Vance với Phạm Tuân và những tác giả truyện Tàu

Trong khi đó thì người phó của Trump, JD Vance, lại làm tôi nghĩ đến Phạm Tuân trong mấy câu vè nẩy sinh sau chuyến du hành vũ trụ cùng phi hành gia Liên Xô Viktor Gorbatko vào tháng 3/1980.

Sau chuyến phi hành trên văn học dân gian hiện đại của ta rộ nở với nhiều ca dao hò vè, đại loại :

Dân ta ăn sắn ăn mì

Mày lên vũ trụ làm gì hả Tuân

nhưng, theo tôi, "vui" nhất là mấy câu nhại giọng Bút Tre, sau khi cả hai được nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tưởng thưởng huân chương "Anh hùng Lao động" :

Hoan hô đồng chí Gơ Rồ

Bát Kô mới được đảng tà thưởng huân

Chương vì đưa được thằng Tuân

Bay lên vũ trụ cả tuần chẳng sao

Lời đàm tiếu về vai trò "đi ké" này làm Phạm Tuân tức lắm, có dịp là lên tiếng phân trần, bảo Gorbatko là lái chính, điều khiển con tàu, còn mình là lái phụ "phụ trách các thông số kỹ thuật, bảng điều khiển", hoàn toàn không có cảnh "người này điều khiển còn người kia chỉ ngồi nhìn". Tuân cũng rất tức việc bị mỉa mai chuyện mang bèo hoa dâu lên vũ trụ nghiên cứu, bảo chắc là do dân Thái Bình chuyên "băm bèo cho lợn ăn" nên cãi rằng chuyện mang bèo đi là "do các nhà khoa học ta và Liên Xô quyết định chứ đâu phải thích mang gì thì mang" [4].

Nhưng thôi, bỏ qua chuyện này, cái chính là chuyện Tuân "bay lên vũ trụ cả tuần chẳng sao" có liên quan gì đến chuyện Vance làm phó bên Trump suốt nửa nhiệm kỳ ?

Sau khi Cộng Hòa thất bại thê thảm trong cuộc bầu cử bán phần, Phó Vance liền… dọn đường ra tranh cử Tổng thống bằng cách mắng Trump đã gây ra cuộc chiến Iran, đã làm này làm nọ khiến cử tri bất mãn [5].

Đó không phải là lời nông nổi trong phút tuyệt vọng mà là có tính toán hẳn hoi bởi, sau đó, phó Vance còn kỹ lưỡng đưa ra chương trình bốn điểm [6] :

1. Chấm dứt chiến tranh

2. Tập trung giải quyết vấn đề vật giá leo thang, lạm phát

3. Đặt nước Mỹ trên hết

4. Thay đổi quan hệ với Israel

Xin mở ngoặc rằng, ở đây, Phó Vance rất giống mấy kế hoạch gia ở Hà Nội. Đã "tập trung giải quyết" cái gì đó thì chỉ nên "tập trung" vào một việc thôi, đằng này ông ta tập trung một việc rồi kiêm nhiệm thêm… ba việc, đã thế lại đặt việc cần "tập trung" vào vị trí số hai, nghĩa là thứ yếu !

Trở lại với câu chuyện chính, điều mà Vance có thể hiện là dẫu có làm Phó Tổng thống cho Trump suốt nửa nhiệm kỳ, Vance chả dính dáng gì đến những chuyện thất đức và thất nhân tâm mà Trump đã gây ra !

Như thế, Vance hoàn toàn khác với Phạm Tuân. Phạm Tuân có cãi cho ra lẽ rằng trong chuyến bay vào vũ trụ năm 1980 thì Gorbatko là lái chính còn mình là lái phụ cũng làm việc này việc kia, hoàn toàn không có chuyện đi ké. Còn Phó Vance thì cố phân trần, thanh minh rằng anh chỉ là một kẻ ngồi ké trong Tòa Bạch ốc bởi Trump điều khiển, quyết định mọi sự, anh ta chẳng hề dính dáng đến chuyện gì !

Nói cách khác thì dẫu đã lên tiếng biện minh, bảo vệ Trump suốt hai năm qua, Vance chả bị chút ảnh hưởng nào từ "Trump" cả và, ý này, nói nhại theo câu vè trên, là : "Theo Trump suốt nửa nhiệm kỳ chả sao !"

Nhưng ai có thể tin được Vance ? Tin anh phó thì cũng chẳng khác gì tin Tuân, tin cái máy bay B-52 dài hơn nửa cây số, "ngang 60 mét, dài 600 mét, nặng 200 tấn": video clip quay cảnh Tuân nói chuyện ở chùa Ba Vàng hiện tràn lan trên mạng, khó mà chối cãi !

Nếu có cái gì rất "thật" với Vance thì sự thể lại "thiệt đúng là" Vance y như trong… tiểu thuyết chương hồi của Tàu, cụm từ mà các tác giả thường dùng trước khi dẫn ra một hai câu thơ.

Vance giả tạo khi cố tránh xa Trump nhưng lại rất thật khi bày ra bản chất của mình, bản chất mối quan hệ giữa anh ta và Trump. Bởi khi đổ lỗi thất bại của đảng là do cuộc chiến Iran, rồi đưa ra chương trình để cứu đảng, Vance đã lăm le chĩa con dao mổ vào cái xác sống của Trump trong hành vi gọi là "giải phẩu tử thi".

Khi một người qua đời các chuyên viên pháp y sẽ giải phẩu thi thể và tiến hành các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân của cái chết, tiếng Anh gọi là autopsy hay post mortem gốc gác từ tiếng La Tinh. Những khi thất bại trong những cuộc tranh cử, các đảng phái chính trị sẽ tiến hành các phân tích hậu nghiệm nhằm tìm ra nguyên nhân để rút kinh nghiệm, việc nghiên cứu này cũng gọi như vậy, autopsy hay post mortem.

Thất bại càng đau, sự thật mà các cuộc "giải phẩu tử thi" này càng phơi bày những sự thật chói tai đối với người trong cuộc.

Bằng cách lên tiếng như thế, Phó Vance vừa ra đòn "preemptive attack" với Trump mà truyện Tàu gọi là "tiên hạ thủ vi cường". Và khi Vance "ăn ở" như thế với Trump, chúng ta cũng có thể áp dụng cách dụng cụm từ trên của các tác gia tiểu thuyết chương hồi bên Tàu, "thiệt đúng là" :

Thuận buồm xuôi gió, chú chú anh anh

Lên thác xuống ghềnh, buồi anh dái chú

Nguyễn Hoàng Văn

(10/11/2026)

------------------------

Tham khảo :

1.  'I could've won the Vietnam War in a week' : Trump in Iowa, CNN, 1/11/2026

2. Julia Mueller, "Trump says he would ‘solve’ war in Ukraine in 24 hours if reelected", The Hill, 28/03/2023

3. Reanna Smith, "Donald Trump, 80, hopes he'll 'be missed' as he talks about his chances of getting into heaven", AOL, 09/11/2026

4. Có thể tham khảo điều này trên trang từ điển bách khoa phổ thông Vietwikipedia.

5. Ellen Mitchell, "Vance breaks silence on midterms : ‘The reason we lost is the war’", The Hill, 11/04/2026

6. Stephen Collinson, "Vance tosses Trump under the bus in a bid to keep 2028 hope alive", CNN, 06/11/2026