Việt Nam và Anh tăng cường hợp tác chống "di cư bất hợp pháp"

Trọng Thành, RFI, 30/10/2025

Việt Nam và Anh Quốc tăng cường hợp tác nhân chuyến công du Luân Đôn của tổng bí thư Đảng cộng sản Tô Lâm. Hôm qua, 29/10/2025, hai bên đã ký kết thỏa thuận nâng cấp quan hệ lên hàng "Đối tác Chiến lược Toàn diện" (Comprehensive Strategic Partnership), tức quan hệ cao nhất với Việt Nam. Nhưng truyền thông Anh Quốc đặc biệt chú ý đến việc Hà Nội và Luân Đôn đạt thỏa thuận về hợp tác chống "di cư bất hợp pháp".

Thủ tướng Anh Keir Starmer tiếp Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Tô Lâm tại phủ thủ tướng ở Luân Đôn, Anh Quốc, ngày 29/10/2025. via Reuters - Leon Neal

Theo hãng tin Anh Reuters, phía Anh xem đây là một thỏa thuận hợp tác "mật thiết nhất" của Hà Nội với một quốc gia về "hạn chế di cư bất hợp pháp". Thủ tướng Anh ra một thông báo cho biết "số lượng người nhập cư bất hợp pháp từ Việt Nam đã giảm một nửa, nhưng vẫn có thể làm được nhiều hơn nữa", và "thỏa thuận hôm nay cho thấy, thông qua hợp tác quốc tế, chúng ta có thể mang lại lợi ích cho Vương quốc Anh và người lao động".

Theo Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ, "hai bên nhất trí thiết lập Đối tác Di cư Tăng cường nhằm giảm thiểu tình trạng di cư bất hợp pháp và đẩy nhanh việc hồi hương người di cư trái phép, với các biện pháp mới bao gồm ứng dụng chia sẻ dữ liệu sinh trắc học", "tăng cường hợp tác triệt phá các mạng lưới tội phạm liên quan đến nhập cư và tăng cường truyền thông răn đe".  

Việt Nam đứng đầu các quốc gia về số di dân nước ngoài vượt biển bằng thuyền nhỏ từ Châu Âu lục địa đến Anh, theo số liệu chính thức năm 2024, chiếm 17% tổng số người vượt biển vào Anh trong giai đoạn này. Theo số liệu mới nhất của chính phủ Anh, số người đến Anh bằng thuyền chiếm 43.000 trong tổng số 48.000 người nhập cư bất hợp pháp trong thời gian một năm, tính đến tháng 06/2025. 

Chính phủ Anh cho biết Hà Nội và Luân Đôn cũng đề ra mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính để đẩy nhanh "quá trình xét cấp giấy tờ" cho người di cư và tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc hồi hương những người không có quyền cư trú tại Vương quốc Anh.

Theo giới quan sát, áp lực từ đảng cực hữu Reform UK buộc chính phủ Anh phải cam kết hạn chế số người nhập cư bất hợp pháp. Uy tín của chính phủ Công Đảng Anh, nhậm chức từ năm ngoái, sụt giảm mạnh do sự bất mãn gia tăng trong xã hội về vấn đề nhập cư. Nhập cư là một trong những mối quan tâm chính của cử tri Anh, sau chi phí sinh hoạt đặt đỏ, theo các thăm dò dư luận.

Trọng Thành

***************************

Nâng cấp Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt-Anh có gì đáng chú ý ?

BBC, 30/10/2025

Anh và Việt Nam vừa đạt được thỏa thuận nhằm hạn chế di cư bất hợp pháp – điều mà London mô tả là thỏa thuận mạnh mẽ nhất mà Hà Nội từng ký với một quốc gia khác.

Những biến động ngoại giao cho thấy vai trò của ông Tô Lâm trong việc hoạch định chính sách đối ngoại

Thủ tướng Anh Keir Starmer, người hiện đang chịu sức ép phải giảm số người nhập cư không có giấy tờ đến Anh nhằm ngăn đà sụt giảm mức độ ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã chốt thỏa thuận này với Tổng bí thư Tô Lâm tại London.

Đây là một trong những diễn biến mới nhất sau khi hai nước nâng cấp quan hệ ngoại giao lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Như vậy, sau khi nâng cấp quan hệ với Anh, Việt Nam hiện có 14 Đối tác Chiến lược Toàn diện – cao gấp đôi so với thời ông Tô Lâm chưa nhậm chức tổng bí thư.

Trong số bảy đối tác mới này, chỉ có hai trường hợp được ký kết trong các cuộc gặp giữa thủ tướng Việt Nam và thủ tướng nước ngoài tới thăm, còn lại đều được ký trong các chuyến công du của ông Tô Lâm.

