Theo Hiến pháp mới sửa đổi, được Quốc hội Bắc Triều Tiên công bố hồi tháng 5, mọi đề cập đến việc thống nhất với Hàn Quốc đã bị xóa bỏ. Nhà lãnh đạo tối cao Bắc Triều Tiên Kim Jong-un, với vị thế được củng cố nhờ các liên minh ngày càng chặt chẽ với Nga và Trung Quốc, đã quyết định đẩy xa hơn nữa sự đoạn tuyệt với Hàn Quốc, gọi nước này là "nhà nước thù địch nguy hiểm nhất". Vậy điều gì đã dẫn đến sự đoạn tuyệt này ?

Dưới sự lãnh đạo của Kim Jong-un, Bắc Triều Tiên đã trở thành một cường quốc hạt nhân

Trước đây, Hiến pháp Bắc Triều Tiên luôn khẳng định mong muốn lâu dài của nước này là thống nhất bán đảo bị chia cắt. Điều 9 của bản Hiến pháp cũ quy định : "Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên nỗ lực thống nhất đất nước trên cơ sở các nguyên tắc thống nhất hòa bình và đại đoàn kết dân tộc". Tuy nhiên, bản Hiến pháp mới năm 2026 đã xóa bỏ hoàn toàn điều khoản này và không còn tự xem mình là "phần phía Bắc" của bán đảo nữa. Văn bản mới cũng loại bỏ cụm từ "đại đoàn kết dân tộc (minjok)" khỏi lời nói đầu và chương chính trị của Hiến pháp. 

Bản Hiến pháp sửa đổi của Bắc Triều Tiên cũng đã xác định các đường biên giới lãnh thổ mới trên bán đảo, qua đó trên thực tế chính thức hóa việc tách biệt với Hàn Quốc. Cụ thể, văn bản quy định rằng lãnh thổ Bắc Triều Tiên bao gồm các khu vực giáp với Trung Quốc và Nga ở phía Bắc, "cũng như với Đại Hàn Dân Quốc ở phía Nam", sử dụng chính thức tên gọi nhà nước của Hàn Quốc. 

Với việc lần đầu tiên nhắc đến một "biên giới" thực sự, thay vì chỉ là "Khu phi quân sự" (DMZ) được thiết lập sau khi Chiến tranh Triều Tiên kết thúc năm 1953 dọc theo vĩ tuyến 38, vốn được xem là một ranh giới tạm thời sẽ biến mất sau khi đạt được hòa bình và thống nhất, thì khát vọng lịch sử về một nước Triều Tiên duy nhất của hai "người anh em thù địch" dường như đang sụp đổ. Vậy đâu là những nguyên nhân khiến việc thống nhất Triều Tiên không còn khả thi ?

Kim Jong-un theo đường lối cứng rắn

Theo nhà báo, nhà phân tích Dorian Malovic trên trang Asialyst, chính việc Kim Jong-un lên nắm quyền vào năm 2011 đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Dưới sự lãnh đạo của ông, Bắc Triều Tiên đã trở thành một cường quốc hạt nhân, với kho vũ khí được các chuyên gia Hàn Quốc và Mỹ ước tính vào khoảng 50 đầu đạn hạt nhân.

Triều đại Kim cũng củng cố mạnh mẽ quan hệ đồng minh với Nga và Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh Ukraine. Minh chứng mới nhất là việc Tập Cận Bình được cho là sẽ thăm Bình Nhưỡng trong thời gian tới. Do quan hệ ngày càng khăng khít với Nga, Kim Jong-un đã đưa vào bản Hiến pháp mới một điều khoản sửa đổi đặc biệt liên quan đến lực lượng quân đội Bắc Triều Tiên được triển khai để hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga.

Trong số đó có các cựu chiến binh ; gia đình của những người được coi là liệt sĩ đã tham gia các "chiến dịch quân sự ở nước ngoài" ; những cá nhân có "cống hiến xã hội chủ nghĩa mang tính yêu nước đặc biệt xuất sắc". Những đối tượng nằm trong danh sách chính thức này sẽ được hưởng "sự bảo hộ đặc biệt của Nhà nước và xã hội".

Ngoài ra, còn phải kể tới sự góp sức của cựu tổng thống bảo thủ Hàn Quốc Yoon Suk-yeon. Trên thực tế thì vào năm 2018, hai miền Triều Tiên đã khởi động một tiến trình hòa dịu, được đánh dấu bằng ba cuộc gặp giữa Kim Jong-un và tổng thống Hàn Quốc khi đó là Moon Jae-in. Tuy nhiên, tiến trình này từ lâu đã tan vỡ, và quan hệ giữa hai "người anh em thù địch" không ngừng xấu đi kể từ khi ông Yoon Suk-yeol, một tổng thống Hàn Quốc rất bảo thủ và có lập trường cứng rắn về quân sự, được bầu vào năm 2022.

