Mỹ - Việt công bố tuyên bố chung về thỏa thuận khung thương mại, Hà Nội vẫn chịu mức thuế quan 20%

Thu Hằng, RFI, 27/10/2025

Việt Nam và Mỹ sẽ hoàn tất một thỏa thuận thương mại trong những tuần tới, theo đó Hoa Kỳ vẫn áp mức thuế quan 20% đối với hầu hết hàng hóa Việt Nam, và hai bên sẽ xác định một số sản phẩm của Việt Nam để được hưởng mức thuế 0%. Đổi lại, Việt Nam cam kết dành "quyền tiếp cận ưu đãi" cho hầu hết tất cả hàng hóa của Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính, bên lề thượng đỉnh ASEAN mở rộng tại Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 26/10/2025. AP - Vincent Thian

"Tuyên bố chung Việt Nam - Mỹ về thỏa thuận khung thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng", do hai bên cùng công bố ngày 26/10/2025, bao gồm 11 điểm. Điểm đầu tiên là Việt Nam sẽ dành quyền tiếp cận thị trường ưu đãi cho gần như toàn bộ hàng xuất khẩu nông nghiệp và công nghiệp của Mỹ.

Thứ hai, Washington sẽ duy trì mức thuế 20% đối với hàng hóa Việt Nam, được quy định trong Sắc lệnh Hành pháp 14257 ngày 02/04/2025, đã được sửa đổi, "điều chỉnh thuế tiềm năng đối với các đối tác có định hướng cộng đồng" để được hưởng mức thuế quan tương hỗ bằng 0%.

Các điểm tiếp theo nhấn mạnh đến việc hai nước sẽ hợp tác giải quyết các vấn đề rào cản phi thuế quan trong các lĩnh vực ưu tiên. Việt Nam đồng ý rỡ bỏ nhiều rào cản, ví dụ chấp nhận phương tiện cơ giới được chế tạo theo tiêu chuẩn của Mỹ về an toàn và khí thải ; cấp giấy phép nhập khẩu thiết bị y tế, đơn giản hóa quy định đối với dược phẩm Mỹ ; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về sở hữu trí tuệ…

Tuyên bố chung cũng nhấn mạnh đến những thỏa thuận thương mại gần đây giữa hai nước trong các lĩnh vực nông nghiệp, hàng không vũ trụ và năng lượng. Vietnam Airlines đồng ý mua 50 máy bay từ Boeing với trị giá hơn 8 tỷ đô la. Các công ty Việt Nam đã ký 20 biên bản ghi nhớ mua nông phẩm của Mỹ, với tổng giá trị ước tính hơn 2,9 tỷ đô la.

Trong những tuần tới, Mỹ và Việt Nam tiếp tục trao đổi để hoàn tất nội dung Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, chuẩn bị cho việc ký kết và tiến hành các thủ tục nội bộ cần thiết để văn bản chính thức có hiệu lực.

Trước đó, bên lề thượng đỉnh ASEAN ngày 26/10, Mỹ đã đạt được thỏa thuận thương mại với Malaysia và Cam Bốt. Hàng hóa của hai nước sẽ bị đánh thuế 19%, đổi lại Malaysia và Cam Bốt đồng ý hạ thuế quan cho nhiều hàng hóa Mỹ gồm nông sản, kim loại và hàng hóa công nghiệp. Hàng hóa của Thái Lan nhập vào Mỹ cũng sẽ bị đánh thuế 19%, theo dự thảo thỏa thuận với Bangkok và một số sản phẩm sẽ được xem xét để áp mức thuế 0%.

Thu Hằng

********************************

Trump trở lại ASEAN : cục diện có đảo chiều cho Việt Nam và Đông Nam Á ?

BBC, 26/10/2025

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đáp xuống Malaysia vào hôm 26/10 để tham dự Thượng đỉnh ASEAN nhân chuyến thăm ba nước Châu Á. Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh các quốc gia khu vực này dần thấm đòn thuế quan từ chính quyền ông.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại hội nghị. Ảnh : VGP

Ông Trump cũng sẽ chứng kiến lễ ký kết "thỏa thuận hòa bình" giữa Thái Lan và Campuchia - hai quốc gia có tranh chấp biên giới kéo dài nhiều năm.

Áp lực thương mại từ ông Trump đã dẫn đến một lệnh ngừng bắn vào cuối tháng Bảy, chấm dứt năm ngày giao tranh khiến hơn hai chục người thiệt mạng.

Chuyến công du Châu Á kéo dài một tuần của ông được xem là có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, với các điểm dừng tại Nhật Bản - nơi ông sẽ gặp gỡ nhà lãnh đạo bảo thủ mới của đồng minh thân cận này, và Hàn Quốc - để dự hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC).

Điểm nhấn của chuyến đi sẽ là cuộc gặp giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị APEC tại thành phố Gyeongju.

Hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc gần đây đã liên tục đe dọa nhau bằng thuế quan và hạn chế xuất khẩu, khởi nguồn từ động thái của Trung Quốc trong việc thắt chặt quản lý đất hiếm.

Sự chú ý đang đổ dồn vào cuộc gặp của hai nguyên thủ hai nền kinh tế lớn nhất toàn cầu tại Hàn Quốc.

Nhưng đối với khu vực Đông Nam Á, điểm dừng chân tiềm năng của ông Trump, chuyến đi này cũng có ý nghĩa quan trọng.

Khi đến Kuala Lumpur, thì đó sẽ là điểm đến đầu tiên của ông Trump tại Châu Á, ngoài khu vực Trung Đông, trong nhiệm kỳ thứ hai này.

Hai quan chức cấp cao khác là Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng đã đến Malaysia trong tuần này.

"Tổng thống Trump rất mong muốn thấy những kết quả tích cực hơn từ các cuộc đàm phán hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia," Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim phát biểu hôm 22/10.

Đây cũng là lần đầu tiên ông Trump đồng ý tham dự hội nghị cấp cao các nhà lãnh đạo ASEAN kể từ khi trở lại nhiệm sở.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông đã tham dự hội nghị năm 2017 tại Philippines nhưng lại bỏ lỡ các lần tiếp theo, làm dấy lên nghi ngờ về cam kết của chính quyền Trump đối với khu vực.

Xét trên hầu hết các khía cạnh, Đông Nam Á chưa bao giờ là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của ông Trump.

Cụm từ "Đông Nam Á" không được nhắc đến nhiều trong 10 tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông, ngoại trừ những lời lẽ mang tính trừng phạt, như đàm phán thương mại để giảm thuế quan và cảnh báo khu vực không nên quan hệ quá gần gũi với đối thủ chính của Mỹ là Trung Quốc.

Điều đó khiến cho lần tái xuất của ông tại Kuala Lumpur càng trở nên quan trọng, theo một bài bình luận trên Channel NewsAsia (CNA) hôm 10/10.

Kể từ khi các biện pháp thuế quan của ông chính thức có hiệu lực vào ngày 7/8, các quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, đang dần cảm nhận các tác động tiêu cực về kinh tế.

Xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ đã bắt đầu ghi nhận mức giảm trong hai tháng gần nhất so với các tháng trước đó.

Việt Nam có thể hy vọng gì từ chuyến thăm ?

"Việc ông ấy trực tiếp tham dự lần này gửi đi một thông điệp quan trọng – nhất là trong bối cảnh các nhà lãnh đạo thế giới gặp nhiều khó khăn khi muốn tiếp xúc trực tiếp với ông kể từ sau khi các biện pháp thuế quan được công bố," bà Joanne Lin, đồng điều phối viên tại Trung tâm Nghiên cứu ASEAN thuộc Viện ISEAS–Yusof Ishak ở Singapore, nhận định với CNA.

Thủ tướng Úc Anthony Albanese, người mong muốn có cuộc gặp gỡ không chính thức với Tổng thống Trump tại Malaysia, đã nhận định trước khi rời Mỹ rằng việc tổng thống Mỹ tham dự ASEAN là một "điều tốt".

"Các tổng thống Mỹ không phải lúc nào cũng tham dự mọi cuộc họp của ASEAN và tôi nghĩ điều đó cho thấy ông ấy rất quan tâm đến khu vực này," ông nói.

Chiều cùng ngày 26/10, ông dự kiến sẽ cùng Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim chứng kiến lễ ký kết thỏa thuận thương mại Mỹ-Malaysia.

Sau đó hai tiếng, vị tổng thống Mỹ tham dự lễ ký kết hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia. Các nhà lãnh đạo sẽ tiếp tục với Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-ASEAN vào lúc 18 giờ địa phương.

Các cuộc thảo luận dự kiến ​​sẽ tập trung vào Việt Nam và Thái Lan, hai quốc gia đóng góp lớn nhất vào thâm hụt thương mại của Mỹ, theo The Guardian.

"Thay vì bị đẩy về phía Trung Quốc để tìm kiếm ổn định ngắn hạn, Việt Nam đang tận dụng song song lợi thế từ cả hai nền kinh tế lớn, Mỹ và Trung Quốc, nhằm củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, đẩy mạnh mục tiêu công nghiệp hóa và đảm bảo khả năng phục hồi kinh tế dài hạn," bà Trần Thị Mộng Tuyền, nhà nghiên cứu tại Đại học Chính trị Quốc gia Đài Loan, chia sẻ quan sát của mình với BBC News Tiếng Việt.

