Ngày 26/03, tôi đã dịch bài phát biểu của Thượng nghị sĩ Pháp, Claude Malhuret, Chính cung điện biến thành gánh xiếc. Tôi rất ngạc nhiên khi bài này đã đạt tới 233.419 lượt xem và 14.431 lượt tương tác.
Hôm nay, tôi lại dịch một bài khác của ông ta nhân dịp 100 ngày của Trump.

Tôi xin nói trước rằng tôi không chịu trách nhiệm về nội dung bài phát biểu, vì tôi chỉ là người dịch. Ai không đồng ý hoặc cảm thấy tức giận thì xin vui lòng đấu trực tiếp với ông ta.

Thượng nghị sĩ Claude Malhuret trước Thượng Viện Pháp - Ảnh minh họa

"Ngày 4 tháng 3 vừa qua, trong một bài phát biểu tại Thượng viện Pháp, tôi đã đặt ra câu hỏi này : tại sao, trước quá nhiều quyết định vô lý của Tổng thống của họ, người Mỹ lại không phản ứng ? Hôm nay, câu hỏi đó không còn đặt ra nữa : người Mỹ đã phản ứng. Các cuộc biểu tình diễn ra ở tất cả các thành phố lớn, các nghị sĩ bị chất vấn trong các buổi "town hall" (buổi gặp gỡ công khai giữa nghị sĩ và cử tri), các thống đốc từ chối thi hành những sắc lệnh hành pháp bất hợp pháp, còn các thẩm phán thì tuyên hủy các sắc lệnh hành pháp đó, các kết quả thăm dò dư luận cho thấy mức ủng hộ đang sụt giảm. Và tôi vui mừng trước sự kháng cự này.

Nhưng tôi cũng phải nói, với tất cả sự thẳng thắn cần có giữa những người bạn : cho đến lúc này, các cuộc phản đối, biểu tình và đối lập vẫn chưa ngăn được tình hình xấu đi.

Mỗi ngày lại mang đến một loạt những thông báo khó tin. Thuế quan phi lý, trục xuất tùy tiện, tấn công vào an sinh xã hội, lương hưu, tự do ngôn luận, giáo dục, tư pháp, Hiến pháp, cựu chiến binh, quyền bầu cử, các trường đại học và khoa học. Ông ta không ra quyết định, mà ra đòn trả thù.

Người tự nhận sẽ làm nước Mỹ vĩ đại trở lại thực chất đang làm nó teo lại : làm sụp đổ thị trường chứng khoán và đồng đô la, khiến người mua trái phiếu Mỹ tháo chạy, dựng lên một bức tường thuế quan bao quanh đất nước, và, như Al Capone (trùm mafia), đe dọa các đồng minh rằng hoặc trả tiền, hoặc sẽ gặp rắc rối. Vì thế, mỗi ngày, niềm tin vào nước Mỹ lại suy giảm.

Mỗi ngày, sự bất định gia tăng. Trên tất cả các kênh truyền hình, người ta phô bày một bảng thuế quan siêu thực từ 10% đến 150% rồi ngày hôm sau lại rút lại.

Tuyên bố chiến tranh kinh tế với Trung Quốc rồi chỉ trong 48 giờ đã xuống nước. Đe dọa sa thải Chủ tịch FED rồi lại rút lui trước sự sụt giảm của thị trường. Các sắc lệnh hành pháp bị kiện ra tòa, làm tăng thêm sự hỗn loạn. Sương mù là kẻ thù tồi tệ nhất của kinh tế và cú sụp đổ kiểu "Donald" là điều không thể tránh khỏi. Nó sẽ còn tiếp diễn, theo nhịp những cú xoay người của cây SẬY sơn giả thép này. Không ai biết ông ta sẽ làm gì sau 90 ngày tạm dừng, và rõ ràng người biết ít nhất chính là Donald Trump.

