was answering questions. I respectfully request that the court issue a summons to London and arraign my accomplice. Extradite the entire BBC to Gate No. 2, Định Công ward, and Vietnamese justice will set a world record — for which I volunteer to write the praise piece myself, per my Friday schedule.

I plead guilty to reading, and to believing. Believing Article 25 of the Constitution, which you yourselves drafted : citizens enjoy freedom of speech and freedom of the press. Believing the ICCPR, which you yourselves signed with full ceremony in 1982. Who told you to write so beautifully and sign so solemnly ? You made me think you meant it. I also believed that loving a house includes the right to point at the leak in the roof. The correct doctrine, I now understand, is to praise the roof while the rain falls on the bed ; whoever points at the leak is not trying to repair the house — he is propagandizing against it.

I plead guilty to not sitting nicely and waiting to be arrested. After my ten-hour working session, I should have gone home, bathed, put on my best clothes, brewed a pot of tea, left the door open, laid a toothbrush beside a pre-written confession, and sat up straight to wait. When the officers arrived, I should have smiled and thanked them for not keeping me long. I was not obedient enough for that. I labored under the illusion that fleeing an arrest one believes unjust is a basic human instinct — whereas, according to the moral philosophers of the internet, "dare to act, dare to bear the consequences" means the citizen must bear everything, while the government... never mind.

I plead guilty to exhausting an entire apparatus. So many agencies verifying, mobilizing, hunting and posting notices — all to locate one man with a Facebook account. I have burdened the press as well : a dozen newspapers had to publish my story on a single day — though mercifully only one had to write it, the rest copying it verbatim, and one broadcaster even assigned an artificial intelligence announcer to read it aloud, sparing human labor altogether. One bulletin, many mastheads : a form of thrift I have not yet had time to praise.

And I am moved once more by the word "right" in "right to self-defense". What a special right it is : to enjoy it, one must first deposit oneself in a detention center ; stay away, and one is tried regardless ; and whether one comes or not, the conclusion already sits in the file. I do have one small question regarding counsel : this very court, in March, postponed a fraud trial on the grounds that the defense lawyers were absent. So a fraud defendant may wait for his lawyers, while a journalist is trusted to manage entirely on his own — even in absentia. To be so trusted by a court of law : few men in this life are so honored. And the court is right to trust me — I never intended to hire a lawyer. In courtrooms where counsel who insist on their lawful rights are escorted out the door, I choose the one defender no bailiff has ever managed to remove : public opinion.

Here, I ask the court's permission to stop joking for exactly one paragraph.

In one of those six videos, a son sat before my camera and said he felt helpless because he could not protect his father. Less than six months later, his father — the primary-school teacher Đào Quang Thực — died inside Prison Camp No. 6. The family asked for his body, to bury him in his home village. The camp refused. He was buried inside the prison grounds, and his family was told to come back in three years to collect his remains. If the court can find in that video one fabricated sentence — just one — I will surrender on the earliest flight, buy the ticket with my own money, and spare the budget its 5,000 dollars.

And if the court cannot find one, then please understand why I propose this simplest form of leniency : on the morning of August 3, play all six videos, in full, before the public courtroom. For every sentence deemed fabricated, read it aloud, then state the corresponding truth and the document that proves it. For every sentence deemed defamatory, name the defamed and specify their damages. For every sentence deemed "anti-state," explain by what legal process criticism of a toll booth, a verdict, or a midnight dam release was converted into opposition to an entire nation. And please do not let "psychological warfare," "rumor-mongering" and "causing public panic" testify all by themselves — for a courtroom should never be a place where adjectives substitute for evidence.

Having completed this inventory, I read it back in full — and was startled to discover that it is, in fact, a list of the things I am proudest of in this life. Which brings me to my final crime, the root of all the others : I never learned how to kneel before what my conscience cannot accept.

I therefore respectfully ask the court's permission to withdraw my petition for leniency. Leniency is for the guilty. I do not ask for leniency. I demand justice.

P.S. Should Judge Lưu Ngọc Cảnh or Prosecutor Bùi Thị Thu Huyền find any crime missing from this inventory, kindly send me a message ; I will amend it the same day. The bank account for the 5,000 dollars will be provided as soon as the court confirms the disbursement. And if my walking pace later seems slow, please do not conclude that I have fled once more — I will merely be complying, faithfully, with the court's appeal to surrender, by the only means of transport appropriate to the allocated budget.

Chau Doan

Nguồn : Facebook.com/ChauDoan, 30/07/2026