Tái vũ trang Châu Âu và "sự hoán đổi vai trò" giữa Ukraine và Liên Âu

Thùy Dương, RFI, 01/06/2026

Ukraine đang lâm cảnh thiếu thốn tên lửa đánh chặn để đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo đang ngày càng gia tăng của Nga, khiến tổng thống Zelensky phải kêu gọi Mỹ và các đồng minh cung cấp thêm nhiều tên lửa đánh chặn. Đồng thời, trong tuần qua, ông đã đề nghị chính quyền Donald Trump cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa Patriot ngay trong nước.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (phải) và đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky ký thỏa thuận thư về việc Kiev mua 100 máy bay chiến đấu Rafale trong tương lai, tại căn cứ không quân Villacoublay, gần Paris, ngày 17/11/2025. AFP – Christophe Ena

Theo nhiều chuyên gia, không thể phủ nhận rằng việc tái vũ trang của Châu Âu giờ đây phải gắn với Kiev, trong bối cảnh bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Pete Hegseth, tại Diễn đàn Đối thoại An ninh Shangri-La cuối tuần qua ở Singapore đã chỉ trích Châu Âu phớt lờ "quá lâu" các lời kêu gọi của Mỹ về việc tăng cường năng lực phòng thủ của "châu lục già".

Nói cách khác, trước sự rút lui của Mỹ, Châu Âu phải lấy "cảm hứng" từ sự trỗi dậy về công nghệ và công nghiệp vũ khí của Ukraine. Trên thực tế, tại Trung Âu, Washington không còn hoặc ngày càng ít được xem là một bảo đảm đáng tin cậy nữa, theo Robert Vass, doanh nhân người Slovakia, nhà sáng lập Diễn đàn địa chính trị Globsec. Trung Âu nói riêng, cũng như Châu Âu nói chung, phải tự xây dựng sức mạnh của chính mình.

Trong khi đó, theo Bruno Cruchant, chủ tịch công ty công nghệ an ninh - quốc phòng của Pháp, Shark Robotics, được Le Figaro trích dẫn, "cần đẩy nhanh nhận thức của NATO về việc phải trang bị drone và robot ngay từ bây giờ", chứ đừng chờ đợi sản phẩm hoàn hảo, ý nói đến các loại drone được điều khiển bằng AI.

Rõ ràng là về drone, tại Châu Âu, không nước nào có nhiều kinh nghiệm cả về công nghệ và thực chiến như Ukraine, thời gian gần đây dường như ngày nào cũng dùng drone oanh tạc và ngày càng sâu vào lãnh thổ đối phương, cũng như có khả năng vô hiệu hóa drone của đối phương với tỉ lệ rất cao. Điều đó có nghĩa là các công nghệ của Ukraine đã được kiểm chứng thường nhật trên chiến trường.

Thực ra, ngay từ cuối tháng 09 đầu tháng 10/2025, Kiev đã đề xuất hỗ trợ tăng cường củng cố an ninh cho các đối tác Châu Âu, những nước đã tài trợ cho quốc phòng Ukraine từ năm 2022, khi chiến tranh nổ ra. Đây có thể được xem như "một sự đảo chiều bất ngờ về vai trò" giữa Ukraine và Liên Âu.

Thứ trưởng Ngoại giao thứ nhất của Ukraine, Serhiy Kyslytsya, bình luận với Le Figaro : "Hiện nay, trong số tất cả các quân đội Châu Âu, quân đội Ukraine vẫn là lực lượng duy nhất có kinh nghiệm chiến đấu thực tế, đó là một lợi thế rất lớn cho Châu Âu" và "dù có vẻ đáng ngạc nhiên, tôi nghĩ rằng các nước NATO hiện nay cần Ukraine không kém gì Ukraine cần NATO để đối phó với Nga".

Trên thực tế, từ năm 2022, ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đã phát triển bùng nổ, nhờ những khoản đầu tư trong và ngoài nước.

Theo Kateryna Mykhalko, giám đốc Tech Force in UA, một liên minh gồm hơn 50 doanh nghiệp quốc phòng và công nghệ của Ukraine, hoạt động trong lĩnh vực phát triển, sản xuất và xuất khẩu vũ khí - công nghệ phục vụ chiến tranh hiện đại, thì các drone đánh chặn, cũng như công nghệ gây nhiễu và drone - tên lửa tầm xa, là những loại vũ khí chính hữu ích cho các nước Châu Âu. Bà Mykhalko nhấn mạnh : "Các drone đánh chặn đã phát huy hiệu quả ở Ukraine", mỗi drone "chỉ tốn vài trăm ngàn đô la, trong khi tên lửa phòng không có giá hàng triệu đô la", và "các nước Châu Âu không chỉ có thể mua các sản phẩm hoàn chỉnh mà còn có thể đến Ukraine để học cách sử dụng".

Như để thúc đẩy đối tác nước ngoài, trong đó có Châu Âu, tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc cuối năm ngoái, tổng thống Ukraine Zelensky đã dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí, theo đề nghị của các nhà sản xuất vũ khí trong nước.