"Nói cách khác, áp lực từ Mỹ là một hiện thực đáng chú ý, nhưng phản ứng của Việt Nam không phải là nghiêng hẳn về Trung Quốc mà là tận dụng cả hai bên, mở rộng hợp tác cả hai phía, duy trì thế cân bằng chiến lược trong một môi trường địa kinh tế biến động", bà Tuyền nhận định.

Việc thu hẹp thị trường Mỹ do thuế quan là một đòn đau vào nền kinh tế Việt Nam, vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Sự bất an thương mại cũng đe dọa mục tiêu tăng trưởng cao của giới lãnh đạo nước này : 8,3-8,5% năm nay và trên 10% các năm sau đó.

Sự bất ổn ngoại thương khiến các định chế tài chính quốc tế như Fitch, IMF và World Bank hạ triển vọng tăng trưởng của nước này trong năm nay cũng như năm sau, và thật chỉ thật sự có đà tăng trở lại vào năm 2027 khi tình hình đã ổn định hơn.

Tuy vậy, có thể thấy ngoại trừ thỏa thuận thương mại với nước chủ nhà, dường như rất khó có khả năng ông Trump sẽ "chốt" một thỏa thuận với bất kỳ quốc gia nào khác.

Nhiều nhà quan sát thậm chí nhận định mối quan tâm chính của ông là muốn khẳng định mình như một nhà kiến tạo hòa bình, và vẫn chưa từ bỏ nỗ lực theo đuổi việc đạt được giải Nobel Hòa bình.

Malaysia đã làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Thái Lan và Campuchia sau năm ngày giao tranh hồi tháng 7 khiến hàng chục người thiệt mạng và khoảng 300.000 người phải di dời, nhưng nguyên nhân của xung đột vẫn chưa được giải quyết.

Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan, gần đây đã nói với các phóng viên rằng ông Trump "háo hức" chứng kiến ​​một hiệp định hòa bình được ký kết, một bước đột phá mà chắc chắn vị tổng thống Mỹ sẽ sử dụng để củng cố uy tín của mình với tư cách là một nhà kiến ​​tạo hòa bình quốc tế, theo The Guardian.

Một số trang tin cho hay tổng thống Mỹ thậm chí đã yêu cầu một buổi lễ đặc biệt bên lề Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN để tôn vinh vai trò của ông trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa hai nước kể trên.

Một bài viết đăng tải trên trang web của Viện nghiên cứu Lowy hôm 24/10 cho rằng chuyến thăm chớp nhoáng của ông Trump sẽ không giải quyết được hầu hết các câu hỏi về cách tiếp cận của Mỹ đối với khu vực.

Nhưng các nhà lãnh đạo có lẽ sẽ coi các hội nghị này là cơ hội để thiết lập kết nối với ông Trump, với hy vọng bảo vệ lợi ích kinh tế của họ, tức là tránh bị áp thuế cao hơn trong những năm tháng tới.

Ông Trump sẽ rời Malaysia vào sáng sớm ngày 27/10 để lên đường sang Nhật Bản.

Các điểm đáng chú ý khác trong thượng đỉnh

Ngoài các nhà lãnh đạo của 10 quốc gia thành viên ASEAN và Tổng thống Mỹ Donald Trump, danh sách khách mời còn có những nhân vật nổi bật như Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, Thủ tướng Nhật Bản mới tuyên thệ nhậm chức Sanae Takaichi, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa, Thủ tướng Canada Mark Carney.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ tham dự trực tuyến.

Trong khuôn khổ thượng đỉnh, Malaysia sẽ đăng cai tổ chức Thượng đỉnh của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Đây là hội nghị đầu tiên của khối kể từ khi đạt được thỏa thuận thương mại ban đầu vào năm 2020. Tại đây, các nước thành viên sẽ xem xét kết nạp thành viên mới và thảo luận các biện pháp để cải thiện lưu thông thương mại.

RCEP hiện là khối thương mại lớn nhất thế giới, bao gồm tất cả 10 thành viên ASEAN cùng với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.

Khối này chiếm gần một phần ba dân số toàn cầu và khoảng 30% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu.

Một số nhà phân tích nhận định RCEP là một tấm đệm tiềm năng giúp các nước chống lại các mức thuế quan do Mỹ áp đặt, mặc dù các điều khoản của khối được cho là yếu hơn so với một số thỏa thuận thương mại khu vực khác do sự cạnh tranh lợi ích giữa các thành viên.

Cũng trong khuôn khổ thượng đỉnh, ASEAN dự kiến sẽ chính thức kết nạp Đông Timor trở thành thành viên thứ 11 vào ngày 26/10, khép lại tiến trình gia nhập kéo dài hơn một thập kỷ.

Đông Timor là quốc gia nghèo nhất Đông Nam Á với khoảng 1,4 triệu dân. Nước này đã nộp đơn xin gia nhập khối ASEAN từ năm 2011 và được cấp quy chế quan sát viên vào năm 2022.

