Có một điều khá chắc chắn là người Việt Nam nào cũng muốn đất nước thay đổi và phát triển. Việc qui hoạch, cải tạo cơ sở hạ tầng tại các thành phố là điều cần thiết. Vấn đề ở đây là làm như thế nào để có kết quả tốt nhất.

Với khối lượng xây dựng hạ tầng kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh và các trục giao thông nội bộ quy hoạch, số lượng nhà dân dọc theo các tuyến đường quy hoạch cần phải giải tỏa sẽ rất lớn. Ảnh minh họa quy hoạch, Hồ Tây – Ba Vì

Theo chúng tôi thì một dự án qui hoạch và giải tỏa đô thị phải đi qua 4 bước sau.

1. Cần chuẩn bị và nghiên cứu kỹ lưỡng

Bất cứ một dự án lớn nhỏ nào cũng có hai mặt, lợi và hại. Có những thành phần được hưởng lợi và những thành phần thua thiệt. Cần có kế hoạch chi tiết và rõ ràng để thuyết phục người dân, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Nghiên cứu kỹ lưỡng để các dự án không kéo dài, không đội vốn trong thời gian thi công. Không thể làm đến đâu tính đến đó. Thời gian này phải mất vài ba năm.

2. Cần có thời gian để người dân chuẩn bị tâm lý và lên kế hoạch thay đổi nơi ở mới

Bất cứ một dự án nào liên quan đến cuộc sống của người dân thì chính quyền phải rất thận trọng. Thà chậm lại một chút còn hơn nhanh mà gây ra nhiều hệ lụy xấu cho người dân. Thay đổi nơi ở lâu năm sang một khu vực mới chưa bao giờ là việc dễ dàng.

3. Cần đền bù thỏa đáng cho người dân

Đây là vấn đề quan trọng nhất trong các dự án qui hoạch và giải tỏa đất đai. Không thể hy sinh quyền lợi của một nhóm nhỏ nhân danh sự phát triển của thành phố hay đất nước. Giá đền bù cho người dân phải bằng hoặc cao hơn giá thị trường. Người dân đã mất nhà, mất đất, mất nơi cư trú lâu năm thì không thể không nhận được sự đền bù thỏa đáng.

Việc phân loại và đánh giá giá trị tài sản của người dân để đền bù cần có thời gian để không ai bị thiệt thòi. Ngay cả những người đã sinh sống lâu năm trên mảnh đất đang ở thì dù không có giấy tờ sở hữu cũng phải được đền bù thỏa đáng.

4. Cần công khai, minh bạch và những người thực hiện nghiêm túc

Liên quan đến số tiền khổng lồ trong việc đền bù cho người dân bị mất nhà, mất đất, nhất là ở Hà Nội thì việc chống tham nhũng và trục lợi của những người thực hiện dự án là vô cùng quan trọng. Liên quan đến quyền lợi và sinh kế của người dân phải có một đội ngũ cán bộ có hiểu biết, có tâm hồn và sự đồng cảm thì mới giải quyết ổn thỏa được vấn đề…

Trên đây là ý kiến của chúng tôi, những người đối lập với Đảng cộng sản Việt Nam. Chúng tôi không đi sâu vào chi tiết vì đó là công việc của các chuyên gia. Theo chúng tôi thì chế độ công an trị hiện nay không thể nào thực hiện được bất cứ dự án lớn nhỏ nào đến nơi đến chốn cho dù mục đích của chúng có tốt đẹp và cần thiết đến đâu đi nữa.

Như chúng tôi đã nhiều lần phân tích, một chế độ độc tài công an trị thì không có khả năng và thói quen thuyết phục và thỏa hiệp mà chỉ quen ra lệnh và đàn áp. Ai cũng thấy các dự án gần đây được thông qua rất nhanh chóng, ví dụ dự án tinh giản biên chế, sáp nhập các tỉnh thành, dự án điện hạt nhân, dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam và giờ là dự án giải tỏa và qui hoạch lại thành phố Hà Nội.

Hà Nội đẩy nhanh tiến độ lập Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm. Ảnh : VGP

Quyết định 'Qui hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm' của chủ tịch Hà Nội mới ký ngày 13/5/2026 nhưng cả thành phố Hà Nội đã biến thành một đại công trường từ mấy tháng qua. Không ai có thể biết được là các qui hoạch này sẽ còn được ‘điều chỉnh’ như thế nào trong những ngày sắp tới. Cái gọi là ‘tầm nhìn’ của chính quyền này không có gì là chắc chắn và lâu dài. Các dự án và qui hoạch thay đổi liên tục, nay thế này mai thế khác. Ví dụ, Hà Nội và Sài Gòn đã nhiều lần qui hoạch và giải tỏa mở rộng đường nhưng chỉ vài năm sau lại qui hoạch mở rộng đường thêm một lần nữa.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn do các chính sách thất thường của tổng thống Mỹ Donald Trump và nhất là cuộc chiến của Israel và Mỹ với Iran thì việc chính quyền Tô Lâm quyết tâm tăng trưởng kinh tế Việt Nam với hai con số (trên 10% GDP) là một điều hoang tưởng. Để đạt được mục tiêu đó thì chỉ có một cách duy nhất là tăng trưởng nhờ vào đầu tư công. Chính quyền Tô Lâm vẫn tiếp tục lạm dụng ngành xây dựng và bất động sản dù bài học từ Trung Quốc vẫn còn đó. Đầu tư vào bất động sản ở mức an toàn, theo kinh nghiệm của thế giới là vào khoảng 5% GDP. Nếu tăng trưởng bất động sản vượt quá 10% GDP thì khủng hoảng kinh tế sớm muộn cũng xảy ra. Trong khi đó, theo các chuyên gia, lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam đang chiếm hơn 30% GDP. Rất nhiều khu đô thị mới xây trên cả nước đang bỏ hoang. Chính quyền Tô Lâm kỳ vọng là nếu qui hoạch lại Hà Nội thì vừa có một thành phố hiện đại vừa có tiền. Các kế hoạch xây dựng trên qui mô lớn dọc theo sông Hồng hứa hẹn mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên kỳ vọng đó không có gì là chắc chắn. Người dân Việt Nam đã đầu tư quá nhiều vào bất động sản nên không còn khả năng để tiếp tục đầu tư vào các dự án mới. Phần lớn người dân Việt Nam vẫn nằm ngoài tầm với đối với các dự án bất động sản hiện đại và nhiều tiện ích.

Sự phát triển của Việt Nam không bền vững vì cái móng của nó rất mong manh. Cái móng đó là một quốc gia dân chủ, có một chính quyền được bầu chọn một cách minh bạch và một nền kinh tế phát triển lành mạnh. Chính quyền Việt Nam hiện nay chỉ là một chế độc tài công an trị do Tô Lâm đứng đầu. Mọi nguyện vọng của người dân chắc chắn sẽ không bao giờ được lắng nghe. Dù rất đồng cảm với những người dân Việt Nam đang chịu bất công nhưng rõ ràng là không có giải pháp nào cho họ trong hoàn cảnh này. Các giải pháp cá nhân và vi mô không thể thay đổi được gì. Phải có một giải pháp chung cho cả dân tộc thì mới chấm dứt được những bất cập hiện nay. Đảng cộng sản Việt Nam chưa bao giờ là giải pháp tốt đẹp cho đất nước. Đã đến lúc người dân Việt Nam nên nghĩ về một giải pháp khác, một mô hình nhà nước khác, một tổ chức chính trị khác để thay thế cho giải pháp cộng sản hiện nay.

Việt Hoàng

(02/06/2026)