Về phía Châu Âu, cũng ngày càng nhiều nước quan tâm đến ý tưởng tài trợ sản xuất vũ khí trực tiếp tại Ukraine để phục vụ quân đội Ukraine. Hệ thống này cũng có thể được dùng cho các loại vũ khí bảo vệ Liên Âu, đặc biệt trong "bức tường chống drone" để đối phó với nguy cơ bị oanh tạc bằng drone của Nga. Nói cách khác, với sự phối hợp công nghệ của các nước Châu Âu và Ukraine, hệ thống phòng thủ chung được tăng cường.

Le Figaro nhắc lại, Đan Mạch là nước đi tiên phong trong mô hình này, vào tháng 04/2024, với việc phân bổ trực tiếp ngân sách cho các nhà sản xuất Ukraine. Thụy Điển, Iceland, Canada và Na Uy cũng đã triển khai các sáng kiến tương tự.

Thùy Dương

*************************

Tổng thống Zelensky đề nghị Hoa Kỳ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot

Thùy Dương, RFI, 01/06/2026

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn đài CBS của Mỹ, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết đã đề nghị Hoa Kỳ cho phép Ukraine sản xuất theo giấy phép các tên lửa Patriot vì hiện nay, số lượng tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo được sản xuất ra rất thấp so với nhu cầu đối phó với các cuộc oanh tạc của Nga.

Các bệ phóng tên lửa Patriot mua từ Hoa Kỳ được triển khai tại Warsaw, Ba Lan, vào ngày 6/2/2023. (Michal Dyjuk/AP Archives)

Trang CBS News của Mỹ ngày 31/05/2026 đã đăng tải toàn văn bài phỏng vấn tổng thống Ukraine hôm 29/05, trong đó ông Volodymyr Zelensky nhấn mạnh : "Đức hiện đã có một số giấy phép sản xuất. Tôi đã đề nghị chính quyền Mỹ trước đây và hiện nay cũng đang đề nghị chính quyền đương nhiệm : Hãy cấp giấy phép cho Ukraine. Chúng tôi sẽ tăng sản lượng tên lửa Patriot".

Tổng thống Zelensky khẳng định, gia tăng sản xuất số tên lửa đánh chặn để đối phó với các đợt oanh tạc ngày càng nhiều của Nga, nhất là bằng tên lửa đạn đạo, là "ưu tiên hàng đầu và cũng là thách thức rất lớn" đối với Kiev : "Nga đang tăng cường sản xuất tên lửa đạn đạo, trong khi chúng tôi lại thiếu tên lửa đạn đạo đánh chặn". Theo ông Zelensky, Mỹ không sản xuất đủ số lượng tên lửa cần thiết, "60–65 tên lửa mỗi tháng, với những thách thức hiện nay, số lượng này là không đáng kể".

Cuộc phỏng vấn của đài CBS được thực hiện hôm 29/05, ít hôm sau khi ông Zelensky gửi thư cho tổng thống Donald Trump và Quốc Hội Mỹ, kêu gọi Washington cung cấp thêm tên lửa cho các hệ thống phòng không MIM-104 Patriot dành cho Kiev. 

Hiện tại, chưa có phản hồi hay bình luận của Nhà Trắng về thông tin ông Zelensky đề nghị Hoa Kỳ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot.

Ukraine lại tấn công cơ sở hạ tầng dầu lửa của Nga

Về tình hình chiến sự, theo AFP, tối qua 31/05 quân đội Ukraine khẳng định đã tấn công một kho dầu và một trạm bơm dầu tại vùng Kirov, khu vực miền trung nước Nga và một kho dầu tại vùng Rostov, miền nam Nga. Thống đốc vùng Kirov, ông Alexandre Sokolov, xác nhận trên Telegram là drone Ukraine đã đánh trúng một "cơ sở" và gây hỏa hoạn, nhưng không ghi nhận thương vong. Tại thành phố Matveïev-Kourgan, thuộc vùng Rostov - khu vực thường xuyên bị các lực lượng Ukraine tấn công, chính quyền đã ban bố tình trạng khẩn cấp do một vụ cháy lớn tại kho dầu bị drone đánh trúng.

Còn trên lãnh thổ Ukraine, một cuộc tấn công của Nga nhắm vào một kho hàng ở thành phố Dnipro (miền trung-đông), thuộc công ty chuyển phát Nova Poshta. Tòa nhà đã bị "thiêu rụi hoàn toàn".

Pháp lần thứ 4 chặn bắt tàu thuộc hạm đội tàu ma của Nga

Liên quan đến Pháp, hôm nay 01/06 tổng thống Macron thông báo là trong một chiến dịch được tiến hành trên vùng biển quốc tế ở Đại Tây Dương, hải quân Pháp, với sự hỗ trợ của nhiều đối tác, trong đó có Anh, đã chặn giữ một tàu thuộc hạm đội tàu ma, đến từ Nga. Tàu Tagor, khi đó không chở dầu, treo cờ giả là tàu của Camerun và đang trên đường đến Limbé, một thành phố nghỉ dưỡng ven biển ở phía tây của quốc gia Châu Phi này.

Cơ quan hàng hải của Pháp nói với AFP là con tàu này đã bị theo dõi và nằm trong danh sách trừng phạt của Liên Âu, cũng như Hoa Kỳ, và đã nhiều lần thay đổi cờ để che giấu nguồn gốc thật của tàu, tránh bị kiểm soát.

Thùy Dương