Khi các lâu đài độc tài sụp đổ, Việt Nam có tránh được "cái lò" riêng ?

Tuấn Nghĩa, Thoibao.de, 05/03/2026

Từ Saddam Hussein đến Gaddafi, từ Bin Laden đến Khamenei, danh sách những "ông chủ lâu đài" bị sụp đổ ngày càng dài thêm. Khi Khamenei ra đi vào 28/02/2026, không ai có thể coi đó là ngẫu nhiên : đây là chiến dịch dọn bàn cờ toàn cầu, nơi các nhân vật cản trở dòng chảy quyền lực, dòng chảy dầu mỏ và vũ khí hạt nhân, đều bị xoá sổ. Trật tự thế giới mới 2.0 của Trump không phải trò chơi ngẫu hứng, mà là phép thử đối với những ai còn mơ mộng về quyền lực tuyệt đối.

Ở Việt Nam, câu hỏi nóng bỏng không kém là : Liệu "cái lò" quyền lực có tự thiêu rụi chính những kẻ đốt nó ? Người dân không cần tên tuổi cụ thể, họ cần thấy Đế chế tham nhũng hệ thống bị sờ mó, bị soi chiếu, bị trừng phạt. Những kẻ nhân danh đạo đức để "vừa đốt lò, vừa vơ vét" – biến ngân sách quốc gia thành túi riêng, biến dự án Long Thành thành trò chơi của lợi ích nhóm, trục lợi mạng sống người bệnh qua thuốc giả – chính là mục tiêu cần đối mặt.

Kịch bản sụp đổ từ bên trong không phải viễn tưởng. Khi những "đồng chí" tự cắn xé lẫn nhau, như Tô Lâm đang thanh trừng phe di sản, thì sự thay đổi thể chế có thể diễn ra mà không cần tên lửa Tomahawk. Cái lò quyền lực, nóng lên từng ngày, không còn chừa vùng cấm nào. Niềm tin bị phản bội đến cùng cực khiến người dân nhìn thẳng vào sự thật : tham nhũng phải trả giá, lãnh đạo phải chịu trách nhiệm, và mọi lâu đài quyền lực dựng trên cát sẽ sụp đổ.

Tinh gọn bộ máy, phát triển kinh tế, thanh lọc nội bộ – nghe đơn giản nhưng thực hiện đồng bộ mới khó. Mỗi dự án, mỗi đồng ngân sách bị trục lợi đều là "củi tươi" cho ngọn lửa quyền lực. Khi ngọn lửa đó cháy, không ai đứng ngoài cuộc. Giặc nội xâm, lợi ích nhóm, phe phái – tất cả đều bị soi dưới ánh sáng trần trụi của công luận. Và ai còn đứng trên đống đổ nát ấy sẽ tự hỏi : liệu còn chỗ cho mình ?

Trong bối cảnh này, người dân Việt Nam không chỉ khát khao một cái tên bị hạ bệ, mà họ khao khát sự công bằng, sự minh bạch và một thể chế nơi quyền lực không còn là trò chơi của vài cá nhân mà là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống. Khi mọi thứ được soi sáng, cái lò quyền lực sẽ không còn là bí mật – nó sẽ là lời cảnh tỉnh, là phép thử cho tất cả, và là câu trả lời rằng : không ai có thể đứng ngoài ánh mắt của lịch sử.

Tuấn Nghĩa

******************************

Ba đời Bộ trưởng cùng một xuất thân : Cái giá của chính trị hóa ghế lãnh đạo Giáo dục

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 05/03/2026

Ngành giáo dục Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua đã trở thành tâm điểm của những cuộc thử nghiệm cải cách tốn kém nhưng mang lại kết quả được đánh giá là yếu kém nhất trong lịch sử. 

Từ thảm họa thay sách giáo khoa, đến áp lực thi cử cho tới sự băng hoại đạo đức học đường, hệ thống Giáo dục và Đào tạo đang bộc lộ những vết rạn nứt không thể che đậy. Đây là lý do đã khiến hệ thống Giáo dục Việt Nam không thể vươn mình.

Hơn nữa, khi cả ba đời Bộ trưởng gần đây nhất như : Phùng Xuân Nhạ, Nguyễn Kim Sơn và mới nhất là Quyền Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, đều đi lên từ ghế Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. 

Với những báo cáo thành tích hào nhoáng đã biến các chính sách của Bộ Giáo dục xa rời thực tế đời sống. Đây là biểu hiện của một nền quản trị "cận huyết", nơi sự trung thành với thể chế quan trọng hơn tầm nhìn đổi mới. 

Cuối cùng, không thể bỏ qua yếu tố chính trị phe phái và chủ nghĩa đồng hương đang trỗi dậy mạnh mẽ. 

Việc 2 trong 3 vị Bộ trưởng Giáo dục gần đây có cùng quê quán Hưng Yên – là thủ phủ quyền lực của Kỷ nguyên mới, đã càng củng cố nghi vấn về việc các ghế lãnh đạo đang được sử dụng như một quân bài để củng cố vị trí độc tôn của người đứng đầu của Đảng. 

Khi xuất xứ lý lịch, và mối quan hệ trở thành bệ phóng cho sự thăng tiến của bộ máy lãnh đạo cấp cao, thì tài năng và tâm huyết mong muốn cống hiến thực sự sẽ bị gạt sang một bên. 

Hệ quả là, ngành giáo dục Việt Nam đang phải trả giá bằng niềm tin của cả một thế hệ, khi những người cầm lái không được chọn bởi năng lực chuyên môn mà bởi nhu cầu từ bàn cờ quyền lực.

Theo giới chuyên gia Giáo dục, sự thật hiện ra rõ ràng : không một hệ thống giáo dục nào có thể phát triển nếu nó vẫn bị nhốt trong những toan tính phe phái và tư duy cục bộ của một nhóm lãnh đạo xa dân.

Hồng Lĩnh