Những chuyển động ngoại giao này cho thấy vai trò nổi bật của ông Tô Lâm trong hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại kể từ khi trở thành tổng bí thư vào tháng 8/2024, càng lúc càng nhấn mạnh chức năng về mặt nhà nước của người đứng đầu Đảng cộng sản Việt Nam.

Thỏa thuận hợp tác

Tuyên bố chung sau cuộc họp cho biết quan hệ đối tác này sẽ củng cố lòng tin chính trị, hợp tác kinh tế, khoa học và công nghệ, năng lượng và giáo dục.

Trong thời gian qua, ông Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh vào tầm quan trọng và sự ưu tiên cho phát triển khoa học, công nghệ. Trong chuyến đi tới Anh lần này, ông Tô Lâm đã tham dự buổi tọa đàm với các nhà chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ của Anh và thế giới.

Tại đó, ông Tô Lâm đã mời các chuyên gia, nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực khoa học công nghệ và AI đến Việt Nam.

Hai quốc gia cũng nhất trí tăng cường hợp tác và giám sát an ninh hàng hải thông qua đào tạo, chuyển giao công nghệ và các chuyến thăm cảng, đồng thời kêu gọi giải quyết hòa bình các tranh chấp ở Biển Đông – một điểm nóng về tranh chấp chủ quyền của Việt Nam trong nhiều năm qua, đặc biệt là với Trung Quốc.

Một trong những thỏa thuận được chú ý nhiều là việc hạn chế di cư bất hợp pháp.

Theo số liệu chính thức, với tỷ lệ 17%, công dân Việt Nam là nhóm chiếm tỷ lệ cao nhất trong số người di cư nước ngoài đến Anh bằng thuyền nhỏ từ lục địa Châu Âu trong sáu tháng đầu năm 2024.

Cũng theo số liệu mới nhất của chính phủ Anh, người đến bằng thuyền nhỏ chiếm 43.000 trong tổng số 48.000 trường hợp nhập cư bất hợp pháp trong thời gian một năm, tính tới vào tháng 6/2025.

Theo chính phủ Anh, thỏa thuận giữa ông Starmer và ông Tô Lâm là nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và giúp việc hồi hương những người không có quyền cư trú tại Anh trở nên nhanh chóng, dễ dàng hơn.

Ông Keir Starmer tuyên bố :

"Thỏa thuận mang tính bước ngoặt này với Việt Nam gửi đi một thông điệp rõ ràng : nếu bạn đến Vương quốc Anh một cách bất hợp pháp, bạn sẽ bị đưa trở về nước một cách nhanh chóng.

"Chúng tôi đang cắt giảm các thủ tục rườm rà, đẩy nhanh tiến trình trục xuất, và triệt phá các mạng lưới tội phạm thu lợi từ di cư trái phép. Thỏa thuận này hiện thực hóa cam kết của chúng tôi trong việc bảo vệ biên giới và giảm tình trạng di cư.

"Số người đến Anh bất hợp pháp từ Việt Nam đã giảm một nửa, nhưng chúng ta có thể làm được nhiều hơn thế", ông Starmer nói trong một tuyên bố.

"Thỏa thuận hôm nay cho thấy thông qua hợp tác quốc tế - chứ không phải chỉ đứng ngoài và chỉ trích - chúng ta có thể mang lại kết quả cho nước Anh và cho người lao động".

Theo tuyên bố chung, Bộ Công an Việt Nam với Cơ quan Hải quan và Thuế vụ Hoàng gia Anh (HM Revenue and Customs) và Cơ quan Tội phạm Quốc gia Vương quốc Anh (NCA) sẽ đẩy mạnh hợp tác, trao đổi thông tin và nâng cao năng lực trong phòng, chống tội phạm có tổ chức nghiêm trọng, bao gồm tội phạm di cư.

Bên cạnh đó, cũng trong khuôn khổ chuyến thăm của ông Tô Lâm, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang và Bộ trưởng Bộ Nội vụ Anh Shabana Mahmood đã ký Bản Ghi nhớ về hợp tác phòng chống lừa đảo quốc tế và Kế hoạch tăng cường hợp tác về các vấn đề di cư.

Hiện tại, chính phủ Đảng Lao động của ông Starmer đang chứng kiến mức độ ủng hộ sụt giảm kể từ khi lên nắm quyền vào năm ngoái, một phần do làn sóng phản đối ngày càng tăng của công chúng đối với vấn đề nhập cư.

Dưới sức ép từ Đảng Cải cách dân túy đang nổi lên, chính phủ đã cam kết sẽ giảm mạnh số người nhập cư bất hợp pháp.

