Hoa Kỳ sẽ cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa Patriot
Thu Hằng, RFI, 09/07/2026
Ngày 08/07/2026, tổng thống Donald Trump gây bất ngờ khi thông báo Hoa Kỳ sẽ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot. Trước đó, Kiev đã liên tục kêu gọi đồng minh tăng cường cung cấp loại vũ khí này, do hệ thống phòng không Ukraine chủ yếu dựa vào tên lửa Patriot để chống các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga, đang diễn ra dữ dội và gây nhiều thương vong trong những tuần gần đây.
Một bệ phóng tên lửa Patriot di động đặt ở Đức
Trong cuộc gặp với tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề thượng đỉnh NATO tại Ankara, nguyên thủ Mỹ nói : "Chúng tôi sẽ cấp cho các vị giấy phép sản xuất tên lửa Patriot. Như vậy, các vị sẽ không thể phàn nàn rằng chúng tôi không cung cấp đủ nữa".
Tổng thống Mỹ không nêu rõ các điều kiện hoặc thời hạn để cấp phép. Tập đoàn liên quan cũng chưa được thông báo. Tuy nhiên, theo ông Trump, "mọi chuyện sẽ sớm được dàn xếp". Hiện cũng chưa rõ liệu Ukraine có khả năng sản xuất những tên lửa đắt tiền này trong thời gian ngắn hay không. Còn tổng thống Ukraine bày tỏ tin tưởng trên mạng X rằng "các nhóm đàm phán" của hai bên "sẽ nhanh chóng theo dõi tất cả các điểm đã được thảo luận hôm nay".
Theo AFP, thái độ và phát biểu của tổng thống Mỹ khác hoàn toàn so với những căng thẳng tại Phòng Bầu Dục vào tháng 02/2025. Chính ông Trump xác nhận điều này với lời nói đùa "chúng ta đã phát triển được mối quan hệ tốt. Thật khó tin, phải không !" Tuyên bố của thượng đỉnh NATO, bế mạc ngày 08/07, cũng theo chiều hướng này. Toàn bộ 32 nước NATO khẳng định "sự ủng hộ kiên định đối với Ukraine, quốc gia góp phần vào an ninh xuyên Đại Tây Dương". Đây là kết quả của chiến lược "không làm phật lòng" nguyên thủ Mỹ, theo tường trình của đặc phái viên RFI Julien Chavanne tại Ankara :
"Họ đã hiểu cách đối phó với Donald Trump kể từ khi ông trở lại nắm quyền. Việc không phản ứng trước mỗi hành động khiêu khích của tổng thống Mỹ là điều chúng ta thấy rõ ở Ankara. Khi ông Trump đả kích Tây Ban Nha, Madrid phản ứng mà không làm leo thang căng thẳng. Điều tương tự cũng xảy ra khi tổng thống Mỹ bày tỏ tức giận đối với NATO, hoặc khi ông lại đe dọa chiếm Greenland. Các phái đoàn Châu Âu không hề hoảng loạn, họ hiểu rằng Donald Trump trước hết đang hướng đến cử tri ủng hộ ông. Và trên hết, họ hiểu rằng nên kỳ vọng ít hơn từ tổng thống Mỹ. Không thể kiểm soát Donald Trump, các đồng minh của ông đã học cách lèo lái. Và kết quả ở Ankara là thông cáo kết thúc hội nghị không có bất kỳ sửa đổi nào và đoàn kết trong khối NATO được bảo toàn".
Nga lên án NATO ủng hộ Ukraine là "quyết định vô trách nhiệm"
Ngay sau khi NATO cam kết ủng hộ Ukraine, bộ Ngoại giao Nga lên án "những quyết định vô trách nhiệm có thể dẫn đến thảm họa" và cáo buộc NATO đang "tái vũ trang Châu Âu".
Trên thực địa, Nga tận dụng tình trạng Ukraine thiếu nghiêm trọng các loại tên lửa đánh chặn do Mỹ sản xuất để tiếp tục oanh kích Kiev và nhiều thành phố ở Ukraine bằng tên lửa đạn đạo và drone trong suốt ngày 08/07. Ba người thiệt mạng và 13 người bị thương trong các vụ oanh kích. Ukraine thông báo đã vô hiệu hóa được 72 drone của Nga.
Moskva cũng thông báo bắn chặn 72 drone của Ukraine trong đêm 08-09/07. Drone của Ukraine đã tấn công hai tàu dầu của Nga ở biển Azov (phía nam) và gây hỏa hoạn cho một bể chứa dầu của công ty Tver Oil Base ở tỉnh Tver (phía đông). Đến sáng 09/07, đám cháy đã được khống chế.
