Người tù không tội và cuộc chiến trường kỳ cho tự do

Thúc Lân, Trần Đức Thạch, 07/08/2025

Ở tuổi 70, khi nhiều người đã an hưởng tuổi già bên con cháu, Trần Đức Thạch lại một lần nữa phải vào tù và dành thời gian còn lại của đời mình để thắp lên niềm hy vọng về một cuộc đổi thay cho đất nước.

Trong phiên tòa ngày 15/12/2020, ông Trần Đức Thạch bị Tòa án tỉnh Nghệ An kết án 12 năm tù về tội "Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân" theo Khoản 1, Điều 109 của Bộ luật Hình sự

Nhà thơ bất đồng chính kiến Trần Đức Thạch sinh năm 1952 tại Diễn Châu, Nghệ An, từng là hội viên Hội Nhà văn tỉnh Nghệ An. Ông là tác giả của một cuốn tiểu thuyết cùng hàng loạt bài thơ, bài viết với nội dung chủ yếu lên án tham nhũng, bất công và những vi phạm nhân quyền ở Việt Nam. Năm 2013, ông cùng một số cựu tù nhân lương tâm đã sáng lập Hội Anh Em Dân Chủ, một tổ chức xã hội dân sự độc lập tranh đấu cho nhân quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Trần Đức Thạch từng tham gia quân đội Bắc Việt, làm Tiểu đội trưởng trinh sát Tiểu đoàn 8, E266, trong cuộc nội chiến hai miền Nam – Bắc. Năm 2008, ông viết bút ký "Hố chôn người ám ảnh", tố cáo tội ác kinh hoàng của quân đội cộng sản trong trận đánh tại Tân Lập, cuối tháng 4/1975. Những ký ức kinh hoàng về chiến tranh, về tội ác của chế độ mà ông từng phục vụ đã ám ảnh ông nhiều năm sau khi rời quân ngũ. Với tâm hồn nhạy cảm của một nghệ sĩ, ông sớm nhận ra rằng, chỉ có tự do mới mang lại sự đổi thay cho phận người, cho vận nước.

Trong một cuộc trò chuyện trên diễn đàn Paltalk năm 2008, Trần Đức Thạch từng nói : "Tôi nhận thức và đòi quyền làm người từ khá sớm. Tôi từng tự thiêu năm 1976 để đòi quyền làm người. Tôi quyết chết nhưng họ đã cứu tôi. Bộ đội cộng sản dập lửa, không cho tôi chết".

Cuộc tự thiêu không cướp được mạng sống ông, nhưng để lại di chứng nặng nề. Khuôn mặt và cơ thể ông biến dạng do bỏng nặng. Đau đớn, mất mát, cô đơn, nhưng Trần Đức Thạch vẫn tiếp tục phản kháng theo cách riêng của mình, quyết liệt và đầy bất khuất.

Chính sự quyết liệt ấy đã khiến ông đi tù nhiều hơn ở nhà. Hai lần tù với tổng cộng 15 năm là cái giá quá đắt cho một người gieo những vần thơ tự do bằng ngòi bút. Nhưng "đời tù" của Trần Đức Thạch còn dài hơn thế. Một nguồn tin cho biết, ông bị bắt lần đầu vào năm 2000, bị kết án 15 năm tù vì các hoạt động chống chế độ, sau đó giảm xuống còn 8 năm. Ông bị bắt lần hai vào năm 2009 với cáo buộc "tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" theo Điều 88 – Bộ luật Hình sự. Ông bị tuyên án 3 năm tù giam, 3 năm quản chế. Sau khi ra tù, ông lên tiếng tố cáo các điều tra viên, cán bộ trại giam đã nhiều lần dùng nhục hình, tra tấn, bức cung để ép ông nhận tội. Ông kể, có lần cai tù dùng dùi cui cao su đánh vào vùng kín của ông như một trò tiêu khiển. Khi được hỏi vì sao bị đối xử tàn nhẫn hơn những tù nhân khác, ông chỉ cười mà nói : "Có lẽ do mình là tù mồ côi. Tù mồ côi thì không có người thăm nuôi, không ai biết đến nên có chết cũng chẳng ảnh hưởng đến ai".

