Việt Nam đã lập tức lên kế hoạch khởi động chiến dịch trấn áp mới đối với nạn vi phạm bản quyền trực tuyến và hàng giả từ ngày 7/5/2026, sau khi Mỹ khơi lại khả năng điều tra thương mại và áp thuế mới.

Theo Công điện về "tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ" công bố hôm 5/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ đạo các bộ ngành tăng cường xử lý các vụ vi phạm lên ít nhất 20% trong tháng này.

Các vụ xử lý vi phạm sẽ nhắm vào lĩnh vực bản quyền tác giả, "triệt phá" các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, phim, âm nhạc.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng yêu cầu xử lý các vụ xâm phạm sở hữu công nghiệp, hàng hóa giả nhập khẩu qua biên giới và hàng giả bán trong nước, bảo đảm số vụ được xử lý tăng tối thiểu 20% so với tháng 5/2025.

Ông Hưng thừa nhận "việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương, tác động, ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, tổ chức có liên quan".

Mối đe dọa của Mỹ tuần trước nhắm vào cái mà nước này gọi là "sự thất bại dai dẳng" của Việt Nam trong việc giải quyết các vi phạm sở hữu trí tuệ.

Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau Trung Quốc. Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu đến Mỹ lượng hàng hóa trị giá hơn 153 tỷ USD, trong khi nhập khẩu chỉ hơn 19,2 tỷ USD.

Mỹ liên tục kêu gọi Việt Nam cân bằng quan hệ thương mại

Chính quyền Trump đã nhiều lần kêu gọi Hà Nội cân bằng lại quan hệ thương mại và tuần trước đã gọi Việt Nam là quốc gia vi phạm sở hữu trí tuệ nghiêm trọng nhất thế giới.

Cụ thể, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), trong báo cáo thường niên công bố hôm 30/4, cho hay Việt Nam vẫn tồn tại tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến quy mô lớn, trong đó có việc phát các bộ phim, chương trình truyền hình và phần mềm lậu trên các website và nền tảng streaming.

Việt Nam cũng bị cáo buộc xử lý các trang web vi phạm và các dịch vụ trung gian thiếu hiệu quả.

Bên cạnh đó, USTR cho hay hàng giả và hàng nhái vẫn phổ biến trên thị trường, từ hàng tiêu dùng đến sản phẩm công nghệ.

Ngoài ra, Mỹ cũng nêu quan ngại về việc thực thi pháp luật chưa nhất quán giữa các địa phương, mức xử phạt chưa đủ sức răn đe, và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng còn hạn chế, khiến việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chưa đáp ứng kỳ vọng của các doanh nghiệp Mỹ.

Chính vì thế, USTR đã xếp Việt Nam là "quốc gia nước ngoài ưu tiên" duy nhất năm 2026 về sở hữu trí tuệ.

Lần gần nhất mà một quốc gia bị Mỹ xếp vào mức cảnh báo cao nhất này là với Ukraine vào năm 2013.

Mức này là hạng mục dành riêng cho các quốc gia "có các hành vi, chính sách và thực tiễn liên quan đến sở hữu trí tuệ nghiêm trọng nhất, gây tác động bất lợi lớn nhất đến các sản phẩm liên quan của Hoa Kỳ".

"Việc Việt Nam được xếp vào danh sách quốc gia nước ngoài ưu tiên về vi phạm sở hữu trí tuệ chắc chắn làm tăng nguy cơ chính phủ Hoa Kỳ áp các rào cản thương mại cao hơn", ông Heng Jian Xin, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu BMI, cho biết.

Cảnh báo của có thể khiến Mỹ mở cuộc điều tra thuế quan mới đối với Việt Nam vào cuối tháng 5/2026.

Chính vì thế, Chính phủ của ông Lê Minh Hưng đang tỏ ra quyết liệt trong cuộc chiến chống lại nạn vi phạm bản quyền, đồng thời kêu gọi Washington đưa ra "đánh giá khách quan và cân bằng".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng hôm 2/5 khẳng định Việt Nam "đang hợp tác rất tích cực, hiệu quả với Mỹ trong lĩnh vực này, sẵn sàng chia sẻ thông tin, làm rõ các chính sách, quy định của Việt Nam".

Bà nói thêm rằng hai bên cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để "xử lý những khác biệt".

Chính phủ Việt Nam cho biết họ đã có những nỗ lực đáng kể trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Hồi tháng 3, chính quyền đã bắt giữ một loạt người liên quan đến hệ thống website xoilac tv, một hệ thống các website chuyên tiếp sóng các giải bóng đá quốc tế lớn như Champions League, Ngoại hạng Anh, La Liga, Serie A..., nơi nhiều người internet Việt Nam có thể xem miễn phí các trận đấu có bình luận tiếng Việt.

Việc dán nhãn lần này của Mỹ có thể dẫn đến một cuộc điều tra theo điều 301, vốn có thể dẫn đến việc áp thuế cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam.

Tháng 4 năm ngoái, Mỹ đã khơi dậy cuộc chiến thuế quan toàn cầu khi áp mức thuế quan 46% lên hàng hóa Việt Nam, sau đó giảm xuống còn 19% vào tháng 7/2025.

Mức thuế này tiếp tục được giảm xuống còn 10% vào tháng Hai năm nay, sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ một số mức thuế quan toàn cầu của ông Trump.

Chính quyền Mỹ tuyên bố sẽ khôi phục các mức thuế quan bằng các công cụ pháp lý khác.

Nguồn : BBC, 06/05/2026