Mỗi ngày, sự phục tùng được đặt lên trên chuyên môn. Các thành viên nội các được bổ nhiệm không phải bất chấp sự kém cỏi của họ, mà chính vì sự kém cỏi đó. Một bộ trưởng y tế thậm chí không biết túi mật nằm ở đâu lại trình bày những lý thuyết mơ hồ về sự nguy hiểm của vaccine hay nguồn gốc của AIDS. Bộ trưởng Quốc phòng, giữa những ngụm rượu mạnh, trò chuyện trực tuyến với gia đình và bạn bè về các chiến dịch quân sự đang diễn ra trước mắt các cơ quan tình báo toàn thế giới. Cố vấn thương mại trưởng, hay chính xác hơn là một ‘chuyên gia bịa đặt’, đã tự tạo ra một nhà kinh tế giả để biện minh cho các lập luận phi lý của mình". Người phụ trách đàm phán về Ukraine thì từ lâu đã thân thiết với một tài phiệt gần gũi với Putin. Còn Phó Tổng thống thì đã lập kỳ tích : chỉ trong vài ngày đã bị ghét ở Mỹ hơn tất cả những người tiền nhiệm, và đồng thời cũng bị ghét trên khắp Châu Âu sau bài phát biểu đầy thù hận tại Munich. Chỉ cần nghe ông ta nói cũng đủ cảm thấy đó là một sự khó chịu kéo dài không dứt, như một cơn đau răng triền miên.

Trong bài phát biểu trước, tôi đã so sánh chính phủ Mỹ mới với triều đình của Nero. Tôi đã nhầm. Đó là triều đình của Caligula, người từng phong con ngựa của mình làm chấp chính quan. Nhưng ít nhất con ngựa đó không làm hại ai.

Mỗi ngày, trong Phòng Bầu dục, ngồi trên chiếc ghế bành có màu gần giống mái tóc của mình, Trump lần lượt cho các nguyên thủ quốc gia xuất hiện trước báo chí, như trong một chương trình truyền hình trực tuyến, nơi các nguyên thủ đó hoặc hoang mang hoặc khúm núm, dường như không hiểu mình đang làm gì ở đó. Họ bị buộc phải nghe những bài diễn văn tràn ngập tự mãn, văn hóa thấp, đầy khoe khoang, phô trương thô lỗ và một sự ám ảnh quá mức về bản thân. Giờ thì họ đã hiểu vì sao họ được mời, như chính Trump đã nói rõ : để ‘kiss his ass’ (liếm đít - từ nguyên văn của Trump).

Nhưng điều tồi tệ nhất, dĩ nhiên, là sự phản bội. Kể từ khi ông sỉ nhục Zelensky ngay tại Phòng Bầu dục, một sự việc đã gây sốc cho cả thế giới và nhiều người Mỹ, thì mỗi ngày trôi qua ông lại càng làm rõ hơn sự nhượng bộ trước Putin... Bỏ phiếu tại Liên Hiệp Quốc ủng hộ Nga cùng Triều Tiên và Nicaragua ; tháo dỡ các cơ quan liên bang chuyên điều tra sự can thiệp của Nga vào Mỹ ; bổ nhiệm một giám đốc tình báo, người mà ngay cả nhà tuyên truyền Nga Soloviev trên truyền hình cũng gọi là ‘đặc vụ của Putin’ ; đóng cửa Voice of America sau 80 năm hoạt động. Và Witkoff đáng thương, bạn của các tài phiệt, phụ trách hồ sơ Ukraine mà ông ta không biết gì, cứ lặp lại lời của Kremlin mỗi khi trở về từ Moskva. Như một quan chức Bộ An ninh Nội địa đã nói : "Putin giờ đã ở bên trong". Ngày nay, khi mèo ăn chuột, chúng tuyên bố rằng chính chuột đã tấn công chúng. Và Trump tin điều đó. Ông ta bị nắm thóp hay đơn giản là ngu xuẩn đến mức tuyệt đối ? Điều chắc chắn là ông ta là Tổng thống Nga tốt nhất trong toàn bộ lịch sử nước Mỹ.

Kế hoạch ngừng bắn của ông ta tại Ukraine vượt xa cả những giấc mơ điên rồ nhất của Putin : sáp nhập Crimea, chiếm đóng bốn tỉnh, không có bảo đảm an ninh cho Kiev và cướp đoạt tài nguyên khoáng sản. Rõ ràng điều đó không thể chấp nhận đối với người Ukraine và là thảm họa đối với Châu Âu.

Tôi đã mô tả những ngày đầu của nhiệm kỳ Trump như một bi kịch. Sau một trăm ngày, hóa ra đó là một trò hề. Nhưng là một trò hề u ám. Mỗi quyết định của "tay khoác lác" ở Mar-a-Lago đều mang lại hậu quả tai hại. Về kinh tế : thị trường chứng khoán và đồng đô la lao dốc, lãi suất tăng và nguy cơ suy thoái. Về đối ngoại : bỏ rơi đồng minh, phục tùng Moskva và cuộc chiến thương mại thất bại với Trung Quốc, nơi "kẻ đi tưới lại bị tưới". Về đối nội : xung đột lan rộng với các bang, công chức, các trường đại học và nhiều bên khác. Trump ngày càng đi nhanh hơn, nhưng là đi giật lùi.