Nhưng ông Thạch không chết. Ông trở về, mang theo nhiều bệnh tật, hệ quả từ những trận đòn thù và những tháng năm thiếu thốn, đói khổ, để tiếp tục theo đuổi con đường tranh đấu cho tự do.

Tám năm sau ngày mãn án lần thứ hai, Trần Đức Thạch lại bước vào tù khi gần 70 tuổi, ở cái tuổi mà quỹ thời gian đời người chẳng còn bao nhiêu nữa.

Ngày 23/4/2020, ông bị bắt lần thứ ba với cáo buộc "hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân". Báo chí nhà nước loan tin rằng ông đã lợi dụng dịch bệnh Covid-19, thường xuyên đăng tải và chia sẻ các bài viết xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm kích động, gây rối an ninh trật tự.

Nhưng lần này, ông không còn là "tù mồ côi" nữa. Dù đã chuẩn bị tinh thần cho điều xấu nhất, bà Nguyễn Thị Chương, vợ ông, vẫn sững sờ khi nghe bản án người ta gán cho chồng mình : "Với án 12 năm tù, ông Thạch có lẽ không về nhà được nữa rồi !", bà thảng thốt.

Đầu tháng 8/2025, bà Chương cho biết tình trạng sức khỏe của chồng ngày càng xấu đi. Ở tuổi 73, ông không chỉ mang những vết thương tinh thần kéo dài từ chiến tranh và tù đày, mà còn phải chống chọi với hàng loạt bệnh : cao huyết áp, gout, viêm đại tràng, thần kinh tọa, tổn thương cột sống và dây thần kinh chéo hai hốc mắt. Gần hai tháng qua, ông đau đến mức không thể ăn cơm, chỉ húp cháo hoặc dùng bột dinh dưỡng.

Từ năm 2022, mắt ông mờ dần nhưng phải mất hơn một năm trời, sau nhiều nỗ lực đấu tranh từ ông và sự kiên trì của bà Chương bên ngoài, trại giam mới đưa ông đi khám ở bệnh viện huyện. Bác sĩ bệnh viện Ngọc Lặc chẩn đoán ông bị đục thủy tinh thể, nhưng chỉ kê đơn thuốc mà không cho nhập viện điều trị. Theo bà Chương, trại chỉ phát thuốc thông thường, còn thuốc đặc trị thì gia đình phải tự mua. Tháng 7 vừa qua, cán bộ y tế kê toa hai loại thuốc chống co cơ, giãn cơ mặt, và bà Chương phải vất vả đi nhiều nơi mới tìm được vì đây là thuốc hiếm và đắt đỏ.

Theo lời bà, ông Thạch vẫn kiên cường chống chọi, nhưng sức khỏe đang suy sụp từng ngày. Những gì đang diễn ra với ông không chỉ là biểu hiện của tuổi già hay bệnh tật, mà còn là hậu quả của một cuộc trừng phạt kéo dài, không bao giờ dứt đối với người dám chọn tự do làm lẽ sống.

Trần Đức Thạch đã mất cả tuổi thanh xuân vào cuộc chiến tranh phi nghĩa mà ông từng tin là cao đẹp. Những năm tháng khốc liệt trên chiến trường đã hủy hoại sức khỏe và gặm nhấm tâm hồn ông. Với Trần Đức Thạch, chiến tranh chưa bao giờ thật sự kết thúc. Sau ngày 30/4/1975, ông không còn cầm súng, không còn phải chứng kiến những "hố chôn người ám ảnh", nhưng lại bước vào một cuộc chiến khác, khốc liệt và dai dẳng không kém.

