Cam Bốt hôm nay, 02/06/29026, thông báo đã gửi công hàm đến Thái Lan và tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, để khởi động "quy trình hòa giải bắt buộc" theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển UNCLOS liên quan đến các tranh chấp chủ quyền tại vùng Vịnh Thái Lan. Quyết định của Cam Bốt được đưa ra sau khi Thái Lan hủy bỏ một thỏa thuận dàn xếp tranh chấp giữa hai nước, có từ năm 2001.

Các đại biểu Bộ Ngoại giao Campuchia (phải) đã gặp gỡ các đối tác Thái Lan tại New York ngày 26/05/2026, bên lề phiên thảo luận mở của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Bộ Ngoại giao - The Phnom Penh Post

AFP dẫn lại phát biểu của thủ tướng Cam Bốt Hun Manet, trên đài truyền hình nhà nước TVK, theo đó, Phnom Penh "đưa ra sáng kiến ​​này để bảo vệ chủ quyền và quyền hàng hải của Cam Bốt phù hợp với luật pháp quốc tế", "cả Cam Bốt và Thái Lan đều sẽ được hưởng lợi từ một giải pháp công bằng và lâu dài, có thể đạt được với sự hỗ trợ của các nhà hòa giải quốc tế chuyên nghiệp".

Trong khi đó, thủ tướng Thái Lan hôm nay khẳng định không biết việc này và Bộ Ngoại giao Thái Lan cũng chưa hồi đáp câu hỏi của AFP.

Cam Bốt đã quyết định khởi xướng tiến trình hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển sau khi thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, ngày 05/05 vừa qua đã tuyên bố hủy bỏ Bản ghi nhớ năm 2001 (MoU 44), liên quan đến các khu vực tranh chấp trên biển với lý do đã từ lâu không có tiến triển gì trong việc thực thi văn bản này.

"Khu vực tranh chấp chồng lấn" (OCA - Overlapping Claims Area) giữa Thái Lan và Cam Bốt ở Vịnh Thái Lan có diện tích khoảng 26.000 km², là nơi giàu hải sản và trữ lượng dầu khí ước tính trị giá khoảng 300 tỉ đô la, theo bộ Năng Lượng Thái Lan.

Thái Lan và Cam Bốt đều là thành viên của Công ước UNCLOS. Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, "quy trình hòa giải bắt buộc" cho phép một hội đồng chuyên gia độc lập xem xét tranh chấp và đưa ra các khuyến nghị, tuy nhiên kết luận của hội đồng không có tính ràng buộc pháp lý đối với bất kỳ bên nào.

Cam Bốt và Thái Lan còn bất đồng về việc phân định đường biên giới trên bộ dài 800 km, di sản của thời kỳ thuộc địa Pháp. Năm ngoái, đã xẩy ra xung đột vũ trang hai lần, khiến hàng chục người ở hai bên thiệt mạng, buộc hàng trăm nghìn thường dân phải sơ tán.

Trọng Thành