Người dân thờ ơ với việc thống nhất 

Vẫn theo nhà phân tích Malovic, người dân của cả hai quốc gia Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên từng mong muốn thống nhất và trong nhiều thập niên đã nuôi dưỡng lý tưởng về sự thống nhất đó. Cùng một nền văn hóa, cùng một ngôn ngữ, cùng một lãnh thổ và cùng một số phận lịch sử, một tương lai chung cuối cùng dường như là điều tất yếu. Người ta tin rằng cần phải khép lại một trang lịch sử bi thương, được đánh dấu bởi thời kỳ Nhật Bản đô hộ bán đảo Triều Tiên ; sự chia cắt bán đảo sau Chiến tranh thế giới thứ hai ; và chấn thương lịch sử từ Chiến tranh Triều Tiên (1950–1953), cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu người và biến phần lớn bán đảo thành đống tro tàn.

Nếu thế hệ lớn tuổi ở Hàn Quốc vẫn nói về thống nhất, thì con cháu của họ, những người chưa từng trải qua chiến tranh, ngày nay lại giữ sự thờ ơ và thái độ mỉa mai đối với ý tưởng đó.

Mặc dù người Hàn Quốc vẫn xem người Bắc Triều Tiên là "anh em cùng dòng máu", họ ngày càng nhìn nhận Bình Nhưỡng như một quốc gia "nước ngoài" kỳ lạ mà họ không còn hình dung được việc cùng sống dưới một lá cờ chung. Thực tế là hiện nay họ vẫn cùng thuộc một dân tộc, nhưng đã sống suốt nhiều thập niên trong "hai quốc gia riêng biệt", và không còn sẵn sàng hợp nhất với nhau nữa. Thời gian đã trôi qua, bối cảnh đã đóng băng, và những giấc mơ thống nhất ngày xưa đang dần phai nhạt trước các thực tế chính trị, kinh tế và quân sự.

Bối cảnh chính trị phức tạp

Ngoài ra còn phải kể đến những biến động của trật tự thế giới do các nhà lãnh đạo như Vladimir Putin, Tập Cận Bình và dĩ nhiên là cả Donald Trump tạo ra. Về phần mình, Nhà Xanh, tức Phủ tổng thống Hàn Quốc, chỉ có thể tiếp tục khẳng định sự gắn bó với chính sách "chung sống hòa bình" với miền bắc. Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ tiến hành "xem xét kỹ lưỡng các vấn đề liên quan đến những sửa đổi trong Hiến pháp Bắc Triều Tiên" và sẽ tiếp tục "chính sách chung sống hòa bình trên bán đảo Triều Tiên dựa trên kết quả đánh giá đó".

Trên thực tế, Hàn Quốc không còn nắm thế chủ động. Đồng thời, vấn đề Triều Tiên cũng không còn là ưu tiên hàng đầu của chính quyền Donald Trump. Trong bối cảnh khu vực và quốc tế đầy biến động như hiện nay, triển vọng đạt được hòa bình và thống nhất một cách hòa bình trên bán đảo Triều Tiên dường như đã trở nên rất mong manh.

Hoạc nguyên trạng hoặc chiến tranh

Vì vậy, một hình thức chung sống mới trong tình trạng căng thẳng thường trực đang dần hình thành. Tuy nhiên, người ta cũng không thể loại trừ một kịch bản đáng lo ngại hơn nhiều. Theo nhận định từ ông Andrei Lankov, một trong những chuyên gia hàng đầu về Bắc Triều Tiên tại Đại học Kookmin ở Seoul : "Cuối cùng, mọi sự thống nhất chỉ có thể đạt được thông qua việc bên này chinh phục hoàn toàn bên kia".

Nói cách khác, đó sẽ là một cuộc Chiến tranh Triều Tiên mới. Và nếu điều đó xảy ra, cuộc chiến này có thể nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi bán đảo Triều Tiên và lôi kéo nhiều cường quốc liên quan như Trung Quốc, Nga, Hoa Kỳ, Nhật Bản. Khi đó, xung đột có nguy cơ leo thang thành một cuộc khủng hoảng mang quy mô toàn cầu.

(Nguồn : Asialyst)

Minh Phương