Cựu tù nhân lương tâm, nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa từng nhận định cay đắng rằng : "Trần Đức Thạch đã dành gần như cả cuộc đời để đấu tranh, để đòi quyền làm người và để… ở tù, cả tù giam lẫn tù nhà".

Lần tù này với ông là cuộc chiến sinh tử, đòi hỏi hơn cả một sự phi thường.

Từ trong ngục tối, Trần Đức Thạch vẫn viết lên những khát vọng tự do bằng máu và những ăn năn của tuổi trẻ. Cái thời tuổi trẻ mà khi bom đạn ngừng rơi, ông mới "ngớ ra quân ta đánh dân mình", để rồi thốt lên "Hận ngút trời đứa nào lừa tuổi xuân tôi coi dân mình là giặc !", trong bài thơ "Hận" mà ông đã viết năm nào.

Thúc Lân

************************

Trần Đức Thạch : Người tù không tội và cuộc chiến trường kỳ cho tự do

Thúc Lân biên soạn

Bảo Trân trình bày

Đài phát thanh Đáp Lời Sông Núi (07/08/2025)

Chuyên mục Chân dung tù nhân lương tâm

Tuần này, chúng ta cùng tìm hiểu sơ lược về tiểu sử và con đường tranh đấu của nhà thơ Trần Đức Thạch, người đang bị giam cầm trong Trại 5 – Thanh Hóa với bản án tù thứ ba vì các hoạt động tranh đấu cho nhân quyền. Bài viết mang tựa đề "Trần Đức Thạch : Người tù không tội và cuộc chiến trường kỳ cho tự do" qua sự trình bày của Bảo Trân.

Hận

Khi tôi mới học vỡ lòng

Biết tổ quốc mình qua tấm bản đồ hình chữ S

Phía tây là rừng

Phía đông là biển

Biển bạc và rừng vàng

Tài nguyên phong phú…

Tôi được ru ngủ

Trong giai điệu tình yêu

Và đau lòng khi biết một điều

Tổ quốc tôi bị chia cắt…

Tôi sinh ra ở miền Bắc

Không hiểu sao người ta đua nhau ghét người giàu

Của họ bị cướp rồi bị giết đớn đau

Tôi chẳng hiểu gì về Phú nông, địa chủ… ?

Nước giàu mà người dân lam lũ

Tôi lớn lên nhờ những bữa cháo rau

Để cầm hơi mọi người nhìn nhau

Đáy nồi nhẵn nhụi…

Làng xóm dập dình đêm ngày họp hội

Hè nhau phá đền phá chùa

Thấy chưa ăn thua

Người ta thi nhau đào mồ cuốc mả tổ tiên cho vào hợp tác…

Tôi sinh ra ở miền Bắc

Không hình dung ra giặc thế nào

Người ta hô hào

Phải căm thù giặc… ?

Người ta dạy tôi là người miền Bắc

Phải biết thương yêu đồng bào miền Nam

Bà con ruột thịt đang lầm than

Dưới gót giày của Mỹ Diệm…

Những người con nông dân thật thà như đếm

Mặc áo lính vai khoác súng lên đường

Hồn nhiên tin là đi bảo vệ tổ quốc quê hương

Đánh đuổi quân xâm lược…

Thống nhất đất nước

Mới ngớ ra "Quân ta đánh dân mình"

Miền Nam giàu và dân sống văn minh

Không đói khát vật vờ như dân miền Bắc…

Hận ngút trời đứa nào lừa tuổi xuân tôi coi dân mình là giặc !

Trần Đức Thạch

Nhà thơ Trần Đức Thạch và lời Sám Hối của người lính

Bài thơ "Sám Hối" của nhà thơ Trần Đức Thạch, được sáng tác năm 2008, là tiếng lòng day dứt và chân thành của một người từng đi qua chiến tranh, từng tin vào lý tưởng của cuộc "giải phóng miền Nam", nhưng rồi đã tỉnh thức và dám đối diện với sự thật nghiệt ngã của lịch sử. Với những vần thơ không cầu kỳ tu từ mà dồn nén cảm xúc, bài thơ như một lời thú tội, một bản cáo trạng và cũng là một nén hương trầm tưởng niệm cho một thế hệ đã sống, đã chiến đấu và… đã lầm.

