Trung Quốc đưa tàu thám hiểm hiện đại nhất khoan đáy Biển Đông

Thu Hằng, RFI, 29/09/2026

Meng Xiang, tàu khoan biển sâu tự đóng đầu tiên của Trung Quốc, đã hoàn thành chuyến thám hiểm đầu tiên tại Biển Đông. Theo báo cáo ngày 28/09/2026 của nhật báo Khoa học và Công nghệ, chuyến thám hiểm 30 ngày do Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc tổ chức đã lập kỷ lục quốc gia về độ sâu và thu thập các mẫu lõi đá bazan có thể giúp giải mã lịch sử kiến ​​tạo của Biển Đông.

Tàu khoan biển sâu đầu tiên do Trung Quốc thiết kế và chế tạo trong nước - Meng Xiang. Ảnh : China Media Group

Theo báo cáo được South China Morning Post dẫn lại, tàu Meng Xiang đã thám hiểm ở độ sâu 5.000 m dưới mặt biển và khoan hơn 850 m dưới đáy biển. Tại hai địa điểm, tàu thu thập lượng lớn dữ liệu và mẫu lõi quý, trong đó có một lõi đá bazan dài 4,27 m. Các mẫu vật có thể giúp giới khoa học làm rõ quá trình hình thành, mở rộng Biển Đông, đồng thời nghiên cứu vai trò của hiện tượng dịch chuyển sống núi giữa đại dương và hoạt động núi lửa trong quá trình tái cấu trúc đáy biển.

Ngày 28/09, bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc cho biết chuyến thám hiểm Biển Đông đưa nước này vào nhóm quốc gia có năng lực khoan biển sâu tiên tiến. Trung Quốc trở thành quốc gia thứ ba, sau Nhật Bản và Mỹ, dùng tàu khoan thu mẫu đá cứng từ lòng chảo đại dương sâu. Tuy nhiên, tàu khoan nghiên cứu JOIDES Resolution của Mỹ đã ngừng hoạt động năm 2025.

Meng Xiang, tàu khoan đại dương đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế, hoạt động từ tháng 11/2024, có khả năng khoan sâu 11 km dưới mặt biển, vượt tàu Chikyu của Nhật Bản khoảng 1 km. Trong nhiều thập niên, giới khoa học theo đuổi mục tiêu tiếp cận ranh giới Mohorovicic (Moho), khu vực phân chia lớp vỏ và lớp manti của Trái Đất.

Cùng thời điểm, theo Reuters, tàu nghiên cứu Trung Quốc Jia Hai Ke 7 bị Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cáo buộc che giấu vị trí thực tế khi hoạt động tại vùng biển giữa Philippines và Đài Loan, "gây lo ngại nghiêm trọng về an ninh cáp ngầm (của Philippines) và khả năng sử dụng dữ liệu thu thập cho mục đích quân sự". Ngày 28/09, PCG cho biết tàu được phát hiện cách đảo Itbayat, tỉnh Batanes, khoảng 38 hải lý về phía tây bắc, trong khi tín hiệu định vị trước đó lại cho thấy tàu di chuyển từ Hạ Môn đến ngoài khơi Papua New Guinea. Batanes nằm gần eo biển Luzon, cách Đài Loan khoảng 160 km và từng được một số học giả Trung Quốc cho là thuộc Trung Quốc.

Thu Hằng

******************************

Trung Quốc mở trung tâm hỗ trợ quân sự chung tại Lào

Minh Anh, RFI, 30/09/2026

Bộ Quốc Phòng Trung Quốc ngày 29/09/2026 cho biết đã mở một trung tâm huấn luyện và hỗ trợ quân sự mới tại Lào. Đây là một động thái mở rộng hỗ trợ quân sự ra nước ngoài hiếm có của Bắc Kinh.

Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith (trái) và đồng nhiệm Trung Quốc Lý Khắc Cường tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 28/11/2016. Reuters

Trong thông cáo, được Reuters trích dẫn, bộ Quốc Phòng Trung Quốc tuyên bố rằng Trung tâm Huấn luyện và Hỗ trợ chung Trung – Lào cùng Học viện Hàng không Hữu nghị Trung – Lào đã đi vào hoạt động tại một sân bay ở Ban Keun. Và "hai cơ sở này, do cả hai bên cùng duy trì và vận hành, nhằm mục đích hỗ trợ Lào tăng cường công tác huấn luyện phi công không quân".

Phía Trung Quốc khẳng định là các hoạt động tại Lào "không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào, mà nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác thực chất giữa hai quân đội cũng như góp phần duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực".

Đại sứ quán Lào ở Bangkok không phản hồi yêu cầu bình luận.

Hãng tin Anh lưu ý thêm là Trung Quốc hiện đang vận hành một trung tâm huấn luyện và hỗ trợ chung khác tại căn cứ hải quân Ream của Cam Bốt (nằm ở vịnh Thái Lan) và một căn cứ hậu cần tại Djibouti. Chính quyền Phnom Penh phủ nhận việc có binh sĩ Trung Quốc đồn trú tại Ream, nhưng Hoa Kỳ đã bày tỏ lo ngại về sự hiện diện ngày càng mở rộng của Trung Quốc tại đây.

Minh Anh

**********************

Malaysia bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người Rohingya về Miến Điện

Thùy Dương, RFI, 29/09/2026

Malaysia hôm nay 29/09/2026 bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người tị nạn Rohingya về Miến Điện. Những người này bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ về mặt hành chính và dự kiến hôm nay được đưa lên tàu. Hai tàu chiến của hải quân Miến Điện và một tàu bệnh viện sẽ tham gia hoạt động này. Tuy nhiên, hiện vẫn còn rất nhiều điều không rõ ràng : chưa ai biết chính xác các con tàu sẽ rời đi vào lúc nào, cũng như đâu là điểm đến.

Người Hồi giáo Rohingya cầu nguyện bên ngoài một nhà thờ Hồi giáo ở Klang, ngoại ô Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 27/05/2026. AP Photo/Vincent Thian - Vincent Thian

Những vụ trục xuất này là kết quả của một thỏa thuận được ký kết giữa chính phủ Malaysia và chính quyền quân sự Miến Điện.

Theo thỏa thuận, tổng cộng gần 5.000 người Rohingya sẽ bị trục xuất về Miến Điện, tức khoảng một nửa trong số 10.388 người Miến Điện hiện đang bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ ở Malaysia. Tất cả những người này đều được cho là "tự nguyện" hồi hương.

Khoảng 160 tổ chức xã hội dân sự, ra tuyên bố chung, bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về số phận của những người tị nạn này và kêu gọi chính quyền Malaysia rút lại quyết định trục xuất.

Theo số liệu của Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (HCR), hiện có 126.000 người Rohingya được đăng ký tại Malaysia, tương đương 0,4% dân số nước này.

Tổ chức phi chính phủ Info Birmanie nhận định các vụ trục xuất chủ yếu là một phản ứng mang tính chính trị của chính quyền Malaysia trước làn sóng thù ghét người Rohingya đang lan rộng trên các mạng xã hội và trong dư luận nước này từ nhiều tháng qua.

Johanna Chardonnerias, đại diện tổ chức phi chính phủ Info Birmanie và là một trong những người ký vào tuyên bố chung của 160 tổ chức dân sự, nhấn mạnh với đài RFI, ban Pháp ngữ, rằng trở về Miến Điện hoàn toàn không phải là một lựa chọn an toàn đối với người Rohingya. Bà nói thêm : "Chúng tôi lo ngại về những gì họ sẽ phải đối mặt tại Miến Điện. Người Rohingya không có quốc tịch, họ không được công nhận là công dân tại Miến Điện. Đây là một đất nước đang có chiến tranh, nơi họ phải đối mặt với nạn đói, nguy cơ bị cưỡng bức nhập ngũ, mất tích, bị sát hại, tra tấn... Có rất nhiều nguy cơ. Miến Điện là một quốc gia mà tình hình nhân quyền đang hết sức nghiêm trọng và trong những năm qua tình hình ngày càng xấu đi".

Thùy Dương