Thu Hằng
****************************
Cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot, Trump đang giúp Kiev thay đổi thế trận ?
Thu Hằng, RFI, 09/07/2026
Quân Nga đang bị cầm chân trên chiến trường, nhưng gia tăng không kích Ukraine vì Kiev thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn. Các vụ tấn công của Nga nay có quy mô lớn hơn, gây thương vong nhiều hơn và dày đặc hơn, kể cả vào ban ngày như hôm 08/07. Liệu thông báo của tổng thống Mỹ "sẽ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot" có giúp Kiev thay đổi được tương quan lực lượng hay không ?
Các hệ thống tên lửa Patriot tích hợp tại căn cứ của Lữ đoàn Tên lửa phòng không Warszawa số 3 ở Sochaczew, Ba Lan, ngày 18/12/2025. Agencja Wyborcza.pl via Reuters - Jacek Marczewski Wyborcz
Cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot : Thay đổi của tổng thống Trump
Trước tiên, về mặt biểu tượng, thông báo của tổng thống Trump đánh dấu một bước ngoặt trong quan hệ cá nhân với tổng thống Zelensky. Có thể nhận thấy điều này trong lời nói đùa của nguyên thủ Mỹ "chúng ta đã phát triển được mối quan hệ tốt. Thật khó tin, phải không, từ Phòng Bầu dục đến ngày hôm nay !".
Thay đổi quan trọng thứ hai chính là nhận định của ông Donald Trump về chiến lược mới của Ukraine : Gia tăng oanh kích, đánh phá kho dự trữ dầu lửa, nhà máy lọc dầu, căn cứ quân sự tại Nga. Nhiều vụ oanh kích bằng drone, diễn ra sâu trong lãnh thổ Nga, cách biên giới Ukraine đến 2.700 km. Đúng là những vụ tấn công trả đũa của Ukraine làm rối loạn hoạt động sản xuất và cung ứng xăng dầu, nhưng tổng thống Mỹ cho rằng "bước leo thang" xung động này lại "có thể giúp dẫn đến hồi kết".
Sản xuất tên lửa Patriot : Thay đổi chiến lược cho Ukraine
Được phép tự sản xuất tên lửa Patriot cũng đánh dấu một thay đổi chiến lược cho Kiev. Ukraine có hệ thống phòng không Patriot (gồm radar, trung tâm chỉ huy, máy phát điện, liên kết dữ liệu, bệ phóng và tên lửa đánh chặn) nhưng với số lượng ít. Tuy nhiên, khó khăn lớn đối với Ukraine lại là việc thiếu tên lửa phóng từ hệ thống này do phải "cạnh tranh" với một số điểm nóng khác ở Trung Đông hoặc ở Ấn Độ-Thái Bình Dương.
Nga đã khai thác lợi thế về tên lửa đạn đạo và khó khăn về nguồn cung của Ukraine để tập trung tấn công thủ đô Kiev, theo nhận định của nhà phân tích quân sự Sergui Zgourets với AFP. Còn theo trang avion-chasse ngày 08/07, Ukraine buộc phải lựa chọn giữa việc bảo vệ Kiev, cơ sở hạ tầng năng lượng, các trung tâm công nghiệp lớn hoặc tiết kiệm tên lửa cho một cuộc tấn công quy mô lớn hơn. Ví dụ, trong đêm 01-02/07, Nga tiến hành loạt oanh kích quy mô lớn trên khắp Ukraine, với gần 500 drone và 77 tên lửa, trong đó có 25 tên lửa đạn đạo hoặc siêu thanh. Trong cuộc tấn công vào Kiev đầu tháng 7, Ukraine đã vô hiệu hóa được 139 trong số 169 drone, nhưng không đánh chặn được bất kỳ tên lửa đạn đạo nào của Nga trong số 5 tên lửa được phóng đêm đó.
Không có tên lửa đánh chặn, hệ thống phòng không Patriot trở thành như một radar và là bệ phóng không được sử dụng hiệu quả. Cấp phép sản xuất Patriot cho Ukraine đồng nghĩa với việc "chuyển viện trợ quân sự từ dạng quà tặng sang logic chủ quyền công nghiệp" và giúp Kiev chủ động hơn.
Thách thức cho Ukraine
Tuy nhiên, tất cả các chuyên gia đều nhận định là thông báo của tổng thống Trump sẽ không làm thay đổi cục diện hiện nay trên chiến trường và không đáp ứng được ngay lập tức nhu cầu của Kiev. Quá trình sản xuất sẽ mất nhiều tháng và phải giải quyết được nhiều thách thức trước mắt. Trả lời đài RFI, nhà nghiên cứu Léo Péria Peigné, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp - IFRI, giải thích : "Sản xuất tên lửa Patriot và tên lửa ATACMS không đơn giản đến như vậy. Các nhà máy phải được điều chỉnh, và đặc biệt là phải điều chỉnh chuỗi cung ứng. Chúng ta đã thấy ngành công nghiệp Châu Âu đang gặp khó khăn để gia tăng sản xuất các mặt hàng đơn giản hơn. Nhưng hiện giờ sản xuất "sản phẩm mới" lại là một thách thức hoàn toàn khác".