Ngay từ những câu thơ đầu :

"Mái đầu tôi mỗi ngày càng nhanh bạc

Với câu hỏi đất nước sẽ về đâu ?"

người đọc cảm nhận được nỗi trăn trở sâu sắc, như một tiếng thở dài cho vận mệnh dân tộc, cho quá khứ đầy biến động và cho cả tương lai chưa rõ hình hài. Đó là câu hỏi không chỉ dành cho bản thân nhà thơ, mà là một câu hỏi lớn dành cho cả một thế hệ và cho cả dân tộc.

Nhà thơ đã thẳng thắn nhìn nhận sự sai lầm của thế hệ mình, gọi đó là một "thế hệ tội lỗi ngập đầu" khi đã "xua đuổi văn minh", "làm khổ dân mình" và "gieo thù hận trong lòng con cháu". Bài thơ không oán trách, không biện minh, mà là sự ăn năn sâu sắc đến tận cùng : "Không phải thơ mà những lời sám hối…". Đó là lời tự thú của một người lính khi đã đi qua chiến tranh, khi "gần đất xa trời" mới thấu hiểu cái giá phải trả cho những ảo vọng chính trị và sai lầm lịch sử.

Là cựu chiến binh, từng trải qua những năm tháng khốc liệt, ông hiểu sâu sắc nỗi đau của chiến tranh và bi kịch của một dân tộc bị dẫn dắt bởi ý thức hệ sai lầm. Là một nhà thơ, ông chọn cách cất lên tiếng nói trung thực dù biết rằng nó sẽ phải trả giá – và quả thật, ông đã bị bắt, bị tù đày lần hai ở tuổi 70. Nhưng ông không hối hận vì đã can đảm đối diện sự thật và sống thật với lòng mình.

Sám hối !

Mái đầu tôi mỗi ngày càng nhanh bạc

Với câu hỏi đất nước sẽ về đâu ?

Thế hệ chúng tôi tội lỗi ngập đầu

Nhìn con cháu lòng muôn hổ thẹn…

Thế hệ chúng tôi một thời chinh chiến

Thắng lợi mang về là xua đuổi văn minh

Thắng lợi mang về là làm khổ dân mình

Để đểu cáng lên ngôi gây tội ác.

Thế hệ chúng tôi hoàn toàn lầm lạc

Quên dân tộc mình theo chủ nghĩa mác lê nin

Bệnh hoạn tư duy méo mó cách nhìn

Gieo thù hận trong lòng con cháu.

Thế hệ chúng tôi đổ bao xương máu

Chẳng ý nghĩa gì khi dân tộc điêu linh

Chẳng ý nghĩa gì khi đất nước tanh bành

Lãnh thổ giang sơn bị ngoại bang gặm nhấm.

Thế hệ chúng tôi cuộc đời cay đắng lắm

Mất chính mình mang tội ác với tương lai

Gần đất xa trời mới thấy được cái sai

Không phải thơ mà những lời sám hối…

Xin ngàn lần triệu lần chịu tội

Trước băn khoăn đất nước sẽ về đâu ?

Trần Đức Thạch

Nguồn : Radio Đáp Lời Sông Núi, 07/08/2025

******************************

Hố chôn người ám ảnh

Trần Đức Thạch, RFA, 24/02/2015

Tháng 04/1975, đơn vị chúng tôi (Sư đoàn 341 thường gọi là đoàn Sông Lam A) phối hợp với Sư đoàn khác đánh vào căn cứ phòng ngự Xuân Lộc. Trận chiến quyết liệt kéo dài 12 ngày đêm. Tiểu đoàn 8 chúng tôi do hành quân bị lạc nên được giao nhiệm vụ chốt chặn. Nhằm không cho các đơn vị quân lực Việt Nam Cộng Hòa tiếp viện cũng như rút lui. Phải công nhận là Sư đoàn 18 của phía đối phương họ đánh trả rất ngoan cường. 

