Cái bóng của những toan tính trong Đảng cộng sản Việt Nam

Hoàng Nam, Thoibao.de, 27/09/2025

Theo nguồn tin độc quyền từ các tờ như Reuters, MUC News và các nguồn tin "vỉa hè" đang xôn xao, có khả năng ông Tổng bí thư Tô Lâm cùng với đoàn tùy tùng dự kiến sẽ có chuyến thăm chính thức Triều Tiên vào khoảng tháng 10, đánh dấu lần đầu tiên sau gần 20 năm một lãnh đạo cấp cao Việt Nam đặt chân tới Bình Nhưỡng. Nếu thông tin này thành sự thật, thì đây không chỉ là một chuyến công du thông thường, mà là một "nước cờ" mang nhiều tầng ý nghĩa cả trong lẫn ngoài Đảng cộng sản Việt Nam.

Kim Jong-un và Tô Lâm

Bối cảnh lịch sử của quan hệ Việt – Triều

Quan hệ Việt Nam – Triều Tiên có nền tảng từ thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, khi hai bên thường xuyên trao đổi đoàn và viện trợ lẫn nhau. Bình Nhưỡng từng dành sự ủng hộ chính trị và quân sự cho Hà Nội. Ngược lại, Việt Nam từng coi Triều Tiên là một trong những đối tác chiến lược về ý thức hệ.

Tuy nhiên, sau Đổi mới (1986), Hà Nội dần mở rộng quan hệ với phương Tây, đặc biệt là Mỹ và các nước ASEAN, trong khi Triều Tiên ngày càng cô lập vì chương trình hạt nhân. Kể từ đó, quan hệ Việt – Triều ít nhiều rơi vào tình trạng lạnh nhạt. Việc Tổng bí thư Nông Đức Mạnh thăm Bình Nhưỡng năm 2007 là nỗ lực khôi phục mối quan hệ, nhưng không tạo được nhiều đột phá.

Bước đi bất ngờ nhưng không phải ngẫu nhiên

Cần nhớ, lần gần nhất lãnh đạo cấp cao Việt Nam đến Triều Tiên là năm 2007, khi Tổng bí thư Nông Đức Mạnh thăm chính thức. Từ đó đến nay, quan hệ Việt – Triều tồn tại trên giấy nhiều hơn thực chất: không thương mại, không hợp tác lớn, chỉ duy trì mức ngoại giao xã giao tối thiểu theo kiểu "tình anh em xã hội chủ nghĩa". Chính vì vậy, việc ông Tô Lâm lại chọn tới Bình Nhưỡng làm điểm đến trong thời gian này đã gây nhiều đồn đoán trong giới quan sát và người dân.

Ngoài ra nếu không tính việc lãnh đạo nước ta công du tới Triều Tiên mà nếu tính ngược lại thì lần cuối cùng lãnh tụ triều tiên sang thăm Việt Nam là lúc ông Kim Jong-un sang thăm Việt Nam để dự hội nghị Thượng đỉnh Mỹ Triều vào hồi 2019 đến giờ, có nghĩa là đã quá "xa lắc, xa lơ" rồi, nhưng đó cũng không gọi là thăm theo "đúng nghĩa" mà chỉ gọi là "kết hợp" vì ông Kim Jong-un và ông Tổng Thống Mỹ Trump đến Hà Nội để dự hội nghị thượng đỉnh và đàm phán với nhau là chính.

Một số nguồn tin hành lang cho rằng, đây là nỗ lực của ông Tô nhằm khẳng định uy tín cá nhân, nhất là trong bối cảnh nội bộ Đảng cộng sản Việt Nam đang âm thầm phân chia lại quyền lực cho giai đoạn Đại hội XIV sẽ diễn ra vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau. Trong cuộc chạy đua khốc liệt đó, mỗi chuyến đi, mỗi cái bắt tay đều là tín hiệu gửi tới cả trong lẫn ngoài nước.

Triều Tiên cần gì ở Việt Nam?