Các cuộc thăm dò cho thấy nhập cư là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Anh, chỉ sau vấn đề chi phí sinh hoạt cao.

Hai quốc gia cũng cam kết bảo đảm tôn trọng nhân quyền. Trước cuộc gặp, BBC đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về tình trạng của một phóng viên người Việt của hãng không thể rời khỏi Việt Nam trong nhiều tháng qua do bị công an thu giữ hộ chiếu và căn cước công dân.

Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng bí thư Tô Lâm tại số 10 Downing, phủ thủ tướng của Anh

Hệ thống ngoại giao thang bậc của Việt Nam có các cấp từ thấp đến cao : đối tác song phương, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện và đối tác chiến lược toàn diện.

Thông thường, cấp quan hệ ngoại giao sẽ dần phát triển theo thứ tự thấp đến cao.

Duy chỉ có với Mỹ là Việt Nam nâng cấp quan hệ từ mức đối tác toàn diện lên thẳng mức đối tác chiến lược toàn diện, bỏ qua mức đối tác chiến lược.

Khi ký kết nâng cấp lên mức cao nhất, Việt Nam và quốc gia còn lại thường sẽ cam kết tăng cường hợp tác trong hầu như toàn bộ các lĩnh vực, theo nghĩa của từ "toàn diện".

Việc nhanh chóng gia tăng số lượng đối tác chiến lược toàn diện được đánh giá là cách để Việt Nam phòng thủ trước những biến động chính trị.

Trong bài phát biểu chính sách tại Đại học Oxford ở Anh vào ngày 28/10, ông Tô Lâm cho rằng "cục diện địa chính trị đang chứng kiến cạnh tranh chiến lược giữa các trung tâm quyền lực lớn".

"Áp lực 'chọn bên', 'phân cực', 'liên minh để kiềm chế nhau' xuất hiện trở lại dưới những hình thức tinh vi hơn. Những đường ranh mới không chỉ nằm ở lãnh thổ, kinh tuyến, vĩ tuyến mà nằm trong dữ liệu, trong công nghệ, trong chuỗi giá trị. Thế giới dường như đang vận hành đồng thời theo hai xu hướng : vừa kết nối sâu hơn, vừa chia rẽ nhanh hơn", báo Chính phủ dẫn lời ông Tô Lâm.

Với việc nâng cấp quan hệ mới này, Việt Nam có mức quan hệ ngoại giao cao nhất với cả năm quốc gia thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc.

Nguồn : BBC, 30/10/2025

*******************************

BBC 'quan ngại sâu sắc' về việc nhà báo không thể rời Việt Nam

Euan O'Byrne Mulligan, BBC, 29/10/2025

BBC đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về tình hình của một nhà báo, người đã không thể rời khỏi Việt Nam trong nhiều tháng qua.

Nhà báo quốc tịch Việt Nam này đã trở về nước để thăm gia đình và gia hạn hộ chiếu, nhưng đã bị giữ hộ chiếu và căn cước công dân, đồng thời đã phải trải qua "nhiều ngày thẩm vấn", tập đoàn truyền thông Vương quốc Anh viết trong một tuyên bố.

BBC đang hối thúc nhà chức trách Việt Nam cho phép nhà báo này rời đi ngay lập tức để trở lại làm việc bằng cách cung cấp hộ chiếu đã được gia hạn.

Tuyên bố của BBC được đưa ra vào thời điểm Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã đến thăm Vương quốc Anh vào hôm 28/10, trong đó ông dự định gặp Thủ tướng Keir Starmer.

Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Anh nói rằng "lập trường và sự nghiệp bảo vệ tự do báo chí của Vương quốc Anh là rõ ràng".

Người này cho biết thêm : "Chúng tôi vẫn quan ngại trước các thông tin về tình trạng sách nhiễu đối với các tổ chức dân sự, nhà báo, nhà hoạt động và các cộng đồng tại Việt Nam và tiếp tục nêu vấn đề này trực tiếp với đối tác Việt Nam của chúng tôi".

Việt Nam là một nhà nước cộng sản độc đảng và là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.

Nhưng bên cạnh tăng trưởng kinh tế, Việt Nam cũng duy trì mức độ cao về kiểm duyệt chính trị và có hồ sơ nhân quyền nghèo nàn.

Đảng cộng sản Việt Nam kiểm soát chặt báo chí ở trong nước.

Các tòa soạn và nhà báo đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt hoặc bắt bớ khi đề cập đến những chủ đề nhạy cảm và phê phán chính quyền, trong khi các nội dung trực tuyến bị cho là đe dọa sự cầm quyền của Đảng cộng sản thì bị chặn.

Euan O'Byrne Mulligan

Nguồn : BBC, 29/10/2025