Cho dù đây là một bước tiến quan trọng, Ukraine chưa hẳn đã yên tâm vì nhiều yếu tố : tính cách khó lường của tổng thống Trump, tác động của Nga đối với nguyên thủ Mỹ, những đòi hỏi kỹ thuật liên quan đến dây chuyền sản xuất, linh kiện nhạy cảm, thử nghiệm, an ninh công nghiệp nghiêm ngặt, cũng như cam kết thực sự từ các nhà sản xuất Mỹ.
Thu Hằng
****************************
Ukraine thực hiện cuộc tấn công có tầm xa nhất vào lãnh thổ Nga từ đầu chiến tranh
Phan Minh, RFI, 07/07/2026
Quân đội Ukraine hôm qua, 06/07/2026, tuyên bố đã oanh kích nhà máy lọc dầu Omsk ở Siberia, được xem là nhà máy lọc dầu lớn nhất nước Nga. Theo chính quyền Kiev, cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu nằm cách biên giới Ukraine khoảng 2.700 km. Đây là cuộc tấn công có tầm xa nhất của Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát vào năm 2022.
Nhà máy lọc dầu Omsk, Nga, bị drone của Ukraine tấn công. Ảnh chụp ngày 06/07/2026. Social Media via Reuters
Thống đốc vùng Omsk, ông Vitaly Khotsenko, xác nhận nhiều drone của Ukraine đã tấn công khu công nghiệp phía bắc thành phố Omsk và cho biết giới chức địa phương đang đánh giá mức độ thiệt hại, trong khi lực lượng cứu hộ được triển khai để khắc phục hậu quả. Theo hãng tin Anh Reuters, nhà máy lọc dầu Omsk thuộc tập đoàn Gazprom Neft có công suất chế biến khoảng 23 triệu tấn dầu thô mỗi năm, tương đương khoảng 460.000 thùng/ngày.
Trong khi đó, thị trưởng Moskva, ông Sergey Sobyanin, hôm nay, 07/07, thông báo Ukraine đã phóng hơn 400 drone về phía khu vực thủ đô Nga. Cuộc tấn công của Kiev diễn ra một ngày sau khi các đợt không kích của Nga khiến 30 người thiệt mạng tại Ukraine.
Trước thềm hội nghị thượng đỉnh Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, xung đột Nga – Ukraine được dự báo sẽ là chủ đề trọng tâm, tổng thống Volodymyr Zelensky đã kêu gọi các đồng minh đưa ra những quyết định mạnh mẽ nhằm tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine.
Từ Kiev, thông tín viên Lucas Lazo cho biết thêm chi tiết :
Chỉ vài giờ sau cuộc tấn công của Nga, tổng thống Zelensky thừa nhận quân đội Ukraine đã không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo nhắm vào Kiev trong đêm Chủ nhật rạng sáng thứ Hai. Ukraine hiện đang thiếu hụt nghiêm trọng các tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống Patriot, hiện là phương tiện duy nhất có khả năng bảo vệ không phận nước này khỏi tên lửa của Nga.
Ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO, tổng thống Volodymyr Zelensky đã quyết định gia tăng sức ép với các đồng minh. Ông cho rằng chừng nào đạn dược dành cho các hệ thống Patriot vẫn còn nằm trong các kho dự trữ của phương Tây, Nga lại càng tiếp tục không kích các tòa nhà dân cư ở Ukraine.
Vì vậy, các hệ thống Patriot là ưu tiên của Ukraine tại thượng đỉnh Ankara. Tuy nhiên, Kiev cũng đang chờ xác nhận một sự trợ giúp lớn hơn, đó là gói viện trợ quân sự trị giá 70 tỷ euro cho năm 2026. Cam kết này dự kiến sẽ bao gồm trang thiết bị, hỗ trợ và huấn luyện quân nhân, nhưng nhiều khả năng Mỹ sẽ không trực tiếp đóng góp vào gói viện trợ này. Tổng thống Ukraine cũng dự kiến sẽ nêu bật những hy sinh mà đất nước ông đã gánh chịu để bảo vệ an ninh khu vực Châu Âu – Đại Tây Dương, đồng thời tiếp tục khẳng định triển vọng gia nhập NATO trong tương lai.
Phan Minh