Triều Tiên, vốn bị cô lập toàn diện, đang khao khát bất kỳ hình ảnh nào chứng minh họ "không đơn độc". Một chuyến thăm cấp cao từ Hà Nội sẽ giúp Bình Nhưỡng có thêm lá bài ngoại giao trước Trung Quốc, Nga, và cả Hàn Quốc. Đặc biệt, việc một quốc gia ASEAN thân thiện với Mỹ nhưng vẫn giữ quan hệ với Trung Quốc như Việt Nam chọn đến Bình Nhưỡng sẽ được Triều Tiên tận dụng như một "bằng chứng sống" cho lập luận rằng họ vẫn còn cửa đối thoại trong khu vực.

Giới phân tích hải ngoại bình luận rằng, Triều Tiên không cần nhiều từ Việt Nam — không viện trợ lớn, không thương mại quy mô — cái họ cần là sự công nhận, là một chuyến công du để chứng minh Bình Nhưỡng vẫn hiện diện trên bản đồ chính trị thế giới.

Hà Nội tính toán gì ?

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đang ở thế khó. Một mặt, Hà Nội muốn giữ quan hệ nồng ấm với Washington và Seoul, đặc biệt sau khi quan hệ Việt – Mỹ được nâng cấp lên "Đối tác chiến lược toàn diện". Mặt khác, không thể làm phật lòng Bắc Kinh, nhất là khi Trung Quốc xem Triều Tiên là "vùng đệm chiến lược".

Việc ông Tô Lâm thăm Bình Nhưỡng vì thế có thể được coi là một quân bài cân bằng : vừa gửi tín hiệu tới Trung Quốc rằng Việt Nam không nghiêng hẳn về phía Mỹ, vừa giữ khoảng cách để không bị quy kết là "cánh tay nối dài" của Bắc Kinh.

Nhưng đằng sau cũng có tính toán cá nhân : đối với một lãnh đạo từng gắn liền với ngành công an và được cho là có tham vọng củng cố quyền lực lâu dài, một chuyến thăm mang màu sắc ngoại giao "khác biệt" sẽ giúp tạo dựng hình ảnh một nguyên thủ bản lĩnh, độc lập, không sợ bị phương Tây soi xét.

Rủi ro không hề nhỏ

Tuy nhiên, "lá bài Triều Tiên" cũng ẩn chứa nhiều rủi ro. Thứ nhất, Mỹ và Hàn Quốc sẽ theo dõi sát sao mọi phát ngôn, mọi hình ảnh từ chuyến đi. Chỉ một tuyên bố lệch pha cũng đủ khiến Hà Nội bị nghi ngờ. Thứ hai, trong nội bộ, nhiều phe phái có thể nhân cơ hội này để công kích rằng ông Tô Lâm đang "đánh bóng cá nhân" hơn là phục vụ lợi ích chung.

Điều đáng chú ý là Reuters nhấn mạnh : hai nước không có quan hệ thương mại đáng kể. Nghĩa là, nếu có ký kết gì thì cũng chỉ dừng ở văn kiện mang tính biểu tượng. Điều đó khiến chuyến đi càng dễ bị dư luận xem là "màn trình diễn chính trị" hơn là ngoại giao thực chất.

Thông điệp ngầm ?

Giới thạo tin hành lang ở Hà Nội thì bàn tán xôn xao trong mấy ngày nay trên mạng xã hội rằng, chuyến đi này có thể được dùng như "lá chắn" vì Tổng bí thư Tô Lâm muốn chứng minh mình đủ bản lĩnh để đưa Việt Nam vào thế đối thoại với cả những đối tác khó nhằn nhất, qua đó củng cố uy tín cá nhân trước thềm các quyết định nhân sự.

Cũng có luồng ý kiến cho rằng đây là sự thử nghiệm để Việt Nam tìm chỗ đứng riêng giữa các cuộc cạnh tranh địa chính trị ngày càng căng thẳng: không muốn chỉ là "người đứng giữa Mỹ và Trung Quốc", mà còn thử vai "người kết nối" giữa các quốc gia bị cô lập và cộng đồng quốc tế.

Dù mục đích cuối cùng là gì, nếu chuyến thăm thực sự diễn ra, nó sẽ lập tức đưa Việt Nam trở thành tâm điểm chú ý của báo chí quốc tế. Nhưng như thường lệ, khi những câu hỏi lớn được đặt ra, câu trả lời lại thường nằm trong bóng tối của những phòng họp kín ở Ba Đình.