Hai binh sĩ Sư đoàn 18 Bộ binh - Ảnh minh họa

Tôi tận mắt chứng kiến hai người lính Sư đoàn 18 đã trả lời gọi đầu hàng của chúng tôi bằng những loạt súng AR15. Sau đó họ ôm nhau tự sát bằng một quả lựu đạn đặt kẹp giữa hai người. Một tiếng nổ nhoáng lửa, xác họ tung toé giữa vườn cam sau ấp Bàu Cá. Hình ảnh bi hùng ấy đã gây ấn tượng mạnh cho tôi. Tinh thần của người lính đích thực là vậy. Vị tướng nào có những người lính như thế, dù bại trận cũng có quyền tự hào về họ. Họ đã thể hiện khí phách của người trai nơi chiến trận. Giả thiết nếu phía bên kia chiến thắng chắc chắn họ sẽ được truy tôn là những người anh hùng lưu danh muôn thủa. Nhưng vận nước đã đi theo một hướng khác. Họ đành phải chấp nhận tan vào cõi hư vô như hơn 50 thủy binh quân lực Việt Nam Cộng Hòa bỏ mình ngoài biển để bảo vệ Hoàng Sa.

Mức độ tấn công của quân Bắc Việt vào Xuân Lộc đã thực sự trở nên ác liệt từ ngày 9/4/1975, tức thời điểm trước khi Sài Gòn thất thủ đúng 3 tuần lễ.

...Nghe tiếng súng nổ ran, tôi cắt rừng chạy đến nơi có tiếng súng. Đấy là ấp Tân Lập thuộc huyện Cao Su tỉnh Đồng Nai bây giờ. Ấp nằm giữa cánh rừng cao su cổ thụ. Đạn súng đại liên của các anh bộ đội cụ Hồ vãi ra như mưa. Là phân đội trưởng trinh sát, tôi dễ dàng nhận ra tiếng nổ từng loại vũ khí bằng kỹ năng nghiệp vụ. Chuyện gì thế này ? Tôi căng mắt quan sát. Địch đâu chẳng thấy, chỉ thấy những người dân lành bị bắn đổ vật xuống như ngả rạ. Máu trào lai láng, tiếng kêu khóc như ri. Lợi dụng vật che đỡ, tôi ngược làn đạn tiến gần tới ổ súng đang khạc lửa.

Quân đội hỗ trợ dân chúng Xuân Lộc di tản lên trực thăng Việt Nam Cộng Hòa và được đưa ra khỏi vùng giao tranh với bộ đội cộng sản (Xuân Lộc, 13/04/2025)

- Đừng bắn nữa ! Tôi đây ! Thạch trinh sát tiểu đoàn 8 đây !

Nghe tiếng tôi, họng súng khạc thêm mấy viên đạn nữa mới chịu ngừng.

Tôi quát :

- Địch đâu mà các ông bắn dữ thế ? Tý nữa thì thịt cả mình.

Mấy ông lính trẻ tròn mắt nhìn tôi ngơ ngác. Họ trả lời tôi :

- Anh ơi ! đây là lệnh...

- Lệnh gì mà lệnh, các ông mù à ? Toàn dân lành đang chết chất đống kia kìa !

- Anh không biết đấy thôi. Cấp trên lệnh cho bọn em "giết lầm hơn bỏ sót". Bọn em được phổ biến là dân ở đây ác ôn lắm !

- Tôi mới từ đằng kia lại, không có địch đâu. Các ông không được bắn nữa để tôi kiểm tra tình hình thế nào. Có gì tôi chịu trách nhiệm !

