Philippines khởi động tuần lễ kỷ niệm 10 năm Phán quyết của Tòa trọng tài về Biển Đông

Thu Hằng, RFI, 05/07/2026

Ngày 05/07/2026, Philippines khởi động tuần lễ kỷ niệm 10 năm phán quyết của Tòa trọng tài Thường trực tại La Haye bác bỏ các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc đối với hầu hết Biển Đông và khẳng định các quyền lợi biển của Philippines theo luật pháp quốc tế. Manila vận động chính quyền địa phương kỷ niệm sự kiện này.

Ảnh tư liệu ngày 09/03/2023 cho thấy một con tàu được lực lượng tuần duyên Philippines xác định là tàu tuần tra của Trung Quốc ở gần đảo Thị Tứ trên Biển Đông. AFP via Getty Images - JAM STA ROSA

Theo trang Inquirer, khoảng 250 ngư dân tỉnh Zambales (phía tây đảo Luzon) tham gia một hoạt động biểu tượng trên biển vào sáng 05/07 do Liên minh Atin Ito phối hợp với các hiệp hội ngư dân tại Masinloc, Subic và Cabangan tổ chức. Khoảng 80 tàu cá nhỏ cùng 6 tàu lớn di chuyển vào Vịnh Subic, xếp thành hình quốc kỳ Philippines khổng lồ kèm thông điệp "WPS, ATIN ITO!" (Biển Tây Philippines là của chúng ta!).

Hoạt động này mở đầu chuỗi sự kiện kéo dài một tuần kỷ niệm 10 năm phán quyết trọng tài năm 2016 về Biển Đông. Phán quyết được xem là một cột mốc pháp lý quan trọng đối với Philippines trong tranh chấp trên Biển Đông, đặc biệt là với Trung Quốc.

Nhân dịp này, quân đội Philippines (AFP) vận động thêm các chính quyền địa phương công nhận ngày 12/07 là "Ngày Chiến thắng Biển Tây Philippines" (tên Philippines gọi Biển Đông), theo quyết định của thành phố Cebu và Labrador (tỉnh Pangasinan) nhằm đánh dấu cột mốc 10 năm phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye và ghi nhận những đóng góp của lực lượng tuyến đầu bảo vệ vùng biển Philippines.

Chuẩn đô đốc đã về hưu Roy Vincent Trinidad, phát ngôn viên của quân đội Philippines về vấn đề Biển Tây Philippines, ủng hộ các sáng kiến này và khuyến khích các địa phương khác làm theo. Ông nhấn mạnh việc đoàn kết bảo vệ chủ quyền biển đảo sẽ gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng "biển cả chính là một phần bản sắc dân tộc, sinh kế và tương lai" của Philippines.

Thu Hằng

****************************

Trung Quốc tuần tra ở phía đông Đài Loan, Đài Bắc phản đối

Thu Hằng, RFI, 04/07/2026

Ngày 04/07/2026, Trung Quốc thông báo triển khai lực lượng hải cảnh tiến hành tuần tra ở vùng biển phía đông Đài Loan. Bắc Kinh cho biết đây là hoạt động "tuần tra thực thi pháp luật" trong khu vực mà Trung Quốc tuyên bố thuộc quyền tài phán. Đài Loan lên án hoạt động của Trung Quốc là "bất hợp pháp và gây rối", đồng thời điều hai tàu theo dõi.

Binh sĩ thuộc Lực lượng Tuần tra Bờ biển Đài Loan theo dõi tàu hải quân Trung Quốc hoạt động gần đảo Bành Giai (Pengjia), phía bắc Đài Loan, vào ngày 23/05/2024. Taiwan Coast Guard via AP

Trong thông cáo được AFP trích dẫn, Hội đồng Sự vụ Đại lục của Đài Loan lên án "hành động mở rộng quyền lực trái với luật pháp quốc tế" của lực lượng hải cảnh Trung Quốc, đồng thời tái khẳng định Bắc Kinh "không có chủ quyền, không có quyền tài phán đối với vùng biển phía đông Đài Loan". Đài Loan đã triển khai hai tàu để "di chuyển song song và giám sát" hai tàu của Trung Quốc, đến sáng 04/07 hoạt động cách thành phố Hoa Liên khoảng 54 hải lý (100 km) về phía đông, gần khu vực có căn cứ không quân.

Trước đó, người phát ngôn Lực lượng Tuần duyên Trung Quốc (CCG) cho biết một nhóm công tác do đội tàu Tú Sơn (Xiushan) dẫn đầu đã thay thế một nhóm khác để "tiếp tục các cuộc tuần tra thực thi pháp luật" tại vùng biển phía đông Đài Loan. Đợt tuần tra lần trước, vào tháng 06, được Trung Quốc tuyên bố là nhằm đáp trả kế hoạch đàm phán phân định ranh giới biển giữa Nhật Bản và Philippines vì liên quan đến vùng biển mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền. Bắc Kinh luôn khẳng định Đài Loan là một phần lãnh thổ của Trung Quốc.

Để đối phó với nguy cơ bị Trung Quốc phong tỏa, Đài Loan đã diễn tập "khả năng chống chịu" tại Nam Đầu ở miền trung trong tuần này. Hơn 370 quan chức chính phủ và quân sự phải đối phó với "kịch bản ác mộng" là chuỗi khủng hoảng liên hoàn : Trung Quốc phong tỏa ; một trận động đất mạnh bị Bắc Kinh lợi dụng để gieo rắc hỗn loạn ; truyền hình bị chiếm quyền kiểm soát ; cơ sở hạ tầng bị phá hoại ; người dân đổ xô đi rút tiền ngân hàng ; bất ổn dân sự và sau đó là một cuộc xâm lược toàn diện. Nam Đầu, địa phương duy nhất không giáp biển của Đài Loan, được giao nhiệm vụ chiến lược là trở thành "hậu phương", nơi trú ẩn cho người dân từ những địa phương khác và là vùng dự phòng cho các hoạt động khi quân đội tiền tuyến giao tranh với lực lượng Trung Quốc.

Theo quan sát của Reuters, được mời dự sự kiện, các hoạt động này vượt xa những cuộc diễn tập trước đây vốn thường bị chỉ trích là chỉ mang tính hình thức, dàn dựng theo kịch bản và có giá trị hạn chế.

Thu Hằng