Tạp chí đặc biệt

Trung Quốc phóng thử tên lửa ở Thái Bình Dương, các nước trong khu vực càng đoàn kết ; Iran mượn tang lễ lãnh tụ tối cao Ali Khamenei để "nhắc nhở" các nước láng giềng ; Khả năng của NATO trong trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ; Ukraine trong cuộc chiến bảo vệ tuyến đường xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải ; Những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi trong mùa World Cup 2026. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Một tên lửa đạn đạo tầm xa được phóng trong cuộc thử nghiệm của Trung Quốc tại Nam Thái Bình Dương vào thứ Hai, ngày 06/07/2026. Li Xiangchao/Xinhua via AP - Li Xiangchao

Về thời sự Châu Á, hoạt động thử tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc hôm 06/07/2026 ở Nam Thái Bình Dương đã vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia. Hành động này được giới quan sát nhận định là một thông điệp quân sự và ngoại giao trực tiếp tới Hoa Kỳ, cũng như một màn phô trương sức mạnh với các nước trong khu vực. Các quốc gia này đã và đang tăng cường xây dựng những thỏa thuận hợp tác trong vài tháng qua để đáp trả tham vọng bành trướng trên biển của Trung Quốc.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà địa lý và giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Địa chính trị HEC Emmanuel Véron giải thích :

Sự trỗi dậy ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc và những tham vọng mà nước này thể hiện đối với các vùng biển lân cận, đặc biệt là hướng về Đài Loan, khu vực quanh Nhật Bản và Đông Nam Á, đã làm thay đổi cấu trúc an ninh ở khu vực Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường quan hệ giữa Úc và Fiji, cùng với sự điều phối của Nhật Bản và của Mỹ, đang góp phần định hình lại khuôn khổ an ninh của khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương.

Nói cách khác, chính quỹ đạo vươn lên thành cường quốc của Trung Quốc đã dẫn đến một sự tái cấu trúc các mối quan hệ địa chính trị trên toàn khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương, trong đó Úc là một tác nhân quan trọng.

Trên phương diện ngoại giao, nhiều nước như Úc, New Zealand, cũng như các quốc đảo ở Thái Bình Dương như Fiji đã ra các tuyên bố chung thể hiện mối quan ngại về vụ phóng tên lửa đạn đạo từ một tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc.

Đến viếng giáo chủ Khamenei, phái đoàn các nước bị Iran "nhắc khéo"

Về thời sự Trung Cận Đông, trong tuần qua, Iran đã cử hành tang lễ cho giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc oanh kích của Israel và Mỹ cách đây bốn tháng. Phái đoàn từ gần 30 quốc gia đã đến viếng, trong đó có nhiều đại diện của các quốc gia vùng Vịnh. Tehran đã tận dụng sự kiện này để "nhắc nhở" các quốc gia, bằng giọng điệu khá tế nhị nhưng không kém phần gay gắt qua những dòng kinh Coran.

Từ Tehran, đặc phái viên Sami Boukhelifa giải thích cụ thể :

Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, ngoại giao cũng được tiến hành thông qua những câu trong Kinh Coran. Đầu tiên, các phái đoàn nước ngoài được đón tiếp với đầy đủ nghi thức quân đội. Đến đây thì mọi thứ vẫn hoàn toàn bình thường.

Theo nghi thức thông thường thì thảm đỏ được trải sẵn, phái đoàn tiến lên, dừng lại vài giây trước linh cữu của vị Lãnh tụ Tối cao, rồi cúi chào thi hài ông. Một lời tiễn biệt cuối cùng.

Nhưng trên vùng đất Hồi giáo này, các phái đoàn còn được dành cho một nghi lễ đặc biệt đó là đọc các câu kinh Coran. Điều đáng chú ý là mỗi phái đoàn lại được đọc những câu kinh được lựa chọn riêng.

Có thể lấy hai ví dụ. Đối với phái đoàn Saudi Arabia, câu kinh được chọn kể về câu chuyện của hai đạo quân giao chiến. Một bên đứng về chính nghĩa, bên còn lại hậu thuẫn các thế lực của cái Ác. Theo cách nhìn của Tehran, đây là một sự ám chỉ rõ ràng tới liên minh giữa Riad và Washington.

Phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ cũng không tránh khỏi những lời nhắc nhở. Câu kinh dành cho họ ca ngợi những người Hồi giáo dám đứng lên chiến đấu, chứ không phải những người khoanh tay đứng nhìn. Đó là cách Tehran chỉ trích sự thụ động của Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia Hồi giáo lớn với 90 triệu dân, nhưng không hề có bất kỳ hành động nào trong lúc nước láng giềng Iran phải hứng chịu cuộc tấn công của Israel và Mỹ.

Có những câu kinh mang tính khiển trách dành cho một số phái đoàn, nhưng ngược lại cũng có những câu kinh ca ngợi dành cho các phái đoàn khác. Đó là những đoàn đến từ những lực lượng mà Iran gọi là "trục kháng chiến", bao gồm Hezbollah ở Lebanon, Hamas ở Palestine và Houthi ở Yemen, cùng một số đoàn khác, đều được đọc những câu kinh có nội dung ôn hòa hơn.

NATO đang làm gì để chuẩn bị cho trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ?

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ hôm 07/07/2026, là một trong những sự kiện quan trọng trong tuần qua. Trong khi Mỹ vẫn đe dọa rời khỏi NATO và thể hiện sự giận dữ với các đồng minh, Thổ Nhĩ Kỳ lại tận dụng cơ hội để khẳng định vai trò. Về phần mình, Châu Âu vẫn tìm cách củng cố liên minh trước Nga.

Câu hỏi đặt ra là nếu xảy ra một cuộc đối đầu trực tiếp với Nga, liệu các lực lượng NATO có thể chống đỡ được không ? Trả lời RFI Pháp ngữ, tướng Pierre Vandier, tư lệnh Pháp hoạt động trong NATO (Commandant suprême allié pour la transformation de l'Otan) cho biết :

Chiến lược của NATO khá đơn giản, đó là thuyết phục Nga mỗi ngày rằng bây giờ không phải là thời điểm thích hợp để họ tấn công. Để làm được như vậy, chúng tôi đã thực hiện hàng loạt các cuộc diễn tập với các lực lượng được triển khai. Ví dụ như Pháp hiện diện ở các nước Baltic, qua hàng loạt các hoạt động chặn bắt tín hiệu, các hoạt động giám sát cáp. Tất cả những cuộc diễn tập này đang được triển khai hàng ngày. Mục tiêu là để chứng minh cho Nga thấy bây giờ không phải là thời điểm để tấn công NATO.

Chúng tôi học hỏi từ những gì chúng tôi thấy ở Ukraine, ở Trung Đông, và chúng tôi luôn đi trước một bước. Chúng tôi nỗ lực mang lại lợi thế cho các đồng minh trong bối cảnh chiến tranh đang thay đổi, trong những cách thức mới để tận dụng công nghệ của chúng ta, và trong việc tính đến sự thích nghi của đối phương để chúng ta vẫn duy trì được vai trò răn đe hiệu quả.

Ukraine bảo vệ hành lang xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải trước drone Nga

Về chiến tranh Nga-Ukraine, theo báo cáo mới đây từ phía Kiev, từ đầu năm đến nay, quân đội Moskva đã thực hiện số lượng cuộc tấn công kỷ lục nhằm vào các cơ sở hạ tầng cảng biển của Ukraine. Tổng cộng đã có 180 vụ oanh kích trong vòng sáu tháng đầu năm 2026, tức là nhiều hơn 30 vụ so với cả năm 2025. Hắc Hải, hành lang giao thông quan trọng cho hàng xuất khẩu của Ukraine, là một trong những mặt trận chủ đạo trong cuộc chiến tranh tiêu hao do Nga tiến hành. Bảo vệ hạm đội thương mại là nhiệm vụ chiến lược của lực lượng hải quân Kiev, một nhiệm vụ đầy nguy hiểm dưới mối đe dọa thường trực từ drone Nga. Thông tín viên RFI Lucas Lazo tại Ukraine đã có cơ hội lên một tàu tuần tra ở vùng Odessa và phỏng vấn thuyền trưởng :

Thuyền trưởng Mykolai tăng ga cho chiếc tàu tuần tra được trang bị các súng máy hạng nặng, hướng ra khơi. Trên tàu có 5 người, được trang bị đầy đủ để chiến đấu. Bên mạn trái, vừa ra khỏi luồng lạch, là những xác tàu buôn mắc cạn với phần thân tàu cháy đen.