Thấy tôi cương quyết, đám lính trẻ nghe theo. Tôi quay lại phía hàng trăm người bị giết và bị thương. Họ chồng đống lên nhau máu me đầm đìa, máu chảy thành suối. Một cụ già bị bắn nát bàn tay đang vật vã kêu lên đau đớn. Tôi vực cụ vào bóng mát rồi dật cuốn băng cá nhân duy nhất bên mình băng tạm cho cụ. Lát sau tôi quay lại thì cụ đã tắt thở vì máu ra quá nhiều. Một chỗ thấy năm người con gái và năm người con trai bị bắn chết châu đầu vào nhau. Tôi hỏi người lính trẻ đi theo bên cạnh :

- Ai bắn đấy ?

- Đại đội phó Hường đấy anh ạ !

Cảnh dân chạy nạn tại Xuân Lộc ngày 13/4/1975

Lại nữa, tôi ngó vào cửa một gia đình, cả nhà đang ăn cơm, anh bộ đội cụ Hồ nào đó đã thả vào mâm một quả lựu đạn, cả nhà chết rã rượi trong cảnh cơm lộn máu. Tôi bị sốc thực sự. Hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ "Đi dân nhớ ở dân thương" mà thế này ư ? Cứ bảo là Mỹ Nguỵ ác ôn chứ hành động dã man này của chúng ta nên gọi là gì ? Tâm trạng tôi lúc đó như có bão xoáy. Mặc dù vậy, tôi vẫn nhận ra ngay những việc cần làm. Tôi tập trung những người sống sót lại. Bảo chị em phụ nữ và trẻ con ra rừng tổ chức ăn uống nghỉ tạm. Cốt là không cho mọi người chứng kiến lâu cảnh rùng rợn này. Đàn ông từ 18 đến 45 tuổi có nhiệm vụ ra sau ấp đào cho tôi một cái hố. Trong ấp ai có xe ô tô, xe lam, máy cày phải huy động hết để chở người bị thương đi viện. Mọi người đồng thanh :

- Xe thì có nhưng dọc đường sợ bị bộ đội giải phóng bắn lắm !

- Không lo, có tôi đi cùng !

Tôi giao cho Nghê, một du kích dẫn đường vừa có bố bị bộ đội cụ Hồ sát hại :

- Việc lỡ như thế rồi, chú nén đau thương lại giúp anh.

Thu hồi căn cước tư trang của những người đã chết sau này còn có việc cần đến.

Thế là suốt chiều hôm đó, tôi lấy một miếng vải đỏ cột lên cánh tay trái. Lăm lăm khẩu AK ngồi trên chiếc xe dẫn đầu đoàn lần lượt chở hết người bị thương ra bệnh viện Suối Tre. Tối hôm ấy, tôi cho chuyển hết xác người bị chết ra cái hố đã đào. Không còn cách nào khác là phải chôn chung. Trưa ngày hôm sau người ta mới dám lấp. Đây là ngôi mộ tập thể mà trong hoàn cảnh ấy tôi buộc lòng phải xử lý như vậy. Trời nắng gắt, để bà con phơi thây mãi không được. Một nấm mồ chung hàng trăm người lẫn lộn, không hương khói, không gì hết. Tôi cho dọn vệ sinh sạch sẽ những chỗ mọi người bị tàn sát. Xong, mới dám cho đám phụ nữ và trẻ con ở ngoài rừng về. Tôi vượt mặt cả cấp trên để làm việc theo tiếng gọi lương tâm của mình bằng mọi nỗ lực có thể để cứu giúp đồng bào. Tưởng thế là tốt, sau này nghĩ lại mới thầy hành động của mình giống như sự phi tang tội ác cho những anh bộ đội cụ Hồ. Thú thật lúc ấy tôi vẫn còn một phần ngu tín. Cũng muốn bảo vệ danh dự cho đội quân lính cụ Hồ luôn luôn được ca ngợi là tốt đẹp. Tuy vậy tôi bắt đầu nghi ngờ "Tại sao người ta giết người la liệt rồi bỏ mặc. Chẳng lẽ họ mất hết nhân tính rồi sao ?".