Các công thức trọng thương, dân tộc chủ nghĩa, bài ngoại và thiển cận đang cho ra những kết quả mà lịch sử luôn cho thấy, như nhà văn Pháp Charles Péguy đã tóm lược rất đúng : "Chiến thắng của những kẻ mị dân chỉ là nhất thời, nhưng đống đổ nát thì vĩnh viễn".

Nhưng điều tồi tệ nhất không phải lúc nào cũng xảy ra. Người Ý nói : bước chạy của con lừa không kéo dài lâu. Sau ba tháng, chủ nghĩa Trump đã bắt đầu rạn nứt. Liên minh trái tự nhiên giữa các tỷ phú "anywhere" và một tầng lớp "somewhere" chỉ tồn tại trong thời gian của một chiến dịch tranh cử. Kể từ đó, các tỷ phú công nghệ đã mất hàng tỷ đô la, còn những người tin vào lời hứa của họ thì mất việc làm. Musk đã quay lại để cố cứu vãn tình hình ở Tesla. Và Steve Bannon đang dẫn dắt cuộc nổi dậy của cánh bình dân chống lại các tài phiệt GAFAM.
Nhưng sẽ là ngây thơ nếu tin rằng tòa nhà này sẽ tự sụp đổ. Vì vậy cần phải kháng cự.

Đó là điều mà người Châu Âu đang cố gắng làm, với vô vàn thận trọng để không làm trầm trọng thêm khủng hoảng. Họ đáp trả việc tăng thuế bằng đề xuất hạ tất cả thuế về 0 ở cả hai phía. Họ đối diện sự thù địch bằng cách cố duy trì các kênh liên lạc. Họ chuẩn bị, dù khó khăn, các phương tiện để tiếp tục hỗ trợ Ukraine vào ngày mà "chú chó cảnh của Moskva" quyết định bỏ rơi Zelensky. Họ bắt đầu, dù còn quá dè dặt, việc tái vũ trang.

Nhưng dĩ nhiên, trước hết tương lai của nước Mỹ, và do đó phần lớn tương lai của thế giới, phụ thuộc vào chính người Mỹ. Hơn 80 năm qua, chúng ta đã cùng nhau xây dựng thế giới tự do mà chúng ta đang sống hôm nay. Và hơn hai thế kỷ qua, chúng ta chia sẻ những giá trị giống nhau : dân chủ, nhân quyền, tự do kinh doanh, những điều khiến mỗi người Mỹ và mỗi người Châu Âu đều cảm thấy trong cội nguồn sâu thẳm mình thuộc về cùng một nền văn minh, đến mức chưa bao giờ có thể tưởng tượng rằng một ngày nào đó, trong thời gian ngắn như vậy, các nhà lãnh đạo lại chủ tâm đào sâu một hố ngăn cách giữa họ.

Tôi có một thông điệp gửi tới những người bạn Mỹ của tôi. Tất cả những người bảo vệ tự do cần phải nỗ lực gấp đôi. Họ phải thuyết phục các nghị sĩ Cộng hòa trong Quốc hội, những người suốt đời tin vào tự do thương mại, vào các liên minh, vào trật tự thế giới, vào cuộc đấu tranh chống các chế độ toàn trị, rằng Trump đang làm hoen ố danh dự của họ. Họ phải thuyết phục các dân biểu Dân chủ cất tiếng nói mạnh mẽ hơn hiện nay. Và cuối cùng, họ phải thuyết phục toàn thể người Mỹ đấu tranh vì những giá trị đã làm nên một quốc gia tự do nhất, giàu có nhất và hùng mạnh nhất thế giới.

Tôi tin chắc rằng khoảnh khắc đó sẽ đến nhanh hơn chúng ta nghĩ.

Claude Malhuret

Thượng nghị sĩ Pháp

Nguyên tác : Cent jours depuis le retour de Donald Trump à la Maison Blanche, Les Independants - Senat, 30/04/2025

Hoàng Quốc Dũng biên dịch

(16/04/2026)