Quốc hội Trung Quốc hôm nay, 12/03/2026, đã thông qua một luật về "đoàn kết dân tộc" nhằm tăng cường "gắn kết xã hội". Tuy nhiên, nhiều tổ chức bảo vệ nhân quyền cho rằng đạo luật mới này có thể xóa bỏ ngôn ngữ và văn hóa của các cộng đồng sắc tộc thiểu số và cắt đứt mối liên hệ của trẻ em với bản sắc, lịch sử và văn hóa của các em.

Đại biểu Quốc hội Trung Quốc rời Đại Lễ đường Nhân dân, tại Bắc Kinh, Trung Quốc, sau khi thông quan luật mới về "đoàn kết dân tộc" nhằm "tăng cường gắn kết" trong nước, ngày 12/03/2026. AP - Andy Wong

Theo giới chức Trung Quốc, mục tiêu then chốt của đạo luật này là để gắn kết xã hội, trong bối cảnh tình hình trong nước đang trải qua những biến động "chưa từng có". Luật này coi như chính thức hóa các chính sách nhằm thúc đẩy tiếng Quan thoại như "ngôn ngữ chung của quốc gia" trong giáo dục, các hoạt động chính thức và những nơi công cộng.

Tại Trung Quốc, chính quyền công nhận 55 sắc tộc thiểu số, sử dụng hàng trăm ngôn ngữ và phương ngữ khác nhau. Tuy nhiên, dân tộc Hán chiếm đa số áp đảo và nay Bắc Kinh yêu cầu các cơ sở giáo dục tại những vùng có các cộng đồng sắc tộc thiểu số lớn phải sử dụng tiếng Quan thoại để dạy học. Theo Yalkun Uluyol, nhà nghiên cứu về Trung Quốc tại Human Rights Watch, đạo luật mới này là "một sự thay đổi căn bản" so với chính sách thời Đặng Tiểu Bình, vốn bảo đảm cho các dân tộc thiểu số quyền sử dụng ngôn ngữ riêng của họ.

Trong khi đó trả lời hãng tin AFP, Erika Nguyen, thuộc tổ chức bảo vệ tự do ngôn luận PEN America, tố cáo : "Không phải ngẫu nhiên mà luật này nhắm đến những không gian nơi trẻ em có nhiều khả năng tiếp xúc nhất với tiếng mẹ đẻ của mình (…) Ý định của chính quyền là cắt đứt mối liên hệ của trẻ em với bản sắc, lịch sử và văn hóa của chúng."

Một báo cáo gần đây của Trung tâm thông tin về nhân quyền Nam Mông Cổ cho biết hơn 80% các trang mạng bằng tiếng Mông Cổ tại Trung Quốc đã bị "kiểm duyệt hoặc cấm". Theo giám đốc của trung tâm này, việc yêu cầu thành thạo tiếng Quan thoại trong đời sống công cộng cũng có thể hạn chế cơ hội nghề nghiệp của những người nói tiếng Mông Cổ. 

Trong khi kêu gọi "tăng cường liên kết" với các cộng đồng người Hoa ở nước ngoài, luật cũng cảnh báo rằng những người ngoài Trung Quốc tham gia các hoạt động "làm suy yếu đoàn kết dân tộc", hoặc kích động "ly khai dân tộc" sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Minh Phương