Công việc xong tôi gặp Nghê để chia buồn. Tôi không tránh khỏi cảm giác tội lỗi. Nghê đã đưa xác bố về chôn tạm ở nhà bếp. Tội nghiệp Nghê quá. Lặn lội đi theo cách mạng, ngày Nghê dẫn bộ đội về giải phóng ấp lại là ngày bộ đội cụ Hồ giết chết bố Nghê. Nghê "mừng chưa kịp no" đã phải chịu thảm cảnh trớ trêu đau đớn. Nghê buốn rầu nói với tôi :

- Hôm qua nghe lời anh. Em thu được hai nón đồng hồ, tư trang và căn cước của những người bị giết. Sau đó có một anh bộ đội bảo đưa cho anh ấy quản lý. Em giao lại hết cho anh ấy để lo việc chôn ba.

- Em bị thằng cha nào đó lừa rồi. Thôi quên chuyện đó đi em ạ. Anh thành thật chia buồn với em. Chiến tranh thường mang đến những điều không may tột cùng đau đớn mà chúng ta không thể lường trước được. Anh cũng đang cảm thấy có lỗi trong chuyện này.

* * *

...Đã mấy chục năm qua, khi hàng năm, khắp nơi tưng bừng kỷ niệm chiến thắng 30/4 thì tôi lại bị ám ảnh nhớ về hàng trăm dân lành bị tàn sát ở ấp Tân Lập. Cái hố chôn người bây giờ ra sao ? Người ta sẽ xử lý nó như thế nào hay để nguyên vậy ? Tôi muốn được quay lại đó để thắp nén hương nói lời tạ tội. Vô hình trung việc làm tốt đẹp của tôi đã giúp cho người ta bưng bít tội ác. Không ! Người dân ấp Tân Lập sẽ khắc vào xương tủy câu chuyện này. Nỗi đau đớn oan khiên lúc đấy chưa thể phải nhòa được. Còn những người tham gia cuộc tàn sát ấy nữa, có lẽ họ cũng vô cùng dằn vặt khi nhận những tấm huân chương do Đảng và Nhà nước trao tặng sau ngày chiến thắng. Ý nghĩ ấy giúp tôi dũng cảm kể lại câu chuyện bi thương này.

Sau ngày giải phóng miền Nam 30/04/1975 tôi có chụp một kiểu ảnh đang cởi áo, lột sao dang dở. Tôi đem tặng cho một thằng bạn đồng hương chí cốt. Hắn run người, mặt tái mét :

- Tao không dám nhận đâu, họ phát hiện ra tấm ảnh này quy cho phản động là chết cả lũ !.

Bạn tôi sợ là đúng. Vì cậu ta là Đảng viên. Nhưng điều bạn ấy không hiểu là tôi làm vậy vì cảm thấy hổ thẹn và nhục nhã cho anh bộ đội cụ hồ khi nghĩ tới vụ thảm sát ở ấp Tân Lập...

Bộ đội Trần Đức Thạch, ảnh chụp khoảng năm 1975-1976 (Internet file)

Thời gian trôi… Tôi, từ một chàng lính trẻ măng ngày nào bây giờ đã là một ông già với mái đầu hoa râm đốm bạc. Vậy mà tôi chưa nói được câu chuyện lẽ ra phải nói. Đôi lúc tôi âm thầm kể lại cho một số bạn bè tin cậy. Nghe xong ai cũng khuyên "Nói ra làm gì, nguy hiểm lắm đấy". Và quả thật, sống trong xã hội xã hội chủ nghĩa quái đản này, người ta quen thói bưng bít sự thật. Sự thật không có lợi cho Đảng, cho Nhà nước chớ dại mà nói ra, bị thủ tiêu hoặc vào tù là điều chắc.

Trần Đức Thạch

Cựu phân đội trưởng trinh sát

Tiểu đoàn 8 - Trung đoàn 266

Sư đoàn 341 - Quân đoàn 4