Trong chính trị, nhất là với các nhân vật như ông Tô Lâm, mỗi chuyến đi không bao giờ chỉ đơn giản là chuyến đi. Và Bình Nhưỡng lần này, có thể sẽ không chỉ là đích đến — mà còn là tấm gương phản chiếu những toan tính quyền lực phức tạp trong nội bộ Đảng cộng sản Việt Nam.

Bình Nhưỡng có thể muốn dùng chuyến thăm đó để tạo hình ảnh "địa chỉ ngoại giao quốc tế" giữa cô lập. Hà Nội có thể muốn nhấn mạnh tính độc lập trong lựa chọn chính sách đối ngoại.

Nhưng nếu mọi thứ chỉ ở mức "gặp gỡ lịch sử", thì chính thông tin rò rỉ trước khi công bố mới là điểm nhạy cảm nhất: ai phía sau đã muốn lan truyền ? Cơ quan nào đã tiết lộ ? Đó vẫn còn là 1 dấu chấm hỏi rất lớn.

Hoàng Nam

*************************

Ông Tô Lâm dự kiến 'thăm Triều Tiên, gặp ông Kim Jong-un vào tháng 10'

BBC, 26/09/2025

Tổng bí thư Tô Lâm dự kiến sẽ có chuyến thăm Triều Tiên vào tháng tới, đánh dấu chuyến công du đầu tiên của một lãnh đạo chủ chốt Việt Nam đến quốc gia bị cô lập này trong gần 20 năm, hãng thông tấn Reuters dẫn lời hai quan chức Việt Nam.

Tổng bí thư Tô Lâm dự kiến sẽ có chuyến thăm Triều Tiên vào tháng tới, đánh dấu chuyến công du đầu tiên của một lãnh đạo chủ chốt Việt Nam đến quốc gia bị cô lập này trong gần 20 năm, hãng thông tấn Reuters dẫn lời hai quan chức Việt Nam.

Ảnh ghép Tổng bí thư Tô Lâm và Chủ tịch Kim Jong-un Getty Images/BBC

Việt Nam và Triều Tiên vẫn duy trì quan hệ ngoại giao chặt chẽ nhưng hiện tại hầu như không có quan hệ thương mại, theo Đại sứ quán Việt Nam tại Bình Nhưỡng.

Việc chuẩn bị cho chuyến thăm có khả năng diễn ra vẫn đang được tiến hành và chưa được hai bên chính thức công bố.

Bộ Ngoại giao Việt Nam và Đại sứ quán Triều Tiên tại Hà Nội đều không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.

Hai quan chức Việt Nam từ chối tiết lộ thời điểm cụ thể hoặc các vấn đề sẽ được thảo luận, nhưng một người cho hay ông Tô Lâm sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un.

Lần gần đây nhất một nhà lãnh đạo chủ chốt của Việt Nam đến thăm Triều Tiên là vào năm 2007, khi Tổng bí thư Nông Đức Mạnh có chuyến công du kéo dài ba ngày tới Bình Nhưỡng.

Trước đó nữa, ông Hồ Chí Minh, khi đó giữ vai trò Tổng bí thư, Chủ tịch Đảng Lao động Việt Nam, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cũng đã đến thăm Triều Tiên vào năm 1957.

Ở giữa hai mốc thời gian này, một số lãnh đạo khác của Việt Nam từng thăm Triều Tiên gồm có Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1961), Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công (1988) và Chủ tịch nước Trần Đức Lương (2002).

Về phía Triều Tiên, nhà lãnh đạo Kim Nhật Thành (Kim Il-sung) cũng đã hai lần đến thăm Hà Nội vào các năm 1958 và 1964.

Cháu nội của ông Kim Nhật Thành là ông Kim Jong-un đã đến Hà Nội trong một chuyến công du hiếm hoi vào năm 2019, dự hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Theo danh sách các cuộc họp đăng tải trên trang web của Đại sứ quán Việt Nam tại Triều Tiên, nhiều quan chức cấp thấp hơn của hai bên đã gặp nhau tại Hà Nội hoặc Bình Nhưỡng trong những năm gần đây, cho thấy các cuộc tiếp xúc đã được nối lại vào năm ngoái sau 5 năm gián đoạn.

Năm 2025, Việt Nam và Triều Tiên kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, ngày 31/1/2025, Tổng bí thư Tô Lâm và Chủ tịch nước Lương Cường đã trao đổi điện mừng với Tổng bí thư, Chủ tịch Quốc vụ Triều Tiên Kim Jong-un.