Nguồn : BBC, 26/10/2025

***********************************

Mỹ-Việt Nam nhất trí thúc đẩy thương mại, gỡ bỏ thuế lên một số hàng hóa

BBC, 26/10/2025

Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ hoàn tất một thỏa thuận thương mại trong vài tuần tới, theo đó thuế quan đối ứng sẽ được áp dụng trong khoảng 0%-20%, theo tuyên bố chung được Nhà Trắng công bố hôm 26/10.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bắt tay Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Hoa Kỳ lần thứ 13, trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 47 tại Kuala Lumpur vào ngày 26/10/2025

Hai nước đã đồng ý về một khuôn khổ cho thỏa thuận nhằm đảm bảo thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng giữa hai quốc gia.

Vào tháng Bảy, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ áp mức thuế 20% đối với nhiều sản phẩm của Việt Nam, cũng như mức thuế 40% đối với hàng hóa trung chuyển qua Việt Nam từ các nước thứ ba.

Trong thỏa thuận mới, Hoa Kỳ sẽ giữ mức thuế đối ứng 20% đối với hàng hóa Việt Nam, nhưng sẽ xác định những sản phẩm có thể giảm thuế xuống 0%.

Tuyên bố ngày 26/10 cho biết, thỏa thuận này sẽ mang lại cho các nhà xuất khẩu của cả hai nước cơ hội chưa từng có để tiếp cận thị trường của nhau.

"Trong vài tuần tới, Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ làm việc để hoàn tất Thỏa thuận Thương mại Đối ứng, Công bằng và Cân bằng, chuẩn bị thỏa thuận để ký kết, và tiến hành các thủ tục trong nước trước khi thỏa thuận chính thức có hiệu lực," tuyên bố cho biết.

Tuyên bố cho biết, Hoa Kỳ và Việt Nam cũng sẽ hợp tác để giải quyết các lợi ích của cả hai nước liên quan đến các rào cản phi thuế quan.

Việt Nam đã đồng ý chấp nhận các loại xe được chế tạo theo tiêu chuẩn an toàn và khí thải của Mỹ ; giải quyết vấn đề giấy phép nhập khẩu đối với thiết bị y tế của Mỹ ; đơn giản hóa các yêu cầu và thủ tục phê duyệt đối với sản phẩm dược phẩm của Mỹ.

Hoa Kỳ và Việt Nam cũng cam kết sẽ giải quyết và ngăn ngừa các rào cản đối với sản phẩm nông nghiệp của Mỹ tại thị trường Việt Nam, bao gồm cả việc công nhận sự giám sát và các chứng nhận hiện đang được các cơ quan quản lý của Mỹ cấp phép.

Ngoài ra, Việt Nam cũng sẽ thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo một số hiệp ước sở hữu trí tuệ quốc tế.

Hai bên cũng sẽ phối hợp giải quyết những vấn đề liên quan đến "lao động, môi trường, hải quan và tạo thuận lợi thương mại, các quy chuẩn quản lý tốt, cũng như những hành vi gây méo mó thị trường của doanh nghiệp nhà nước."

Tuyên bố nhấn mạnh :

"Hoa Kỳ và Việt Nam cam kết tăng cường hợp tác hướng tới các mục tiêu chung để nâng cao khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, bao gồm giải quyết tình trạng trốn thuế và hợp tác về kiểm soát xuất khẩu."

Một báo cáo do Liên Hợp Quốc xuất bản vào tháng trước chỉ ra rằng Việt Nam chịu thiệt hại nặng nề nhất do thuế quan của Mỹ ở Đông Nam Á.

Các biện pháp thuế quan mà Mỹ áp đặt từ tháng 8/2025 có nguy cơ làm giảm tới 1/5 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này, khiến Việt Nam trở thành quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở Đông Nam Á, theo ước tính của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).

Việt Nam là nước xuất khẩu lớn thứ sáu thế giới sang Mỹ với tổng giá trị hàng hóa năm 2024 lên tới 136,5 tỷ USD, theo số liệu từ phía Mỹ.

Ông Philip Schellekens, kinh tế trưởng của UNDP khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, nói rằng trong kịch bản xấu nhất về lạm phát rất cao ở Mỹ do thuế quan gây ra, mức thuế 20% áp lên hàng hóa Việt Nam có thể khiến kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ "giảm dần theo thời gian hơn 25 tỷ USD, gần 1/5 tổng kim ngạch hàng năm".

Số liệu đầu tiên của Việt Nam được công bố kể từ khi thuế quan có hiệu lực vào ngày 7/8 cho thấy, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường lớn nhất là Mỹ đã giảm 2% trong tháng Tám so với tháng Bảy, với mặt hàng giày dép giảm 5,5%, theo Hải quan Việt Nam.

Năm ngoái, thặng dư thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đạt 123 tỷ USD.

Nguồn : BBC, 26/10/2025