Thuyền trưởng cho biết : "Mục tiêu chính của chúng tôi ở đây là bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại. Chúng tôi thực hiện các nhiệm vụ giám sát và rà soát thủy lôi : tìm kiếm những quả thủy lôi có thể đang trôi dạt ở đâu đó trên biển. Tôi tin rằng các thủy thủ trên những tàu thương mại không thực sự nhận thức được về những mối nguy hiểm từ cuộc chiến, về những gì có thể đang hiện diện ngoài khơi này. Đây là một hình thức gây sức ép lên chúng tôi, lên nền kinh tế của chúng tôi, lên các cảng của chúng tôi. Còn đối với họ, đây chẳng khác nào một chiến tuyến khác".

"Họ" ở đây chính là người Nga. Và họ bất ngờ khiến thủy thủ đoàn phải cảnh giác khi trên màn hình radar xuất hiện một tín hiệu chuyển động khả nghi.

"Chúng ta không còn thời gian nữa, vì các drone Shahed đang tới". Vẫn giữ vẻ bình tĩnh, Mykolai lập tức cho tàu quay đầu và ẩn mình sâu trong vịnh. Hai khẩu súng máy hạng nặng Dushka lắp ở phía đuôi tàu cũng không thay đổi được tình thế. Trước những drone giờ đây đã có khả năng truy đuổi các mục tiêu đang di chuyển, Mykolai không còn lựa chọn nào khác : cuộc tuần tra buộc phải dừng lại.

World Cup thúc đẩy tinh thần đoàn kết thể thao hay khuyếch đại nạn phân biệt chủng tộc ?

Vốn thường được coi là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, giúp kết nối cả thế giới, World Cup giờ đây lại trở thành nơi những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi. Những phát biểu đầy thù hận và mang tính phân biệt chủng tộc của một nữ nghị sĩ Paraguay về cầu thủ Pháp Kylian Mbappé trong tuần rồi đã thổi bùng lên ngọn lửa tranh luận.

Sau khi Pháp loại Paraguay trong một trận đấu đầy căng thẳng, trong đó Mbappé ghi bàn thắng quyết định trên chấm phạt đền rồi từ chối bắt tay thủ môn đối phương, nữ nghị sĩ Paraguay Celeste Amarilla đã đăng tải hàng loạt thông điệp mang nội dung thù hận và phân biệt chủng tộc. Bà gọi Mbappé là "một người Cameroon bị đô hộ, giả vờ là người Pháp (…) trọc phú, kiêu ngạo, xấu xí", chỉ hiểu biết về "loài tinh tinh", v.v.

Phân biệt chủng tộc trong bóng đá không phải là một hiện tượng mới, nhưng kỷ nguyên mạng xã hội đã khuếch đại nó lên một quy mô chưa từng có. Những số liệu do FIFA tổng hợp cho thấy tình hình đáng báo động. Sau khi phân tích hàng triệu bài đăng, cơ quan quản lý bóng đá thế giới nhận thấy số lượng các thông điệp bị đánh giá là "mang tính xúc phạm" đã tăng gấp 13 lần so với vòng bảng của World Cup 2022. Nghiêm trọng hơn nữa, tỷ lệ các thông điệp mang tính phân biệt chủng tộc đã tăng từ 8% năm 2022 lên 11% trong năm nay.

Xu hướng đáng lo ngại này đã bị Liên đoàn Công đoàn Cầu thủ Chuyên nghiệp Thế giới lên án, trong khi các tổ chức như Human Rights Watch cho rằng sự gia tăng này có liên quan trực tiếp đến bầu không khí chính trị tại Mỹ, với những phát ngôn mang tính bài ngoại của chính quyền Trump.

Minh Phương