Các điện mừng của lãnh đạo Việt Nam gửi lãnh đạo Triều Tiên khẳng định "trong chặng đường 75 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Triều Tiên do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Kim Nhật Thành đích thân xây dựng và được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp đã không ngừng phát triển".

Nội dung điện mừng của lãnh đạo Triều Tiên gửi lãnh đạo Việt Nam khi đó nhấn mạnh việc hai nước Triều Tiên và Việt Nam quyết định lấy năm 2025 là "Năm Hữu nghị" phù hợp với định hướng và mong muốn chung của nhân dân hai nước.

Phía Triều Tiên tin tưởng chắc chắn rằng "quan hệ hữu nghị và hợp tác lâu đời giữa Triều Tiên và Việt Nam sẽ không ngừng được tăng cường và phát triển, qua đó cổ vũ và thúc đẩy mạnh mẽ sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của hai nước".

Chuyến thăm Hàn Quốc vào tháng 8

Chuyến thăm của ông Tô Lâm tới Triều Tiên diễn ra sau khi người đứng đầu Đảng cộng sản Việt Nam đã đến Hàn Quốc hồi tháng Tám.

Mặc dù các lãnh đạo Việt Nam coi các lãnh đạo Triều Tiên là đồng chí, nhưng Hàn Quốc, đối thủ của Triều Tiên, mới là một đối tác quan trọng. Hiện Hàn Quốc là một trong số các quốc gia Đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam.

Ông Tô Lâm là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên được Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tiếp đón kể từ khi nhậm chức vào tháng 6/2025.

Việt Nam phụ thuộc nhiều vào đầu tư từ Hàn Quốc.

Samsung Electronics và các tập đoàn đa quốc gia lớn khác của Hàn Quốc là những nhà đầu tư hàng đầu vào nền kinh tế Việt Nam, với tổng vốn đầu tư đã vượt quá 90 tỷ USD, chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất.

Trong thời gian gần đây, Việt Nam còn mua vũ khí của Hàn Quốc, với đơn hàng 20 pháo tự hành K9 Thunder.

Trong khi đó, năm gần nhất ghi nhận dữ liệu thương mại giữa Việt Nam và Triều Tiên là 2016, với việc Hà Nội xuất khẩu sang Bình Nhưỡng lượng hàng hóa trị giá gần 3 triệu USD, vẫn theo Đại sứ quán Việt Nam.

Trong nhiều thập niên, Triều Tiên đã phải đối mặt với các lệnh trừng phạt quốc tế, chủ yếu liên quan đến chương trình vũ khí hạt nhân của nước này.

Tổng bí thư Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung vào tháng 8/2025

Những chuyến công du nước ngoài đáng chú ý của ông Tô Lâm

Từ khi lên giữ chức chủ tịch nước hồi tháng 5/2024, và sau đó là tổng bí thư vào tháng 8/2024 tới nay, ông Tô Lâm đã thực hiện một loạt chuyến công du nước ngoài đáng chú ý.

Lần xuất ngoại đầu tiên của ông Tô Lâm trên cương vị chủ tịch nước là chuyến thăm Lào và Campuchia từ ngày 11-13/7/2024.

Chuyến công du diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng xuống Lào và Campuchia, đồng thời Việt Nam và Campuchia có nhiều bất đồng liên quan đến kênh đào Phù Nam Techo.

Chính vì thế, Việt Nam được cho là đã tìm cách duy trì quan hệ và ảnh hưởng với các quốc gia láng giềng này.

Tới ngày 3/8, ông Tô Lâm được bầu giữ chức tổng bí thư thay cho người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng vừa qua đời, và điểm công du đầu tiên trên cương vị mới là Trung Quốc.

Khác với thường lệ, một chuyến thăm cấp nhà nước thường đòi hỏi hàng tháng trời chuẩn bị, và khác với các bậc tiền nhiệm thường thực hiện chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức từ 4-9 tháng, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc chỉ hai tuần sau khi nhậm chức.

Trong chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc (18-20/8/2024), ông Tô Lâm đã có một lịch trình nghị sự dày đặc, với các nội dung về hợp tác chính trị, kinh tế và giải quyết bất đồng trên Biển Đông.

