Tại sao tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thay đổi quan điểm về chiến tranh Ukraine ? Cục diện chiến trường và tình hình kinh tế Nga có phải là những yếu tố gián tiếp tác động thái độ của chủ nhân Nhà Trắng ? "Quan điểm mới của Mỹ và của tổng thống Trump" được nguyên thủ Pháp Emmanuel Macron ghi nhận trong buổi phỏng vấn với đài RFI và France 24 ngày 24/09/2025.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc gặp với đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề cuộc họp Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc, New Yorkn Hoa Kỳ, ngày 23/09/2025. AP - Evan Vucci

Ông Macron cho là Mỹ "đã nhìn thấy được khả năng kháng cự của quân đội Ukraine" và "năng lực tập thể của chúng ta có thể làm nhiều hơn được nữa".

Nga tiếp tục tấn công Ukraine hàng ngày bằng drone và tên lửa, tiến hành ít nhất ba vụ xâm phạm không phận Ba Lan, Romania, Estonia - các nước thành viên NATO - chỉ trong 10 ngày… cho thấy tổng thống Nga không muốn hòa bình. Theo tổng thống Macron, "hiện giờ, chúng tôi không thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông ấy (Putin) muốn (hòa bình) nhiều hơn so với hôm qua".

Kinh tế của "hổ giấy" Nga rơi vào suy thoái ?

Điều gây ngạc nhiên nhất là tổng thống Mỹ Donald Trump gọi Nga là "hổ giấy". Ông đi xa hơn khi nhận định Nga gặp "nhiều vấn đề lớn về kinh tế" và chi "một nửa số tiền của họ để chống Ukraine". Liệu đây có phải là một trong những lý do khiến ông Trump "đổi ý" ?

Theo AFP, nền kinh tế Nga đang chậm lại, ngân sách bị thâm hụt khoảng 43 tỷ euro trong tám tháng đầu năm 2025, tương đương 2% GDP, gấp ba lần so với cùng kỳ năm 2024. Vì vậy, nhà nước phải tìm những nguồn thu mới, trong đó có tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 20% lên thành 22% và tăng thuế đối với doanh nghiệp cờ bạc từ năm 2026. Ngày 24/09, bộ Tài chính Nga khẳng định đây là biện pháp cần thiết "để tài trợ cho quốc phòng và an ninh".

Các biện pháp trừng phạt của phương Tây đã khiến Nga mất một phần lớn nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng. Và để ngăn chặn cỗ máy chiến tranh và gây bất ổn cho nền kinh tế Nga, Ukraine gia tăng các cuộc tấn công bằng drone vào các kho xăng dầu hoặc nhà máy lọc dầu trên lãnh thổ Nga.

Kể từ khi Moskva mở cuộc tấn công Ukraine tháng 02/2022, chi tiêu của nhà nước Nga đã tăng hơn 75%, giúp đảo ngược những dự đoán rằng các lệnh trừng phạt của phương Tây sẽ làm sụp đổ nền kinh tế. Tuy nhiên, những chi tiêu này khiến lạm phát tăng vọt, làm cạn kiệt khả năng kích thích nền kinh tế dẫn đến khả năng suy thoái, theo nhận định của nhiều quan chức và chuyên gia.

Trump "phàn nàn" về cuộc chiến đã kéo dài ba năm

Nền kinh tế Ukraine cũng không khả quan, bị tàn phá vì chiến tranh và Kiev bị phụ thuộc rất nhiều vào hỗ trợ tài chính từ các đồng minh phương Tây. Từ chỗ bị đổ lỗi là nguồn gốc sâu xa cho cuộc xâm lược của Nga, tổng thống Volodymyr Zelensky trở thành "người dũng cảm" trong mắt ông Trump. Còn Ukraine thì được khen là «đã làm rất tốt trong việc chặn đứng đội quân to lớn này. Đây không phải là một điều tốt cho Nga".

Tuy nhiên, theo phân tích của Virginie Robert trên nhật báo kinh tế Pháp Les Echos ngày 24/09, những phát biểu có vẻ đầy khích lệ của tổng thống Mỹ có thể chỉ là "biện pháp đánh lạc hướng" khỏi cuộc chiến của Israel ở dải Gaza và không hẳn là đồng nghĩa với việc ủng hộ Kiev.

Thoái thác trách nhiệm của Mỹ nếu Kiev thất bại hoặc hết tiền

Cho dù được Pháp, Đức hoan nghênh, những tuyên bố của tổng thống Mỹ còn mang một dụng ý khác. Theo phân tích của nhật báo kinh tế Anh Financial Times, các nhà lãnh đạo Châu Âu lo ngại Donald Trump đang đẩy "nhiệm vụ bất khả thi" sang cho họ và giúp Washington thoái thác trách nhiệm nếu Kiev thất bại trong chiến tranh, hoặc hết tiền.

Tiếp theo, nếu nhìn vào tuyên bố đầy bất ngờ được ông Trump đăng trên mạng xã hội ngày 23/09, rằng Kiev có thể "chống cự và lấy lại" đất của họ nhưng là với "sự kiên nhẫn và hỗ trợ tài chính từ Châu Âu, đặc biệt là NATO", trong khi Mỹ đang giảm dần trọng trách trong Liên minh Bắc Đại Tây Dương.

Cuối cùng, theo nhận định của ông Trump, "có vẻ như cuộc chiến này sẽ còn lâu mới chấm dứt". Liệu có thể hành động mà không cần Mỹ không ? Tổng thống Pháp Macron đã không trả lời trực tiếp câu hỏi của RFI và France 24, mà chỉ nói rằng "rõ ràng hiện nay, Châu Âu nỗ lực hết sức. Tất cả các nước Châu Âu đều cần trang thiết bị và sự hỗ trợ của Mỹ như từng có trong những ngày đầu (chiến tranh Ukraine)". Và thách thức lớn nhất là thái độ tiền hậu bất nhất và những tuyên bố khó lường của nguyên thủ Mỹ.

(Theo RFI và France24)

Thu Hằng