Chuyến thăm của ông Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị cho Đại hội 14, còn Trung Quốc vừa tổ chức xong Hội nghị Trung ương 3 khóa 20.

Một số tờ báo quốc tế nhận định chuyến đi của ông Lâm nhằm trấn an mối quan hệ giữa hai nước sẽ "không chệch hướng" sau khi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời.

Ông Tập Cận Bình và ông Tô Lâm gặp nhau tại Trung Quốc vào tháng 8/2024

Chỉ một tháng sau khi thăm Trung Quốc, ông Tô Lâm có chuyến công tác đến Mỹ, với trọng tâm là tham dự các phiên họp cấp cao tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, và thăm Cuba từ ngày 21 đến 27/9/2024.

Cũng trong dịp này, ông Tô Lâm đã có cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Joe Biden tại New York, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Đáng chú ý, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, ông Tô Lâm gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào ngày 24/9/2024.

Đó là một cộc mốc quan trọng khi lần đầu tiên lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam và Ukraine gặp mặt trực tiếp, theo Đại sứ quán Ukraine tại Việt Nam.

Từ ngày 30/9 đến 7/10/2024, ông Tô Lâm đã có chuyến thăm cấp nhà nước tới Mông Cổ, Ireland, tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 và thăm chính thức Pháp.

Chuyến thăm cấp nhà nước đến Mông Cổ diễn ra đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao.

Với Ireland, đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao.

Tới ngày 7/10/2024, ông Tô Lâm có chuyến thăm Pháp, hội đàm với Tổng thống Emmanuel Macron tại Điện Élysée, tuyên bố nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Chuyến thăm cuối cùng của ông Tô Lâm trong năm ngoái là đến Malaysia vào hôm 21/11/2024, theo lời mời của Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim và Phu nhân, nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện với nước này.

Sang năm 2025, Indonesia là quốc gia đầu tiên mà ông Tô Lâm đến công du cùng phái đoàn cấp cao. Chuyến thăm diễn ra vào dịp kỷ niệm 70 năm quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Indonesia, quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào năm 1955.

Tiếp sau chuyến thăm cấp nhà nước tới Indonesia và thăm chính thức Ban Thư ký ASEAN, từ ngày 11 đến 13/3/2025, ông Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly đến thăm chính thức Cộng hòa Singapore theo lời mời của Thủ tướng Lawrence Wong.

Tại các cuộc tiếp xúc, hai bên đã quyết định nâng cấp quan hệ Việt Nam - Singapore lên Đối tác Chiến lược toàn diện.

Tới tháng Năm, Tổng bí thư Tô Lâm đã có chuyến công tác kéo dài từ ngày 5 đến 12/5 đến Nga và các nước Liên Xô cũ theo trình tự là : thăm cấp nhà nước Kazakhstan, thăm cấp nhà nước Azerbaijan, thăm chính thức Liên bang Nga, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng tại Moscow và thăm cấp nhà nước Belarus.

Ông Tô Lâm cùng phu nhân Ngô Phương Ly dự Lễ Chiến thắng ở Quảng trường Đỏ, Moscow vào tháng 5/2025

Bình luận với BBC vào thời điểm đó, Giáo sư Carl Thayer, nhà quan sát Việt Nam lâu năm, cho rằng Lễ kỷ niệm ''80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại'' đã tạo cơ hội ngoại giao cho ông Tô Lâm thăm Nga, và người đứng đầu Đảng cộng sản Việt Nam đang thể hiện sự đoàn kết trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia.

Gần đây nhất, ông đã thăm Hàn Quốc từ ngày 10 đến 13/8/2025. Trong chuyến thăm, ông Tô Lâm có bài phát biểu chính sách tại Đại học Yonsei, và được hiệu trưởng Đại học Yonsei trao bằng tiến sĩ danh dự.

Vào thời điểm đó, nhiều tờ báo Hàn Quốc dẫn nguồn tin trong ngành cho biết Hanwha Aerospace, một công ty quốc phòng lớn của Hàn Quốc, đã ký thỏa thuận xuất khẩu pháo tự hành K9 Thunder sang Việt Nam. Lịch bàn giao dự kiến vào cuối năm 2025.

Nguồn : BBC, 26/09/2025